Uluslararası Onuncu Yol Kongresi (26 Eylül-1 Ekim 1955)

Yıl 2026, Cilt: 26 Sayı: 1, 624 - 642, 27.03.2026

Pınar Tuna

https://doi.org/10.11616/asbi.1824246

https://izlik.org/JA45XC54KX

Öz

Uluslararası Onuncu Yol Kongresi, 26 Eylül-1 Ekim 1955 tarihleri arasında İstanbul’da toplanmıştır. Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlıkları yapılan bu kongre, 37 ülkeye mensup delege ve davetlinin katılımıyla 26 Eylül 1955’te Dolmabahçe Sarayı’nda açılmıştır. Kongre oturumları Yıldız Sarayı’nda gerçekleştirilmiş ve 1 Ekim’de yapılan beşinci ve son toplantısının ardından kongre kapanmıştır. Kongrenin çalışmaları sonucunda tavsiye niteliğinde kararlar alınmıştır. Kongrenin ardından delegeler için Anadolu’ya iki ayrı gezi düzenlenmiştir. Kongre aracılığıyla Türkiye, birçok ülkenin yol konusundaki deneyimlerini inceleme fırsatını bulmuştur. Ayrıca kongreye katılan delegeler, Türkiye’nin yol politikasına yönelik olumlu görüşlerini ifade etmişler ve böylece bu politika uluslararası anlamda değerli bulunmuştur. Bu çalışmada, İstanbul’da toplanan Uluslararası Onuncu Yol Kongresi’nin faaliyetleri bütüncül olarak ele alınmıştır. Literatürde, doğrudan bu kongreyi konu alan bir eser bulunmadığından söz konusu çalışmanın alana özgün bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Daniş Koper , Demokrat Parti , İstanbul , Karayolu , Yol Kongresi

The Tenth International Road Congress (26 September-1 October 1955)

https://izlik.org/JA45XC54KX

Öz

The Tenth International Road Congress was held in Istanbul between 26 September and 1 October 1955. This congress, prepared by the General Directorate of Highways, was opened at Dolmabahçe Palace on September 26, 1955, with the participation of delegates and guests from 37 countries. The congress sessions were held in Yıldız Palace and the congress closed after its fifth and final meeting on October 1. Recommendations were adopted as a result of the congress proceedings. Following the congress, two separate trips to Anatolia were organized for the delegates. Through the congress, Turkey had the opportunity to examine the road experiences of many countries. Furthermore, delegates attending the congress expressed their positive views on Turkey’s road policy, thereby establishing its value on an international scale. This study comprehensively examines the activities of the Tenth International Road Congress held in Istanbul. As there is no work in the literature that directly addresses this congress, it is believed that the present study will make an original contribution to the field.

