Evaluation of The Challenges in Higher Education Quality Assurance in Social, Cultural And Managerial Context: A Qualitative Research

Öz

The quality of higher education plays a crucial role in the development of societies, economic growth, and the implementation of employment and workforce planning. Universities seeking to adapt to the changing global environment continuously review their quality assurance processes. Efforts to enhance educational quality are also considered highly significant in Turkey. The Higher Education Quality Council and other organizations have intensified evaluation activities to ensure compliance with institutional standards. This study aims to reveal the social, cultural, and administrative challenges in maintaining and internalizing quality processes in Turkish higher education institutions. Using a qualitative method, interviews were conducted with quality commission members. The findings indicate that limited awareness of 21st-century skills and insufficient openness to innovation hinder quality processes. The results were discussed, and recommendations were provided for universities, researchers, and other stakeholders.

Anahtar Kelimeler

• Quality
• Quality in Higher Education
• Quality Culture and Institutionalization
• Corporate Governance
• Quality Processes
• Quality Processes

Yükseköğretim Kalite Süreçlerinde Yaşanan Zorlukların Sosyal, Kültürel ve Yönetsel Bağlamda Değerlendirilmesi: Nitel Bir Araştırma

Öz

Toplumların gelişmesi, ekonomik kalkınma ve istihdam planlarının uygulanmasında bireylerin akademik yetkinlik kazanması için yükseköğretim eğitiminin kalitesi büyük rol oynar. Değişen dünyaya uyum sağlamak isteyen üniversiteler kalite süreçlerini sürekli gözden geçirmektedir. Eğitimde kaliteyi artırma girişimleri Türkiye’de de önemle değerlendirilmektedir. Yükseköğretim Kalite Kurulu ve diğer kuruluşlar, üniversitelerin belirlediği ölçütlerin sağlanması için değerlendirme çalışmalarını artırmıştır. Bu çalışma, Türkiye’de yükseköğretimde kalite süreçlerinin sürdürülmesi ve içselleştirilmesinde yaşanan sosyal, kültürel ve yönetsel zorlukları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması temelinde yürütülen bu çalışmada; maksimum çeşitlilik örneklemesiyle belirlenen kalite komisyonu üyeleriyle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin betimsel ve içerik analizi sonucunda; akademik ve idari personelin yeniliklere açıklık ve 21. yüzyıl becerileri farkındalığındaki yetersizliğin kalite süreçlerini engellediği belirlenmiş, bulgular tartışılarak öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• kalite
• yükseköğretimde kalite
• Kalite Kültürü ve Kurumsallaşma
• Kurumsal Yönetim
• Kalite Süreçleri

Kaynakça

1. Acuner, T. (2002). Yükseköğretimde toplam kalite yönetimi ve Türkiye için bir değerlendirme. Öneri Dergisi, 5 (17), s.127-134.
2. Aldhobaib, M.A. (2022). Do subcultures play a role in facilitating academic quality?—A case study of a Saudi higher education institution. Humanities and Social Sciences Communications, 9:1-11. https://doi.org/10.1057/s41599-022-01250-0
3. Altbach, P. G., Reisberg, L., ve Rumbley, L. E. (2019). Trends in global higher education: Tracking an academic revolution. Sense Publishers.
4. Amtu, O., Souisa, S. L., Joseph, L. S., & Lumamuly, P. C. (2021). Contribution of leadership, organizational commitment and organizational culture to improve the quality of higher education. International Journal of Innovation, 9(1), 131-157. https://doi.org/10.5585/iji.v9i1.18582
5. Anastasiadou, S. D. (2015). The roadmaps of total quality management in the greek education system according to Deming, Juran, and Crosby in light of the EFQM model. Procedia Economics and Finance, 33, s.562-572. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)01738-4
6. Anderson, G. (2006). Assuring quality/resisting quality assurance: Academics’ responses to ‘quality’ in some Australian universities. Quality in Higher Education, 12(2), 161-173. https://doi.org/10.1080/13538320600916767
7. Ashour, S. (2020). Quality higher education is the foundation of a knowledge society: Where does the UAE stand?. Quality in Higher Education, 26(2), s.209-223. https://doi.org/10.1080/13538322.2020.1769263
8. Asiyai, R. I. (2022). Best practices for quality assurance in higher education: implications for educational administration. International Journal of Leadership in Education, 25(5), s.843-854. https://doi.org/10.1080/13603124.2019.1710569

