İklim Değişikliği Temalı Reklamların Yeşil Aklama Bağlamında İncelenmesi

Öz

İklim değişikliği toplumları, bireyleri, devletleri ve tüm ekosistemi tehdit eden en önemli çevre sorunlarından biridir. Bu nedenle, uluslararası kuruluşlardan her bir bireye kadar uzanan geniş bir kitlede farkındalık ve bilinç oluşturmak için iletişim araçlarının etkili kullanımı büyük önem taşımaktadır. Şirketler de bu süreçte, iklim değişikliğiyle ilgili mesajlarını reklamlar yoluyla ileterek pazarlama stratejilerini şekillendirmektedir. İklim değişikliği temalı reklamlar aracılığıyla şirketler, rakiplerinden ayrışan bir konumlandırma stratejisi belirleyebilmekte ve müşterileriyle daha güçlü bir duygusal bağ kurabilmektedir. Ancak bu reklamlarda yeşil aklamanın kullanılması, şirketlerin güvenilirliğini ciddi ölçüde zedeleyebilmektedir. Buradan hareketle çalışmada, HSBC’nin iklim değişikliği temalı iki reklamı, Planet Tracker’ın yeşil aklama belirtileri çerçevesinde örnek olay çalışması ile incelenmiştir. Yapılan betimsel analiz sonucunda, HSBC’nin yeşil aklama içeren reklamlarının, şirketin çevreye duyarlı bir imaj oluşturma çabalarıyla çeliştiği ve bunun pazarlama ile konumlandırma stratejilerini olumsuz yönde etkilediği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• İklim Değişikliği
• İklim Değişikliği Temalı Reklamlar
• Yeşil Aklama
• Planet Tracker
• Durum Çalışması

Examining Climate Change-Themed Advertisements in the Context of Greenwashing

Öz

Climate change is among the serious environmental issues threatening societies, individuals, governments, and the global ecosystem. Therefore, effectively using communication tools is essential to raise awareness among broad audiences, from international organizations to individuals. During this process, companies shape their marketing strategies by conveying their messages about climate change through advertisements. Climate change-themed advertisements allow firms to create distinctive positioning and build stronger emotional connections with customers. However, the use of greenwashing in such campaigns can severely damage corporate credibility. In this study, two of HSBC’s climate change-themed advertisements were examined as a case study using Planet Tracker's greenwashing indicators. The descriptive analysis revealed that HSBC’s advertisements containing elements of greenwashing conflicted with the company’s efforts to create an environmentally responsible image and adversely affected its marketing and positioning strategies.

Anahtar Kelimeler

• Climate Change
• Climate Change-Themed Advertisements
• Greenwashing
• Planet Tracker
• Case Study

Kaynakça

1. Adfree Cities, (t.y.), Adfree Cities for Happier, Healthier Cities, https://adfreecities.org.uk/, (Erişim Tarihi: 25.08.2025).
2. Aisenpreis, L., Gvrst, G. ve Sekara, V. (2023), How Do US Congress Members Advertise Climate Change: An Analysis of Ads Run on Meta’s Platforms, Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media (ICWSM), 17(1), s. 2-11. https://doi.org/10.1609/icwsm.v17i1.22121
3. Aji, H. M. ve Sutikno, B. (2015), The Extended Consequence of Greenwashing: Perceived Consumer Skepticism, International Journal of Business and Information, 10(4), s. 433-468.
4. Akdoğan, Ç. ve Yılmaztürk, Y. (2023), Tüketici Yeşil Yıkama Algısının Yeşil Marka Denkliğine Etkisi: Yeşil Algılanan Risk ve Yeşil Kafa Karışıklığının Aracılık Rolü, Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), s. 169-187.
5. Akyüz, A. M. ve Durmuş, İ. (2020), Reklamlarda Algılanan Yeşile Boyamanın Yeşil Tüketicilerin Tüketim Değerlerinin Farklılaşmasındaki Olası Rolü, The Journal of International Scientific Researches, 5(1), s. 22-37.