Anahtar Kelimeler

Daniş Koper , Democratic Party , Istanbul , Highway , Road Congress

Kaynakça

• Akşam, 1 Ekim 1955.
• As, E. (2013), Cumhuriyet Dönemi Ulaşım Politikaları (1923-1960), Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
• Barda, S. (1964), Münakale Ekonomisi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları.
• Bayındırlık Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü (1973), Cumhuriyetin 50. Yılında Karayollarımız, Ankara.
• Cumhuriyet, 26 Eylül 1955.
• Cumhuriyet, 1 Ekim 1955.
• Cumhuriyet, 2 Ekim 1955.
• Demokrat İzmir, 6 Ekim 1955.
• Demokrat İzmir, 7 Ekim 1955.
• Demokrat İzmir, 8 Ekim 1955.
• Devlet İstatistik Enstitüsü (1973), Türkiye’de Toplumsal ve Ekonomik Gelişmenin 50 Yılı.
• Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi (TDA), 513/41843.170034.22 (1955.09.24).
• Eraslan, N. (11 Ekim 1955), Onuncu yol kongresi, Dünya, s. 2.
• Güven, S. (1998), 1950’li Yıllarda Türk Ekonomisi Üzerinde Amerikan Kalkınma Reçeteleri, Bursa: Ezgi Kitabevi Yayınları.
• Hakimiyet, 17 Eylül 1955.
• Hakimiyet, 26 Eylül 1955.
• Her Gün Ekspres, 17 Eylül 1955.
• https://www.piarc.org/en/activities/World-Road-Congresses-World-Road-Association/Congress-Proceedings, (Erişim Tarihi: 29.07.2025). https://www.piarc.org/en/activities/World-Road-Congresses-World-Road-Association/Congress-Proceedings/rio-de-janeiro-1959/national-reports.htm, (Erişim Tarihi: 16.01.2026).
• https://www.piarc.org/ressources/virtlib_actes/8/1913_E_150_2.pdf, (Erişim Tarihi: 09.01.2026).
• https://www.piarc.org/ressources/virtlib_actes/9/1926_E_56_1.pdf, (Erişim Tarihi: 02.11.2025).
• https://www.piarc.org/ressources/virtlib_actes/10/1934_E_93_1.pdf, (Erişim Tarihi: 02.11.2025).
• https://www.piarc.org/ressources/virtlib_actes/11/1938_E_90_1.pdf (Erişim Tarihi: 02.11.2025).
• https://www.piarc.org/ressources/virtlib_actes/12/1955_E_86_2.pdf, (Erişim Tarihi: 20.07.2025).
• https://www.piarc.org/ressources/virtlib_actes/12/1955_E_86_4.pdf, (Erişim Tarihi: 22.07.2025).
• https://www.piarc.org/ressources/virtlib_actes/12/1955_E_86_5.pdf, (Erişim Tarihi: 19.07.2025).
• Hükümetler-Programları ve Genel Kurul Görüşmeleri, (22 Nisan 1950-20 Kasım 1961), (2013), (Haz.: İ. Neziroğlu-T. Yılmaz), 2, Ankara: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Yayınları.
• Hürses, 17 Eylül 1955.
• İktisadî Yürüyüş, Yıl 16, Cilt 16, Sayı 330, 31 Ekim 1955.
• İşmen, İ. (11 Ekim 1955a), X. Yol Kongresi kararları, Vatan, s. 2.
• İşmen, İ. (15 Ekim 1955b), X. yol kongresinin kararları ve neticeleri, Vatan, s. 2.
• Karayolları Bülteni, Yıl 3, Sayı 28, Şubat 1953.
• Karayolları Bülteni, Yıl 5, Sayı 44, Haziran 1954.
• Karayolları Bülteni, Yıl 5, Sayı 59, Eylûl 1955.
• Karayolları Bülteni, Beynelmilel X. Yol Kongresi Hususî Nüshası, Yıl 5, Sayı 60, Ekim 1955.
• Kıvanç, H. (28 Eylül 1955), Yol Kongresini bir cep radyosu ile de tâkip edebilirsiniz, Milliyet, s. 3.
• Koçak, C. (2015), Türkiye’de İki Partili Siyâsî Sistemin Kuruluş Yılları (1945-1950), Dönüşüm, Ordu, Din, Hukuk, Ekonomi ve Politika, 4, İstanbul: İletişim Yayınları.
• Kuntay, M. C. (30 Eylül 1955), Yol imtihanı, Son Posta, s. 7.
• Milliyet, 26 Eylül 1955.
• Milliyet, 2 Ekim 1955.
• Nermi, M. (30 Eylül 1955), Milletler ve Yollar, Yeni İstanbul, s. 1.
• Özdemir, N. (2006), Cumhuriyet Dönemi Karayolu Politikası (1923-1960), Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi.
• Sabah Postası, 23 Eylül 1955.
• Sabah Postası, 27 Eylül 1955.
