Çanakkale’de Dijital Tüketim Folkloru ve Yemeksepeti Yorumlarının Mizahi Söylemi

Öz

Dijitalleşme yemek deneyimlerinin ifade edilme biçimini değiştirmekte ve modern tüketim folkloruna yeni anlatı alanları açmaktadır. Yemeksepeti kullanıcı yorumları hizmet değerlendirmesinin ötesine geçerek kültürel beğeni pratiklerini, toplumsal algıları ve mizahi söylemleri görünür kılmaktadır. Bu çalışma, Çanakkale örneğinde beş farklı yemek türüne ait çevrim içi yorumları nitel içerik ve söylem çözümlemesiyle inceleyerek bu metinlerin folklorik anlatı özelliklerini ortaya koymaktadır. “Eline sağlık” gibi geleneksel beğeni kalıpları dijital ortamda sürmektedir. “Sanki biraz tuzu az mı olmuş?” gibi örtük eleştiriler daha doğrudan ve ironik ifadelere dönüşmektedir. Kebap yorumlarında ustalık ve abartılı övgü, ev yemeklerinde anne eli ve nostalji, hızlı serviste hız ve gecikme temelli mizah öne çıkmaktadır. Tatlı yorumlarında duygusal yoğunluk artmakta, sokak lezzetlerinde yerellik ve alaycı ton belirginleşmektedir. Çalışma dijital mizahın tüketim folklorundaki yaratıcı işlevini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Folklor
• Yemeksepeti
• Mizah
• Dijital Tüketim
• Çanakkale

Digital Consumption Folklore in Çanakkale and the Humorous Discourse of Yemeksepeti Reviews

Öz

Digitalization is transforming the ways in which food experiences are expressed and opening new narrative spaces for modern consumption folklore. User comments on Yemeksepeti go beyond simple service evaluations, making cultural taste practices, social perceptions, and humorous discourses visible. This study examines online comments related to five different food categories in the case of Çanakkale through qualitative content and discourse analysis, revealing their folkloric narrative features. Traditional expressions of appreciation such as “eline sağlık” continue in digital form. Indirect criticisms like “Sanki biraz tuzu az mı olmuş?” (“Was it perhaps a little low on salt?”) evolve into more direct and ironic statements. In kebab reviews, mastery and exaggerated praise stand out; home-style dishes evoke the “mother’s touch” and nostalgia; fast-food categories feature humor centered on speed and delays. Dessert reviews display heightened emotional tone, while street food comments emphasize locality and irony. The study demonstrates the creative function of digital humor within consumption folklore.

Anahtar Kelimeler

• Folklore
• Yemeksepeti
• Humor
• Digital Consumption
• Çanakkale

Kaynakça

1. Alalwan, A. A. (2020). Mobile food ordering apps: an empirical study of the factors affecting customer e-satisfaction and continued intention to reuse. International Journal of Information Management, s. 50, 28–44. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.04.008
2. Bachelard, G. (1995). Ateşin Tin Çözümlemesi. İstanbul: Öteki Yayınları.
3. Bahçecioğlu, E. H. (2022). Yemeksepeti.Com Portalında Hızla İlgili Yapılan Puanlama ve Yorumların Analizi: Motokuryelerin Yaptığı Trafik Kazaları Açısından Bir Değerlendirme. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(1), s. 209-241. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1011450
4. Bali, R. N. (2002). Tarz-ı Hayat’tan Life Style’a. İstanbul: İletişim Yayınları.
5. Baysal, A. (1982). Günümüz beslenme sorunları. Geleneksel Türk Mutfağı Sempozyumu Bildirileri, Konya: Doğuş Matbaası, s. 22-32.
6. Brothwell, D. R. (1998). Food in Antiquity: A Survey of the Diet of Early. Baltimore: The Johns Hopkins Univercity Press.
7. Chakraborty, D., Kayal, G., Mehta, P., Nunkoo, R., & Rana, N. P. (2022). Consumers’ usage of food delivery app: a theory of consumption values. Journal of Hospitality Marketing and Management, 31(5), s. 601–619. https://doi.org/10.1080/19368623.2022.2024476
8. Chen McCain, S.-L., Lolli, J., Liu, E. & Lin, L.-C. (2022). An analysis of a third-party food delivery app during the COVID-19 pandemic, British Food Journal, 124(10), s. 3032-3052. https://doi.org/10.1108/BFJ-03-2021-0332