6. Allen, M. R., Dube, O. P., Solecki, W., Aragón-Durand, F., Cramer, W., Humphreys, S., Kainuma, M., Kala, J., Mahowald, N., Mulugetta, Y., Perez, R., Wairiu, M. ve Zickfeld, K. (2018), Framing and Context, (Eds.: V. Masson-Delmotte, P. Zhai, H. O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P. R. Shukla, A. Pirani, W. Moufouma-Okia, C. Péan, R. Pidcock, S. Connors, J: B. R. Matthews, Y. Chen, X. Zhou, M. I. Gomis, E. Lonnoy, T. M. Maycock, M. Tignor ve T. Waterfield), IPCC Special Report on Global Warming of 1,5°C , s. 49-92. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157940.003
7. Altunışık, R., Coşkun, R., Yıldırım, E. ve Bayraktaroğlu, S. (2001), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Adapazarı: Sakarya Kitabevi.
8. Arı, İ. (2010), İklim Değişikliği İle Mücadelede Emisyon Ticareti ve Türkiye Uygulaması, (DPT-Uzmanlık Tezi), Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, Ankara.

9. Arslan, Ş. ve Gökçegöz, S. (2023), İklim Değişikliği ile Mücadelede Düşünümsel Alanın Bir Örneği Olarak Sosyal Medya, (Ed.: Z. Tamer Gencer), İklim İletişimi, s. 99-116, Konya: Eğitim Yayınevi.
10. ASA (The Advertising Standards Authority), (2012), ASA Reveals New Logo as We Celebrate Reaching 50, https://www.asa.org.uk/news/asa-reveals-new-logo-as-we-celebrate-reaching-50.html?utm_source, (Erişim Tarihi: 25.08.2025).
11. ASA (The Advertising Standards Authority), (2022), ASA Ruling on HSBC UK Bank plc, https://www.asa.org.uk/rulings/hsbc-uk-bank-plc-g21-1127656-hsbc-uk-bank-plc.html, (Erişim Tarihi: 25.08.1965).
12. ASA (The Advertising Standards Authority), (2025), Advertising Guidance - Formal CAP Guidance, https://www.asa.org.uk/advice-and-resources/resource-library/advertising-guidance.html, (Erişim Tarihi: 25.08.2025).
13. Atkinson, L. (2017), Portrayal and Impacts of Climate Change in Advertising and Consumer Campaigns, Oxford Research Encyclopedia of Climate Science, https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190228620.013.376
14. Beattie, G. (2020 August), Advertising and Media Capture: The Case of Climate Change, Journal of Public Economics, 188, 104219.
15. Ben Mahjoub, L. (2025), Greenwashing Practices and ESG Reporting: An International Review, International Journal of Sociology and Social Policy, 45(1/2), s. 173-188. https://doi.org/10.1108/IJSSP-08-2024-0365
16. Biro, L. (2016), Advertising Skepticism: The Influence of Demograpfic Factors, Consumerism and Greenwashing in the Organic Food Industry (Unpublished Master Thesis), Linnaeus University, Sweeden.
17. Boran, T. (2023), İklim Değişikliği Krizinin Gölgesinde Yeşil Pazarlama, Yeşil Ürün ve Eko-Etiket Kavramlarına Yönelik Bir Literatür Taraması. Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, 15, s. 91-102.
18. Boykoff, M. T. ve Boykoff, J. M. (2007), Climate Change and Journalistic Norms: A Case Study of US Mass-Media Coverage, Geoforum, 38(6), s. 1190-1204.
19. Brulle, R. J., Aronczyk, M. ve Carmichael, J. (2019), Corporate Promotion and Climate Change: An Analysis of Key Variables Affecting Advertising Spending by Major Oil Corporations, 1986-2015, Climatic Change, 159, s. 87-101.
20. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013), Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Pegem Akademi.
21. Cansız, H. İ. (2022), İklim Değişikliğinin Reklam Üzerindeki Etkisi, International Academic Social Resources Journal, 7(43), s. 1365-1373.
22. Ceylan, A. (2025), Küresel Isınmada Yapılan Yanıltıcı Yeşil Reklam Uygulamalarının Bilgi ve İletişim Teknolojilerindeki Etkisinin Araştırılması, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 68, s. 148-165.
23. Chalkiadaki, S. E. ve Vaida, S. (2023), The Role of Negative Emotions in Climate Change Awareness Advertising, Educatia 21 Journal, 26, s. 121-130. https://doi.org/10.24193/ed21.2023.26.13
24. Chen, Y. S. ve Chang, C. H. (2013), Greenwash and Green Trust: The Mediation Effects of Green Consumer Confusion and Green Perceived Risk, Journal of Business Ethics, 114, s. 489-500.
25. Creswell, J. W. (2007), Qualitative Inquiry & Research Design: Choosing Among Five Approaches, USA: SAGE Publications.
26. Çavuşoğlu, S. (2021), Yeşile Boyama ve Yeşil Satın Alma Davranışı Arasındaki İlişkide Yeşil Marka İmajı ve Yeşil Marka Sadakatinin Aracılık Rolü, İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(3), s. 2146-2161.
27. Çavuşoğlu, S. ve Demirağ, B. (2022), Yeşile Boyama ve Yeşil Satın Alma Davranışı: Çevresel Açıdan Sürdürülebilir Bir Bakış Açısı, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 61, s. 407-436. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.997078
28. Çoban Keneş, H. (2024), İklim Krizinin Medyada Ele Alınışı: Akademik Eğilimlerin ve Çalışmaların Bibliyografik Analizi, Kültür ve İletişim, 27(2), s. 221-257, https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.1522634
29. Delmas, M. A. ve Burbano, W. C. (2011), The Drivers of Greenwashing, California Management Review, 54(1), s. 64-87.
30. Demir, A. (2022), Paris Anlaşması ve 26. Taraflar Konferansı (COP 26)’nda Türkiye Değerlendirmesi: Yükümlülükler ve Sorumluluklar, Biological Diversity and Conservation, 15(2), 162-170. https://doi.org/10.46309/biodicon.2022. 1088410
31. Demirbilek, E. Z., Şahin, D. ve Aydınlıoğlu, Ö. (2023), İklim Kriziyle Mücadelede Bir İletişim Aracı Olarak Sosyal Sorumluluk Kampanyaları: Türkiye Örneği, (Ed.: Z. Tamer Gencer), İklim İletişimi, s. 23-42, Konya: Eğitim Yayınevi.
32. Demirci, K. (2021 Aralık), Sürdürülebilir Geleceğin Önündeki Tehdit: Yeşil Boyama (Greenwashing) Türkiye Kentleri Üzerinden Bir Değerlendirme, Kent ve Çevre Araştırmaları Dergisi, 3(2), s. 34-55.
33. Dietz, T., Shwom, R. L. ve Whitley, C. T. (2020), Climate Change and Society, Annual Review of Sociology, 46, s. 135-158
34. Duzcu, M. ve Aydın, A. (2024), Paris Anlaşması Sonrası Dönemde Uluslararası İklim Değişikliği Politikaları, (Der.: M. Sezik, M. ve G. Çakır Sümer), Farklı Boyutlarıyla İklim Değişikliği, s. 15-45, Ankara: İdealkent Yayınları.
