Turizmde Dijitalleşme Sürecinde Şeflerin 3D Baskılı Gıdalara Yaklaşımı: Türkiye'deki Michelin Yıldızlı Restoranlara Yönelik Bir Araştırma

Öz

3D baskılı gıdalar, hem yiyecek-içecek hizmeti veren işletmeler hem de bazı tüketici grupları için önemli avantajlar sunmaktadır. Yakın gelecekte 3D baskılı gıdaların küresel ölçekte gündeme gelmesi beklenen en önemli gıda temalı konular arasında yer alması beklenmektedir. Bu doğrultuda yapılan çalışmanın temel amacı, Türkiye’de faaliyet gösteren Michelin yıldızlı restoran şeflerinin 3D baskılı gıdalara yönelik tutumlarını ortaya koymaktır. Bu yönüyle çalışmanın ilgili literatüre katkı sağlaması beklenmektedir. Çalışmada şeflerin 3D baskılı gıdalara yönelik algılarını, tutumlarını ve deneyimlerini derinlemesine anlamak amacıyla nitel araştırma deseni kapsamında yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği tercih edilmiştir. Çalışma sonucunda şeflerin 3D baskılı gıdalara yönelik yenilik, sürdürülebilirlik ve kişiye özgü beslenme fırsatı açısından olumlu; maliyet, duyusal kalite ve müşteri algısı açısından ise temkinli bir tutum sergilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• 3D Baskılı Gıda
• 3D Gıda Baskısı
• Turizmde Dijitalleşme
• Michelin Yıldızlı Restoranlar
• Türkiye

Chefs' Approach to 3D-Printed Foods in the Digitalisation Process of Tourism: A Study on Michelin-Starred Restaurants in Türkiye

Öz

3D-printed foods offer significant advantages for both food and beverage service businesses and certain consumer groups. It is expected that 3D printed foods will be among the most important food-related topics on the global agenda in the near future. In this context, the main objective of this study is to reveal the attitudes of Michelin-starred restaurant chefs operating in Türkiye towards 3D printed foods. In this respect, the study is expected to contribute to the relevant literature. Semi-structured interviews were chosen for this study to gain an in-depth understanding of the chefs' perceptions, attitudes, and experiences regarding 3D-printed foods. The study found that chefs have a positive attitude towards 3D-printed foods in terms of innovation, sustainability, and personalized nutrition opportunities, but a cautious attitude in terms of cost, sensory quality, and customer perception.

Anahtar Kelimeler

• 3D Printed Food
• 3D Food Printing
• Digitalization in Tourism
• Michelin-Starred Restaurants
• Türkiye

Kaynakça

1. Brunner, T. A., Delley, M., & Denkel, C. (2018). Consumers’ attitudes and change of attitude toward 3D-printed food. Food Quality and Preference, 68, 389-396. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2017.12.010
2. Candoğan, K., & Bulut, E. G. (2021). 3D Gıda Baskısı: Güncel durum ve gelecek eğilimleri. Gıda, 46(1), s.152-167. https://doi.org/10.15237/gida.GD20130
3. Candoğan, K., Bulut, E. G., & Şentürk, P. K. (2025). Gıdaların 3D Baskısı. Turkiye Klinikleri Food Sciences-Special Topics, 11(1), s.64-75.
4. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.) Ankara: Siyasal Kitabevi.
5. Dönmez, Ö. Ç., & Sevim, B. (2024). Perceptions of Gastronomy and Culinary Arts Department Students Towards 3D Foods. In Future Tourism Trends Volume 2: Technology Advancement, Trends and Innovations for the Future in Tourism, s.81-95. Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/978-1-83753-970-320241005
6. Farrugia, M. (2024). How Michelin Guide recommendations are affecting the restaurant industry in Malta? Institute of Tourism Studies (Malta). https://futouristic.scholasticahq.com/article/127023.pdf
7. Godoi, F. C., Prakash, S., & Bhandari, B. R. (2016). 3d printing technologies applied for food design: Status and prospects. Journal of Food Engineering, 179, s.44-54. https://doi.org/10.1016/j.jfoodeng.2016.01.025
8. Hull, C. W. (1984). Apparatus for production of three-dimensional objects by stereolithography. United States Patent, Appl., No. 638905, Filed.

9. Kırıcı Tekeli, E., Demirel İli, N., & Kement, Ü. (2023). Foodie Turist Tipolojisi: Gaziantep Restoranlarına Yönelik Nitel Bir Araştırma. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), s.372-392. https://doi.org/10.21547/jss.1134286
10. Lupton, D., & Turner, B. (2018). Food of the future? Consumer responses to the idea of 3D-printed meat and insect-based foods. Food and Foodways, 26(4), s.269-289. https://doi.org/10.1080/07409710.2018.1531213
11. Manstan, T., & McSweeney, M. B. (2020). Consumers’ attitudes towards and acceptance of 3D printed foods in comparison with conventional food products. International Journal of Food Science & Technology, 55(1), 323–331. https://doi.org/10.1111/ijfs.14292
12. Manstan, T., Chandler, S. L., & McSweeney, M. B. (2021). Consumers' attitudes towards 3D printed foods after a positive experience: An exploratory study. Journal of Sensory Studies, 36(1), s.323-331. https://doi.org/10.1111/joss.12619
13. Meijers, M. G., & Han, D. I. D. (2024). The 3D food printing pyramid of gastronomy: A structured approach towards a future research agenda. International Journal of Gastronomy and Food Science, 37, s.1-8. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2024.100969
14. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
15. Michelin Guide. (2025). Michelin Guide Türkiye: Michelin-starred restaurants. Erişim Tarihi: 10 Ocak 2026. https://guide.michelin.com/tr/tr/selection/turkey/restaurants/1-star-michelin/2-stars-michelin
16. Michelin Guide (2025). The History of the Michelin Guide. Erişim Tarihi: 1 Kasım 2025. https://guide.michelin.com/kr/en/article/features/history-michelin-guide
17. Michelin Guide (2025). Türkiye. Erişim Tarihi: 1 Kasım 2025. https://guide.michelin.com/tr/tr/selection/Türkiye/restaurants/1-star-michelin/2-stars-michelin
18. Özmen, Ş. (2024). Sürdürülebilir gastronomi kapsamında Türk aşçıların yapay yiyeceklere bakış açısı. Yüksek lisans tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Nevşehir Türkiye
19. Song, D., Chen, X., Wang, M., Wu, Z., & Xiao, X. (2023). 3D-printed flexible sensors for food monitoring. Chemical Engineering Journal, 474, s.1-12. https://doi.org/10.1016/j.cej.2023.146011
20. Yatmaz, H. A. (2023). Karides Unlu Atıştırmalık Üretiminde 3D Gıda Yazıcısı Kullanımı: Yazdırma Parametreleri ve Formülasyonun Optimizasyonu. Akademik Gıda, 21(3), s.243-253. https://doi.org/10.24323/akademik-gida.1382921
21. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
22. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
23. Yıldırım, Y., & Yiğitbaşı, Ö. (2022). Turizm sektöründe üç boyutlu gıda baskısı ve pazarlama bileşenlerine ilişkin algı. International Journal of 3D Printing Technologies and Digital Industry, 6(3), s.476-499. https://doi.org/10.46519/ij3dptdi.1110847
24. Yüksel, F., & Uçar, T. (2025). Gastronomide dijital bir devrim: 3D baskı teknolojisiyle gıda üretimi. Y. Oğan (Ed.), Gastronomi alanında tematik araştırmalar–V. Çizgi Kitabevi.