9. Bendermacher, G., Egbrink, M., Wolfhagen, I., & Dolmans, D. (2016). Unravelling quality culture in higher education: A realist review. Higher Education, 73:39-60. https://doi.org/10.1007/s10734-015-9979-2
10. Bendermacher, G. W. G, Egbrink, M. G. A, Wolfhagen, H. A. P., Leppink, J., & Dolmans, D. H. J. M. (2019). Reinforcing pillars for quality culture development: a path analytic model. Studies in Higher Education, 44(4), 643 - 662. https://doi.org/10.1080/03075079.2017.1393060
11. Blackmur, D. (2004). Issues in higher education quality assurance. Australian Journal of Public Administration, 63(2), s.105-116. https://doi.org/10.1111/j.1467-8500.2004.00382.x
12. Braun, V., ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), s.77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
13. Braun, V., ve Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), s.589–597. https://doi.org/10.1080/2159676X.2019.1628806
14. Brennan, J., ve Shah, T. (2000). Managing quality in higher education: An international perspective on institutional assessment and change. Open University Press: UK.
15. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. A., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2013). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. 23.baskı, Pegem Akademi Yayıncılık.
16. Çalık, M., ve Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174), s.33–38. https://doi.org/10.15390/EB.2014.3412
17. Cardoso, S., Rosa, M. J., Videira, P., & Amaral, A. (2018). Internal quality assurance: A new culture or added bureaucracy?. Assessment & Evaluation in Higher Education, 44(2), 249-262. https://doi.org/10.1080/02602938.2018.1494818
18. Coates, H. (2005). The value of student engagement for higher education quality assurance. Quality in Higher Education, 11(1), s.25-36. https://doi.org/10.1080/13538320500074915
19. Cohen, U., ve Sapir, A. (2016). Models of academic governance during a period of nation building: The Hebrew University in 1920-1960s. History of Education, 45(5), s.602-620. https://doi.org/10.1080/0046760X.2015.1083055
20. Dzimińska, M., Fijałkowska, J., & Sułkowski, Ł. (2018). Trust-based quality culture conceptual model for higher education institutions. Sustainability, 10(8), 2599. https://doi.org/10.3390/su10082599 Ekinci, C. E., Anasız, B. T., ve Püsküllüoğlu, E. I. (2018). Yükseköğretim modelleri ve Türkiye yükseköğretim modelinin değerlendirilmesi. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 3(2), s.778-791. http://dx.doi.org/10.21733/ibad.464288
21. Englund, C., Olofsson, A. D., & Price, L. (2018). The influence of sociocultural and structural contexts in academic change and development in higher education. Higher Education, 76:1051-1069. https://doi.org/10.1007/s10734-018-0254-1
22. Ewell, P. (2010). Twenty years of quality assurance in higher education: What’s happened and what’s different?. Quality in Higher Education, 16(2), s.173-175. https://doi.org/10.1080/13538322.2010.485728
23. Fındıklı, B. (2017). Exploring higher education govarnance: Analytical models and heuristic frameworks. Journal of Higher Education and Science, 7(2), s.392-402. https://doi.org/10.5961/jhes.2017.216
24. Gencel, U. (2001). Yükseköğretim hizmetlerinde toplam kalite yönetimi ve akreditasyon. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(3).
25. Gümüş, S., & Gülmez, D. (2020). Yükseköğretimde kurumsal yönetim: akademik birimlerin yönetim süreci ve karşılaşılan sorunlar. Yükseköğretim Dergisi, 10(1), 73-84. https://doi.org/10.2399/yod.19.016
26. Harvey, L., ve Green, D. (1993). Defining quality. Assessment & Evaluation in Higher Education, 18(1), s.9–34. https://doi.org/10.1080/0260293930180102
27. Hoare, A., & Goad, P. (2021). The quality continuum: perceptions of institutional accreditation. Quality Assurance in Education, 30(1), 102-117. https://doi.org/10.1108/qae-08-2021-0135
28. Iliman-Püsküllüoğlu, E., ve Ekinci, C. E. (2018). Örgütlerde entelektüel sermaye ve yönetimi. Demir, K. ve Yılmaz, K. (Ed.), İçinde Yönetim ve Eğitim Yönetimi Kuramları. (s.357-386). Pegem Akademi.