35. Ecevit M. Z. (2018), Yeşil Kalite ve Yeşil İmaj Algısının Daha Fazla Ödeme Niyeti İle İlişkisi: Yeşil Göz Boyamanın Düzenleyici Rolü, Business & Management Studies: An International Journal-BMIJ, 6(3), s. 472-486. http://dx.doi.org/10.15295/bmij.v6i3.296
36. Ekiz, C. (2023), Sürdürülebilirliğe Greenwashing Kavramı Açısından Bir Bakış: The Green Lie Belgeseli, 5. Uluslararası Sanat ve Tasarım Eğitimi Sempozyumu Bildiriler Kitabı, s. 626-634, Başkent Üniversitesi Güzel Sanatlar Tasarım Mimarlık ve Fakültesi, Ankara.
37. Elifoğlu, İ., Görgülü, E. ve Türkeli, A. (2024), İklim Değişikliği Nedenleri. (Ed.: A. Türkeli), İklim Değişiklikleri ve Çocukluk Çağı Alerjik Hastalıkları Üzerine Etkileri, s. 1-6, Ankara: Türkiye Klinikleri.
38. Erdoğan Tarakçı, İ. ve Göktaş, B. (2019), Pazarlamanın Yeni Rengi: Yeşil Aklama, Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(3), s. 1095-1113.
39. Erdoğan, S. B. ve Canpolat, Y. K. (2025, 02 26), Yeşil Finans mı Yoksa Yeşil Aklama mı? Reklam Kurulu’nun Son Kararları Işığında Finansal Piyasalarda Çevresel Beyanların Kullanımı, Mondaq, https://www.mondaq.com/turkey/environmental-law/, (Erişim Tarihi: 05.09.2025).
40. Farey-Jones, D. (t.y.), HSBC Greenwashing Ad Ban is Example to other Banks, ASA Warns, Campaign, https://www.campaignlive.co.uk/article/hsbc-greenwashing-ad-ban-example-banks-asa-warns/ 1802569, (Erişim Tarihi: 07.07.2025).
41. Gephart, J., Emenike, M. ve Bretz, S. L. (2011), Greenwashing or Green Advertising? An Analysis of Print Ads for Food and Household Cleaning Products From 1960-2008, Journal of Activism in Science&Technology Education, 3(2), s. 19-26.
42. Goldberg, M. H., Gustafson,A., Rosenthal, S. A. ve Leiserowitz, A. (2021), Shifting Republican Views on Climate Change Through Targeted Advertising, Nature Climate Change. 11, s. 573-577.
43. Güleç, İ. (2025), Hibrit ve Elektrikli Otomobil Reklamlarında Yeşil Aklamanın Kullanımı Üzerine Bir İnceleme (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
44. Günay, K. ve Güçdemir, Y. (2022), İklim Değişikliği İletişimi Bağlamında Türkiye’de 2020-2021 Yılları Arasında Sivil Toplum Kuruluşlarının Twitter Paylaşımlarının Konu Modelleme Analizi, The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 12(4), s. 1026-1045.
45. Hajipour, A. ve Bustamante, S. (2024), Advertising and Climate Change: The Role of Advertising as a Driver of Climate Change (Unpublished Master Thesis), University of Gävle, Sweden.
46. Hancock, D. R. ve Algozzine, B. (2006), Doing Case Study Research: A Practical Guide for Beginning Researchers. New York: Teachers College Press.
47. Hartmann, P. ve Ibanez, V. A. (2006), Green Value Added, Marketing Intelligence & Planning, 24(7), s. 673-680.
48. Hartmann, P., Marcos, A., Juana Castro, J. ve Apaolaza, V. (2023), Perspectives: Advertising and Climate Change – Part of the Problem or Part of the Solution? International Journal of Advertising, 42(2), s. 430-457. https://doi.org/10.1080/02650487.2022.2140963
49. Horiuchi, R., Schuchard, R., Shea, L. ve Townsend, S. (2009 July), Understanding and Preventing Greenwash: A Business Guide Report, Futerra Sustainability Communications, BSR, Futerra Sustainability Communications. https://www.bsr.org/reports/Understanding%20_Preventing_ Greenwash.pdf, (Erişim Tarihi: 09.10.2025).