• Semiz, Y. - Toplu G. (2021), Barker Raporu: Çok Partili Hayata Geçiş Döneminde İktisadi Kalkınmayı Hızlandırmak Amacıyla Yabancı Uzmanlara Hazırlatılan Örnek İnceleme, Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, 4(4), s. 114-161.
• Son Posta, 25 Eylül 1955.
• Son Posta, 26 Eylül 1955.
• Son Posta, 27 Eylül 1955.
• Son Posta, 28 Eylül 1955.
• Son Posta, 29 Eylül 1955.
• Son Posta, 30 Eylül 1955.
• Şen, L. (2003), Türkiye’de Demiryolları ve Karayollarının Gelişim Süreci, Ankara: TESAV Yayınları.
• T.C. Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1961), 1959 İstatistik Yıllığı, Ankara.
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30.1.0.0/15.82.10. (26.09.1955).
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, 30.18.1.2/145.106.15. (17.01.1957).
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, 30.1.0.0/74.472.4. (23.09.1957).
• T.C. Resmî Gazete (26 Kasım 1959), 13 Aralık 1957 tarihinde Cenevre’de akdedilen (Yol İşaretlerine Mütedair Avrupa Anlaşması)nın tasdikı hakkında Kanun, Sayı: 10365.
• Tekeli, İ. – İlkin, S. (1974), Savaş Sonrası Ortamında 1947 Türkiye İktisadi Kalkınma Planı, Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
• Tekeli, İ. – İlkin, S. (2004), Cumhuriyetin Harcı, Modernitenin Altyapısı Oluşurken, Üçüncü Kitap, 2. Baskı, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• (T. H. A). (23 Eylül 1955), 10 uncu yol kongresi hazırlıkları sona erdi, Hakimiyet, s. 2.
• Thornburg, M. W. (t.y.), Türkiye Nasıl Yükselir, (Çev.: S. Yazıcıoğlu), İstanbul: Nebioğlu Yayınevi.
• Tiryaki, N. Ö. (2023), Cumhuriyetin 100 Yılında Türkiye’de Karayolu Politikası, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, (Özel Sayı: Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye), s. 222-244.
• Tören, T. (2007), Yeniden Yapılanan Dünya Ekonomisinde Marshall Planı ve Türkiye Uygulaması, İstanbul: Sosyal Araştırmalar Vakfı.
• Tuna, S. (2024a), Tek Parti Döneminde Türkiye Ekonomisi (1923-1950), (Ed.: C. Eraslan-U. Dere), Meşrutiyet’ten 21. Yüzyıla Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, (s. 391-456), İstanbul: Bilge Kütür-Sanat.
• Tuna, S. (2024b), Çok Partili Yaşamda Türkiye Ekonomisi (1950-2002), (Ed.: C. Eraslan-U. Dere), Meşrutiyet’ten 21. Yüzyıla Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, (s. 694-735), İstanbul: Bilge Kütür-Sanat.
• Tunaya, T. Z. (1952), Türkiye’de Siyasi Partiler 1859-1952, İstanbul: Arba Yayınları.
• Türkiye İktisat Gazetesi, 3 Ekim 1955.
• Türkiye Mühendislik Haberleri, Sayı 6, Eylül 1955.
• Türkiye Mühendislik Haberleri, Sayı 7, Ekim 1955.
• Türkiye Mühendislik Haberleri, Sayı 8, Kasım 1955.
• Tütengil, C. O. (1961), İçtimaî ve İktisadî Bakımdan Türkiyenin Karayolları, İstanbul: İstanbul Matbaası.
• Ulus, 18 Eylül 1955.
• Vakit, 25 Eylül 1955.
• Vatan, 17 Eylül 1955.
• Vatan, 25 Eylül 1955.
• Vatan, 27 Eylül 1955.
• Vatan, 28 Eylül 1955.
• Vatan, 30 Eylül 1955.
• Vatan, 1 Ekim 1955.
• Yalman, A. E. (26 Eylül 1955), Yolcular Hoşgeldiniz, Vatan, s. 1, 5.
• Yeni Asır, 6 Ekim 1955.
• Yeni Asır, 7 Ekim 1955.
• Yeni Asır, 8 Ekim 1955.
• Yeni İstanbul, 23 Eylül 1955.
• Yeni İstanbul, 25 Eylül 1955.
• Yeni İstanbul, 29 Eylül 1955.
• Yeni İstanbul, 30 Eylül 1955.
• Yeni Konya, 6 Ekim 1955.
• Yeni Konya, 7 Ekim 1955.
• Yeni Meram, 6 Ekim 1955.
• Yeni Meram, 7 Ekim 1955.
• Yeni Meram, 9 Ekim 1955.
• Yol Davamız 9 yılda 23000 kilometre, (Ekim 1948).
• Zafer, 17 Eylül 1955.
• Zafer, 18 Eylül 1955.
• Zafer, 27 Eylül 1955.
• Zafer, 28 Eylül 1955.
• Zafer, 29 Eylül 1955.
• Zafer, 30 Eylül 1955.
• Zafer, 1 Ekim 1955.
• Zafer, 2 Ekim 1955.
• Zafer, 6 Ekim 1955.
• Zafer (8 Ekim 1955), Yol politikasına Dair, Zafer, s. 1.