29. Jarvis, D. S. (2014). Regulating higher education: Quality assurance and neo-liberal managerialism in higher education—A critical introduction. Policy and Society, 33(3), s.155-166. https://doi.org/10.1016/j.polsoc.2014.09.005
30. Javaid, S., Noshaba, A., Amjad, A. I., Aslam, S., & Almulla, A. A. (2025). Organisational culture vs. change management process in higher education institutions: Context of a developing country. International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 8(3), 3210-3219. https://doi.org/10.53894/ijirss.v8i3.7220
31. Juran, J. M., ve Godfrey, A. B. (1999). Juran's quality handbook (5th ed.). McGraw-Hill.
32. Karaman, F. (2025). Sivil havacılıkta çalışan bağlılığı ve performansı artırmada katılımcı liderliğin rolü: modern yönetim perspektifi. Business & Management Studies: An International Journal, 13(3), 1114-1131. http://doi.org/10.15295/bmij.v13i3.2607
33. Kholiavko, N., & Ostrovska, N. (2022). Determining influence of universıty’s organizatıonal culture on the higher education quality. Herald of Khmelnytskyi National University. Economic Sciences, 6(2), 323-327. https://doi.org/10.31891/2307-5740-2022-312-6(2)-54
34. Kopaleishvili, N. (2018). Impact of quality assessment on organizational transformation of Universities: Reimagining University’s organizational culture. Discussion Papers, 01-2018. Zentrum für HochschulBildung - Technische Universität Dortmund.
35. Koyuncuoğlu, Ö. (2020). Yükseköğretimde kalite kültürü. Journal of Disciplines Economics & Administrative Scienves Studies, 6(18), s.348-355.
36. Legemaate, M., Schaap, L., & Oolbekkink-Marchand, H. (2025). Enhancing a quality culture in higher education: navigating paradoxes. Quality Assurance in Education, 33(4), 635-652. https://doi.org/10.1108/qae-09-2024-0195
37. Mencet, D. S. ve Akar, N. (2022). Kalite aktörlerinin yükseköğretimde sürdürülebilir kaliteye ilişkin görüşleri üzerine bir durum çalışması. Erciyes Akademi, 36(1), s.103-123. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1030275
38. Mencet, S. D. (2019). Yükseköğretimde kalite, kalite güvence ve sürdürülebilir kaliteye ilişkin nitel bir araştırma. Antalya: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
39. Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., ve Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), s.1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
40. Oakland, J. S. (2014). Total quality management and operational excellence: Text with cases (4th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315815725
41. Overberg, J. (2019). ‘Skipping the quality abracadabra’: academic resistance to quality management in Finnish higher education institutions and quality managers’ strategies to handle it. Quality in Higher Education, 25:227-244. https://doi.org/10.1080/13538322.2019.1685656
42. Pınarcıkoğlu, Z. D. (2023). Eğitim yöneticilerinin yeterlikleri ve liderlik özelliklerinin incelenmesi. International Journal of Social Sciences, 7(30), 452-467. http://doi.org/10.52096/usbd.7.30.31
43. Sapkota, T. (2025). Quality culture in higher education institutions in Nepal: Experiences and perceptions of students, teaching and non-teaching staff. Academia Journal of Humanities & Social Sciences, 2(1), 13-25. https://doi.org/10.3126/ajhss.v2i1.77157
44. Seyfried, M., ve Pohlenz, P. (2019). Assessing quality assurance in higher education: quality managers’ perceptions of effectiveness. In Impact Evaluation of Quality Management in Higher Education (s.24-37). Routledge.
45. Söylemez, E., ve Göl, M. (2023). Millî eğitim kurumlarında sonuç odaklıdan süreç odaklıya örgütsel yönetime yönelik performans yaklaşımlarının geliştirilmesi. International Journal of Social Sciences, 7(30), 249-263. http://doi.org/10.52096/usbd.7.30.17
46. Stephens, N. M., Townsend, S. S. M., & Dittmann, A. G. (2018). Social-Class disparities in higher education and professional workplaces: The role of cultural mismatch. Current Directions in Psychological Science, 28(1), 67 - 73. https://doi.org/10.1177/0963721418806506