50. Hsu, T. (2011, 05 21), Skepticism Grows over Products Touted as Eco-friendly. Los Angeles Times, https://www.latimes.com/business/la-xpm-2011-may-21-la-fi-greenwash-20110521-story.html, (Erişim Tarihi: 05.09.2025).
51. IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), (1995), IPCC Second Assessment: Climate Change 1995, A Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, https://archive.ipcc.ch/pdf/climate-changes-1995/ipcc-2nd-assessment/2nd-assessment-en.pdf, (Erişim Tarihi: 20.08.2025).
52. Jannika, S. (2020), The Future of Advertising in the World of Climate Change (Bachelor’s Thesis), Lapland University of Applied Sciences, Finland.
53. Jessop, S. ve Wilkes, T. R. (2025, 02 19), HSBC Delays Net-Zero Emissions Target by 20 Years, Reuters, https://www.reuters.com/sustainability/hsbc-pushes-back-climate-emissions-target-review-policies-2025-02-19/, (Erişim Tarihi: 09.08.2025).
54. Jiménez, M. ve Yang, K. C. (2008), How Guilt Level Affects Green Advertising Effectiveness? Journal of Creative Communications, 3(3), s. 231-254.
55. Jong, M., Huluba, G. ve Beldad, A. (2020), Different Shades of Greenwashing: Consumers’ Reactions to Environmental Lies, Half-Lies, and Organizations Taking Credit for Following Legal Obligations, Journal of Business and Technical Communication, 34(1), s. 38-76.
56. Jurado, D. G. ve Maldonado, C. J. (2014 March), Advertising and Climate Change, Relationships and Divergences, Interactions: Studies in Communication & Culture, 5(1), s. 107-125.
57. Kınam, B. ve Çeşme, M. (2025), Yeşil Pazarlama: Eko Etiket ve Yeşil Badananın Aydınlatıcı ve Yanıltıcı Yönleri, Sanat ve Tasarım Dergisi, (20. Yıl Armağan Sayısı/35), s. 129-151.
58. Kim, K. ve Ahn, S. J. G. (2019), The Moderating Role of Cultural Background in Temporal Framing: Focusing on Climate Change Awareness Advertising, Asian Journal of Communication, 29(4), s. 363-385. https://doi.org/10.1080/01292986.2019.1624793
59. Kulpavaropas, S. (2012), The Influence of Level of Issue Relevance and Emotional Appeals in Public Service Ads on Attitudes and Behavioral Intentions toward Global Climate Change (Unpublished Master Thesis). Iowa State University, USA.
60. Kvidal-Røvik, T. (2018), Nature Articulations in Norwegian Advertising Discourse: A Depoliticized Discourse of Climate Change. Environmental Communication, 12(6), s. 794-806. https://doi.org/10.1080/17524032.2018.1482835
61. Leblebici Koçer, L. ve Delice, T. (2017 Temmuz-Aralık), Yeşile Boyama ve Yeşil Güven Arasındaki İlişkide Algılanan Yeşil Riskin ve Algılanan Tüketici Şüpheciliğinin Aracılık Rolü, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 50, s. 1-25.
62. Liang, A. (2022, 10 19), HSBC Climate Change Adverts Banned by UK Watchdog, BBC, https://www.bbc.com/news/business-63309878, (Erişim Tarihi: 15.08.2025).
63. Lyon, T. P. ve Maxwell, J. W. (2011), Greenwash: Corporate Environmental Disclosure under Threat of Audit, Journal of Economics & Management Strategy, 20(1), s. 3-41. https://doi.org/10.1111/j.1530-9134.2010.00282.x
64. Lyon, T. P. ve Montgomery, A. W. (2015), The Means and End of Greenwash, Organization & Environment, 28(2), s. 223-249. https://doi.org/10.1177/1086026615575332
65. Makortoff, K. (2022, 10 19), Watchdog Bans HSBC Climate Ads in Fresh Blow to Bank’s Green Credentials. https://www.theguardian.com/business/2022/oct/19/watchdog-bans-hsbc-ads-green-cop26-climate-crisis, (Erişim Tarihi: 06.08.2025).