9. Civitello, L. (2019). Mutfak & Kültür İnsanın Beslenme Tarihi. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
10. Dirsehan, T., & Cankat, E. (2021). Role of mobile food-ordering applications in developing restaurants’ brand satisfaction and loyalty in the pandemic period. Journal of Retailing and Consumer Services, 62, 102608. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2021.102608
11. Fox, R. (2003). Food and eating: An Anthropological Perspective. Social Issues Research Centre, s. 1–21
12. Goodman MK, Jaworska, S. (2020). Mapping digital foodscapes: Digital food influencers and the grammars of ‘good’ food. Geoforum 117, s. 183–193.
13. Goody, J. (1998). Food and Love: A Cultural History of East and West. London; New York: Verso.
14. Harari, Y. N. (2015). Hayvanlardan Tanrılara Sapiens İnsan Türünün Kısa Bir Tarihi. İstanbul: Kolektif Kitap.
15. İnal, M., & Bil, E. (2022). Tüketicilerin online yemek sipariş hizmeti veren uygulamaları kullanma niyetini etkileyen faktörler. M. Saygılı (Ed.), Dijital dönüşüm ve sürdürülebilirlik: Güncel konular ve tartışmalar içinde (s. 153-176). Efe Akademi Yayınları.
16. Kaur, P., Dhir, A., Talwar, S., & Ghuman, K. (2020). The value proposition of food delivery apps from the perspective of theory of consumption value. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 33(4), s. 1129–1159. https://doi.org/10.1108/IJCHM-05-2020-0477
17. Kılıçalp, M., & Özdoğan, O. N. (2019). Paket yemek siparişlerinde çevrimiçi aracı kullanan tüketici davranışlarının genişletilmiş teknoloji kabul modeliyle araştırılması. International Journal of Contemporary Tourism Research, 3(2), s. 148-163. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijctr/article/618952
18. Kumar, H., Jain, M., & Bajwa, M. S. (2021). Online Food Delivery App ‘Foodie’. Journal of University of Shanghai for Science and Technology. 23(7), s. 761-771.
19. Kumar, S., & Shah, A. (2021). Revisiting food delivery apps during COVID-19 pandemic? Investigating the role of emotions. Journal of Retailing and Consumer Services, 62, s. 1–11. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2021.102595
20. Li, M., Zhang, J., & Wang, W. (2018). Task selection and scheduling for food delivery: A game-theoretic approach. 2018 IEEE Global Communications Conference, GLOBECOM 2018 - Proceedings, s. 1–6. https://doi.org/10.1109/GLOCOM.2018.8647947
21. Lupton, D., & Feldman, Z. (2020). Digital Food Cultures. London, UK: Routledge.
22. Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review, 50 (4), s. 370-396.
23. Mishler, E. G. (1991). “Representing discourse: The rhetoric of transcription.” Journal of Narrative and Life History. 1, s. 255–280.
24. Park, D. H., Lee, J., & Han, I. (2007). The Effect of On-Line Consumer Reviews on Consumer Purchasing Intention: The Moderating Role of Unvolvement. International Journal of Electronic Commerce, 11(4), s. 125-148.
25. Rahman, H. U. R., Ashraf, M., Abrar, M., & Mehmood, A. (2019). A review of the usable food delivery apps. International Journal of Engineering Research & Technology (IJERT), 8(12), s. 85–91. https://doi.org/10.17577/ijertv8is120052
26. Ritzer, G. (2011). Toplumun McDonaldlaştırılması. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
27. Özbek, M. (2020). Beslenme Kültürü ve İnsan. Ankara: İmge Kitabevi.
28. Sever, M. (2024). Yaşanılan Süreçte Türk Yeme-İçme Kültüründeki Değişimler. Türk Folklor Araştırmaları Derneği Dergisi (369), s. 117-124.
29. Sevindik, A. (2021). Türk Mizah Ekolojisi. İstanbul: Ötüken Yayınları.
30. Tannahill, R. (1973). Food in History. Stein and Day.
31. Tomaş, M. (2014). Paket Servis Müşterilerinin Sipariş Vermede E-aracı Kullanma Nedenleri Üzerine Keşifsel Bir Araştırma: Yemeksepeti.com Örneği. Journal of Internet Applications and Management, 5(2), s. 29-41. https://doi.org/10.5505/iuyd.2014.27247
32. Tuzcu, S. (2020). Çevrimiçi Kullanıcı Yorumlarının Duygu Analizi ile Sınıflandırılması, ESTUDAM Bilişim, 1 (2), s. 1–5.
33. URL-1: https://kurumsal.yemeksepeti.com/hakkimizda/ Erişim Tarihi: 07.09.2025
34. URL-2: https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/guncel/yemeksepeti-2022nin-siparis-verilerini-acikladi/677842 Erişim Tarihi: 12.09.2025
35. URL3: https://www.similarweb.com/website/yemeksepeti.com/#overview Erişim Tarihi: 19.10.2025
36. Wang, X., Zhang, W., Zhang, T., Wang, Y., & Na, S. (2022). A study of Chinese consumers’ consistent use of mobile food ordering apps. Sustainability, 14(19), s. 1–20. https://doi.org/10.3390/su141912589
37. Wen, H., Pookulangara, S. & Josiam, B.M. (2022). A comprehensive examination of consumers’ intentions to use food delivery apps, British Food Journal, 124(5), s. 1737-1754. https://doi.org/10.1108/BFJ-06-2021-0655
38. Zuin, P., & Zuin, L. (2009). Tradição e alimentação [Tradition and food]. Aparecida, SP, Brazil: Ideias e Letras.