47. Şişman, M. (1997). Eğitimde toplam kalite yönetimi ve kültür. Eğitim ve Bilim, 21(105), s.60-69. Tosun, A. (2025). Eğitim örgütlerinde liderlik kapasitesi: Türkiye'de lisansüstü tezler üzerine sistematik bir analiz. International Journal of Social Sciences, 2(1), 191-206. http://doi.org/10.52096/usbd.9.41.11
48. Tuan, N.A., Kien, N.T., Trang, N.N., Tu, N.T., & Hue, N.T. (2023). Research on factors of quality culture affecting internal education quality assurance of universities in Vietnam. WSEAS Transactions on Environment and Development, 19:218-232. https://doi.org/10.37394/232015.2023.19.19
49. Ulucan, H., & Kuyulu, İ. (2019). Spor lisesi yöneticilerindeki vizyoner liderliğin öğretmen motivasyonu ve bağlılığına etkisi. Akademisyen Yayınevi. https://doi.org/10.37609/akya.1355 Veiga, A., Magalhaes, A., ve Amaral, A. (2015). From collegial governance to boardism: Reconfiguring governance in higher education. In The Palgrave international handbook of higher education policy and governance (s.398-416). Palgrave Macmillan, London.
50. Verschueren, N., Van Dessel, J., Verslyppe, A., Schoensetters, Y., & Baelmans, M. (2023). A maturity matrix model to strengthen the quality cultures in higher education. Education Sciences, 13(2), 123. https://doi.org/10.3390/educsci13020123
51. Westerheijden, D. F., Stensaker, B., ve Rosa, M. J. (Eds.). (2007). Quality assurance in higher education: Trends in regulation, translation and transformation (Vol. 20). Springer Science & Business Media.
52. Yalçın, M., Çoban, Ö., Koçak, Ö., & İncedal, A. (2023). Organizational innovativeness in the context of distributed leadership and social. International Journal of Eurasia Social Sciences, 14(52), 687-705. http://doi.org/10.35826/ijoess.3277
53. Yanık, F. (2022). Özel eğitim öğretmenlerinin yöneticilerine yönelik algıladıkları etkili liderlik özelliklerinin iş motivasyonlarıyla ilişkisinin incelenmesi. Journal of Criminology Sociology and Law, 3(6), 23-36. http://doi.org/10.52096/jcsl.3.6.3
54. Yasir, T., Razzaq, S., & Khalid, A. (2025). Social and educational challenges impacting the quality of higher education in Pakistan: perception of university students. Sustainable Business and Society in Emerging Economies, 7(1), 173-182. https://doi.org/10.26710/sbsee.v7i1.3370
55. Yazıcı, H. (2023). Eğitim yönetiminde etkili liderlik özelliklerinin incelenmesi. International Journal of Social Sciences, 7(31), 350-364. http://doi.org/10.52096/usbd.7.31.19
56. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2003). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
57. Yıldırım, H. (2002). Toplam kalite yönetiminin temel kavramları. Öneri Dergisi, 5(17), s.191-202. https://doi.org/10.14783/maruoneri.683485
58. Yılmaz, B. (2020a). Bologna süreci ve Avrupa Yükseköğretim Alanı’nın sosyal boyutu. Yükseköğretim Dergisi, 10(2), s.23–38.
59. Yılmaz, D. V. (2020b). Bologna sürecinin unutulan yüzü: Sosyal boyut. Iksad Journal, 6(21), s.1-9.
60. Yılmaz, K., & Temizkan, V. (2022). The effects of educational service quality and socio-cultural adaptation difficulties on ınternational students’ higher education satisfaction. SAGE Open, 12(1). https://doi.org/10.1177/21582440221078316
61. Yılmaz, O. (2022). Eğitim kurumlarında yenilikçi düşüncenin gelişmesi sürecinde yöneticilik yaklaşımlarına ilişkin veri analizinin incelenmesi. Journal of Social Research and Behavioral Sciences, 8(17), 513-522. http://doi.org/10.52096/jsrbs.8.17.31
62. Yükseköğretim Kalite Kurulu, (2020) Yükseköğretim Değerlendirme ve Kalite Güvencesi Durum Raporu (Erişim tarihi: 01.06.2024). https://api.yokak.gov.tr/Storage/AnnouncementFiles/30-09-2021/242/DurumRaporu%202020%20v1.0.pdf
63. Zhuang, T., Liu, B., ve Hu, Y. (2022). Legitimising shared governance in China's higher education sector through university statutes. European Journal of Education Research, Development and Policy, 57(1), s.33-48. https://doi.org/10.1111/ejed.12493