66. Meral, P. S. (2008), Bankacılık Sektöründe Kurumsal Reklam Uygulamaları: HSBC ve Türkiye İş Bankası Örneği, Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, s. 77-94.
67. Moser, S. C. ve Dilling, L. (2011), Communicating Climate Change: Closing the Science-Action Gap. (Eds.: J. S. Dryzek, R. B. Norgaard ve D. Schlosberg), The Oxford Handbook of Climate Change and Society, s. 161-174, Oxford: Oxford University Press.
68. Mulholland, P. (2022, 10 19), HSBC Misled Consumers with ‘Greenwashing’ Adverts, Watchdog Rules, https://www.telegraph.co.uk/business/2022/10/19/hsbc-misled-consumers-greenwashing-advertswatchdog-rules/, (Erişim Tarihi: 08.08.2025)
69. Nakamura, A. (2022), The History of Greenwashing and its Modern Evolution, The Climate Club.  https://www.theclimateclub.co/sustainabilityblog/the-history-of-greenwashing-and-its-modern-evolution, (Erişim Tarihi: 17.08.2025).
70. Nyilasy, G., Gangadharbatla, H. ve Paladino, A. (2014), Perceived Greenwashing: The Interactive Effects of Green Advertising and Corporate Environmental Performance on Consumer Reactions, Journal of Business Ethics,125(4), s. 693-707.
71. Ormesher, E. (2022, 10 18), HSBC Ads Among Latest Ruled to be Greenwashing by ASA, https://www.thedrum.com/news/2022/10/19/hsbc-ads-among-latest-ruled-be-greenwashing-asa, (Erişim Tarihi: 10.08.2025).
72. Özar Berksü, Z. (2023, 08 15), Yeşil Aklamanın 6 Tonu, OGGUSTO, https://www.oggusto.com/surdurulebilir-yasam/yesil-aklamanin-6-tonu, (Erişim Tarihi: 10.09.2025).
73. Özbingöl, A. ve Uğurlu, Y. A. (2024 Temmuz), Yeşil Aklamanın Bibliyometrik Analizi: 2000-2024 Dönemi için Türkiye’deki Ulusal Eğilimler, Muhasebe ve Finansman Dergisi, 103, s. 21-50.
74. Özdemir, A. (2024), Elektrikli Otomobil Şirketlerinin Kurumsal Reklamlarındaki Çevresel Sürdürülebilirlik Söylemlerinin Tekno Çözümcülük Çerçevesinde Eleştirel Analizi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Aydın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
75. Özkaya, B. (2010 Temmuz), İşletmelerin Sosyal Sorumluluk Anlayışının Uzantısı Olarak Yeşil Pazarlama Bağlamında Yeşil Reklamlar, Öneri Dergisi, 9(34), s. 247-258.
76. Özkaya, B. ve Ülker, Y. (2020), Markaların Sosyal Medyada Oluşan Sinik Tutuma Yönelik Yaklaşımları. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(1), s. 115-128.
77. Özkaya, B. (2024), Sosyal Reklamlarda Suçluluk Çekiciliğinin Kullanımına Yönelik Bir Örnek Olay Çalışması, (Eds.: E. Özgen ve R. Akay), Halkla İlişkilere Dair - Prof. Dr. Alaeddin Asna’ya Saygı Kitabı, s. 364-391, İstanbul: Pozitif Yayınevi.
78. Özmen, T. M. (2009), Sera Gazı- Küresel Isınma ve Kyoto Protokolü, İMO Dergisi, 453(1), s. 42-46.
79. Özsoy, T. ve Avcılar, M. Y. (2016), Yeşile Boyamak “Greenwash” - Tüketicinin Çevreci İddialar ile İmtihanı. Eskişehir: Nisan Kitabevi.
