Derleme

Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik

Cilt: 26 Sayı: 1 27 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik

Öz

Küresel Çeşitlilik Yönetimi (KÇY) literatüründeki psikolojik mekanizmaları inceleyen bu çalışma, biyo-sosyo-kültürel farklılıkların kökeni, sosyal kategorizasyon süreçleri ve yeniden kategorizasyon temelli kapsayıcılık stratejileri arasındaki etkileşimi bütüncül bir çerçevede ele almaktadır. Çalışma üç temel soruya odaklanmaktadır: (1) Bireysel farklılıklar hangi biyo-sosyo-kültürel süreçlerle şekillenir? (2) Sosyal Kimlik Teorisi kapsamında grup temelli kategorizasyon ve stereotipler önyargı ve ayrımcılığı nasıl yapılandırır? (3) Ortak İç Grup Kimliği Teorisi gibi yeniden kategorizasyon stratejileri kapsayıcılığı hangi koşullarda artırabilir? Literatür sentezi, çeşitliliğin inovasyon ve finansal performansa olumlu etkilerine rağmen, uygulama kalitesi ve kültürel bağlama bağlı olarak çatışma ve dışlanma gibi olumsuz sonuçların da ortaya çıkabildiğini göstermektedir. Ayrıca kesişimsel kimliklere ilişkin sınırlı araştırma, kültürlerarası genellenebilirlik sorunları ve sanal gerçeklik ile yapay zekâ destekli müdahalelere dair yetersiz ampirik bulgular önemli boşluklar olarak belirlenmiştir. Çalışma, Ortak Üst Kimlik modelinin bağlama duyarlı ve çok kimlikli bireylerin deneyimlerini dikkate alan biçimlerde geliştirilmesine yönelik gelecekteki araştırma gereksinimlerine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Allen, T. D., Eby, L. T., Poteet, M. L., Lentz, E., ve Lima, L. (2004). Career Benefits Associated with Mentoring for Protégés: A Meta-Analysis. Journal Of Applied Psychology, 89(1), 127. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0021-9010.89.1.127
  2. Allport, G. W. (1954). The nature of prejudice. Addison-Wesley.
  3. Badgett, M. L. (2020). The Economic Case for LGBT Equality: Why Fair and Equal Treatment Benefits Us All (Vol. 11). Beacon Press.
  4. Banakou, D., Hanumanthu, P. D., ve Slater, M. (2016). Virtual Embodiment of White People in A Black Virtual Body Leads to A Sustained Reduction in Their Implicit Racial Bias. Frontiers In Human Neuroscience, 10, 601. https://doi.org/10.3389/fnhum.2016.00601
  5. Bargh, J. A., Chen, M., ve Burrows, L. (1996). Automaticity Of Social Behavior: Direct Effects of Trait Construct and Stereotype Activation on Action. Journal of Personality and Social Psychology, 71(2), 230.
  6. Baumeister, R. F., ve Leary, M. R. (1997). Writing Narrative Literature Reviews. Review of General Psychology, 1(3), 311-320. https://doi.org/10.1037/1089-2680.1.3.311
  7. Bell, S. T., Villado, A. J., Lukasik, M. A., Belau, L., ve Briggs, A. L. (2011). Getting specific about demographic diversity variable and team performance relationships: A meta-analysis. Journal of management, 37(3), 709-743. https://doi.org/10.1177/0149206310365001
  8. Berscheid, E., ve Hatfield, E. (1969). Interpersonal Attraction (Vol. 69, ss. 113-114). Reading, MA: Addison-Wesley.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

15 Kasım 2025

Kabul Tarihi

18 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tanriverdi, V. (2026). Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 162-183. https://doi.org/10.11616/asbi.1824118
AMA
1.Tanriverdi V. Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik. ASBİ. 2026;26(1):162-183. doi:10.11616/asbi.1824118
Chicago
Tanriverdi, Veysi. 2026. “Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 26 (1): 162-83. https://doi.org/10.11616/asbi.1824118.
EndNote
Tanriverdi V (01 Mart 2026) Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 26 1 162–183.
IEEE
[1]V. Tanriverdi, “Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik”, ASBİ, c. 26, sy 1, ss. 162–183, Mar. 2026, doi: 10.11616/asbi.1824118.
ISNAD
Tanriverdi, Veysi. “Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 26/1 (01 Mart 2026): 162-183. https://doi.org/10.11616/asbi.1824118.
JAMA
1.Tanriverdi V. Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik. ASBİ. 2026;26:162–183.
MLA
Tanriverdi, Veysi. “Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy 1, Mart 2026, ss. 162-83, doi:10.11616/asbi.1824118.
Vancouver
1.Veysi Tanriverdi. Küresel Çeşitlilik Yönetiminin Psikolojik Mekanizmaları: Farklılıkların Temeli, Ayrımcılığın Bilişsel Yönü, Kapsayıcı Ortak Üst Kimlik. ASBİ. 01 Mart 2026;26(1):162-83. doi:10.11616/asbi.1824118