80. Öztürk, K. (2002), Küresel İklim Değişikliği ve Türkiye’ye Olası Etkileri, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), s. 47-65.
81. Parguel, B. ve Johnson, G. (2021), Beyond greenwashing: Addressing ‘The Great Illusion’ of Green Advertising, Responsible Organization Review, 16(2), s. 1-22.
82. Parguel, B., Benoit-Moreau, F. ve Russell, C. A. (2015), Can Evoking Nature in Advertising Mislead Consumers? The Power of ‘Executional Greenwashing’, International Journal of Advertising The Review of Marketing Communications, 34(1), s. 107-134.
83. Pelenk Özel, A. (2015), Çevresel Aktivizm, Halkla Ilişkiler ve Yeşil Aklama Üzerine Kuramsal Bir Bakış. Selçuk İletişim, 8(4), s. 73-89.
84. Planet Tracker, (2022), Planet Tracker Questions Credibility of Alliance to End Plastic Waste, https://planet-tracker.org/planet-tracker-questions-credibility-of-alliance-to-end-plastic-waste/, (Erişim Tarihi: 07.09.2025).
85. Planet Tracker, (2023), The Greenwashing Hydra, https://planet-tracker.org/wp-content/uploads/2023/01/Greenwashing-Hydra-3.pdf, (Erişim Tarihi: 07.09.2025).
86. Sankaranarayanan, A., Sapiezynski, P. ve O’Reilly, U. M.   (2025 July), Facebook Algorithm’s Active Role in Climate Advertisement Delivery, Nature Climate Change, 15(7), s. 719-724. https://doi.org/10.1038/s41558-025-02326-w
87. Sankaranarayanan, A., Hemberg, E., Sapiezynski, P. ve O’Reilly, U. M. (2023 August), The Facebook Algorithm’s Active Role in Climate Advertisement Delivery. https://doi.org/10.48550/arXiv.2308.03191
88. Sapmaz Veral, E. (2022 Mart), Yeşil Yıkama İle Mücedele: Avrupa Birliği’nde Yeşil İddiaların Doğrulanması Girişimi, Sayıştay Dergisi, 33(124), s. 101-129.
89. Sheehan, K. ve Morrison, D. (2018), Advertising Leadership and Climate Change: The Efficacy of Industry Professionals to Address Climate Issues, Advertising & Society Quarterly, 19(1), s. 1-51. https://doi.org/10.1353/asr.2018.0009
90. South Pole, (2024, 01 17), South Pole’s Net Zero Report 2023/2024 Finds, https://www.southpole.com/news/survey-finds-most-companies-going-quiet-on-green-goals, (Erişim Tarihi: 09.09.2025).
91. Susur, M. ve Özkaplan, L. (2023), 2023 Türkiye Seçimlerinde İklim Değişikliği İletişimi. (Ed.: Z. Tamer Gencer), İklim İletişimi, s. 77-97, Konya: Eğitim Yayınevi.
92. Şahin, İ. ve Üzelgün, M. A. (2016 Aralık), İklim Değişikliği ve Medya, İstanbul: İstanbul Politikalar Merkezi-Sabancı Üniversitesi-Stiftung Mercator Girişimi.
93. Tapan, A. (2022), Markaların Yeşil Reklam Stratejilerinin Dijital Etkileşiminde “Vicdan Azabı” Duygusunun Rolü, Yeni Medya, 13, s. 310-336, https://doi.org/10.55609/yenimedya.1171503
94. TerraChoice, (2007), The Six Sins of Greenwashing, http://sinsofgreenwashing.org/findings/greenwashing-report-2007/, (Erişim Tarihi: 05.09.2025).
95. TerraChoice, (2009), The Seven Sins of Greenwashing, http://sinsofgreenwashing.org/findings/greenwashing-report-2009/, (Erişim Tarihi: 05.09.2025).
96. The National Archives, (2023, 04 01), COP26: The Negotiations Explained. UN Climate Change Conference UK 2021, https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20230401054904/https://ukcop26.org/wp-content/uploads/2021/11/COP26-Negotiations-Explained.pdf, (Erişim Tarihi: 01.09.2025).
97. Torelli, R., Balluchi, F. ve Lazzini, A. (2020), Greenwashing and Environmental Communication: Effectson Stakeholders' Perceptions, Business Strategy and The Environment, 29(2), 407-421. https://doi.org/10.1002/bse.2373
98. Turan, F. (2014), Çevre Dostu Şirketler: Yeşil Göz Boyama mı Çevresel Üretim mi? Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 17, s. 1-26.
99. Türkeş, M. (2008), Küresel İklim Değişikliği Nedir? Temel Kavramlar, Nedenleri, Gözlenen ve Öngörülen Değişiklikler, İklim Değişikliği ve Çevre, 1, s. 26-37.
100. Türkeş, M., Sümer, U. M. ve Çetiner, G. (2000, 04 13), Küresel Iklim Değişikliği ve Olası Etkileri, Çevre Bakanlığı, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Seminer Notları, s. 1-17, İstanbul Sanayi Odası.
101. United Nations, (t.y.), Climate Action - COP26: Together for Our Planet, https://www.un.org/en/climatechange/cop26, (Erişim Tarihi: 25.08.2025).
102. Urhan, B., Hoştut, S., Güdekli, İ. A. ve Aydoğan, H. (2022), Climate Change and Marketing: A Bibliometric Analysis of Research From 1994 to 2022, Environmental Science and Pollution Research, 30, s. 81550–81572. https://doi.org/10.1007/s11356-023-26071-9
103. Ülker, Y. (2024), Yeşil Yalanlar: Yeşil Reklamın Karanlık Yüzü Yeşil Yıkama, (Eds.: C. Ünal ve İ. Kiçir), Dijitalleşen Dünyada Reklamcılık ve Etik, s. 168 -169, Konya: Eğitim Yayınevi.
104. Varol, E. ve Çelik Varol, M. (2023), İklim İletişimi ve Sürdürülebilirlik Bağlamında Türk Ekonomi Bankası “Ya Sonra? Sürdürülebilir Bir Dünya İçin” Farkındalık Projesi Üzerine Bir İnceleme, (Eds.: H. Yazıt ve N. Köktürk), Sosyal Bilimler Üzerine Bir Araştırmalar-VIII, s. 37-54, Gaziantep: Özgür Yayınları.
105. Vural, Ç. (2018 Mayıs), Küresel İklim Değişikliği ve Güvenlik, Güvenlik Bilimleri Dergisi, 7(1), s. 57-85. Wach, E. ve Ward, R. (2013), Learning About Qualitative Document Analysis, Institute of Development Studies,https://opendocs.ids.ac.uk/articles/report/Learning_about_Qualitative_Document_Analysis/26442637?file=48090622, (Erişim Tarihi: 25.10.2025).
106. Yağar, F. ve Dökme, S. (2018), Niteliksel Araştırmaların Planlanması: Araştırma Soruları, Örneklem Seçimi, Geçerlik ve Güvenirlik, Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), s. 1-9.
107. Yao, Q. J., Carrol Haggard, C. ve Luyan, L. (2014), Advertising Sidedness and Conclusiveness across Cultures: How Chinese and U.S. College Students Are Influenced by Different Climate-Change Ads, China Media Research, 10(2), s. 86-95.
108. Yazıcı, B., (2023), Markaların Sürdürülebilirlik Yaklaşımı: Yeşil Pazarlama mı Yeşil Aklama mı? (Eds.: Z. Tamer Gencer), İklim İletişimi, s. 149-167, Konya: Eğitim Yayınevi.
109. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011), Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Seçkin Yayıncılık.