Ekşi Sözlük’te İptal Kültürü ve Dijital Linç: Duygulanımsal Kamuların İzinde Bir Nitel Analiz

Yıl 2026, Cilt: 26 Sayı: 1, 702 - 718, 27.03.2026

Ömer Faruk Zararsız

https://doi.org/10.11616/asbi.1824306

https://izlik.org/JA22KX53BH

Öz

Bu çalışma Ekşi Sözlük’teki iptal kültürü ve dijital linç pratiklerini duygulanımsal kamular kuramı çerçevesinde incelemektedir. Araştırmada nitel içerik analizi ve söylem analizi yöntemleri kullanılarak Muse grubunun konserinin iptal çağrısıyla şarkıcı Gülşen’in söylemlerinden ötürü dijital linç vakasına ilişkin en çok beğeni almış 100’er entry analiz edilmiştir. Bulgular öfke, mizah, utanç, korku, nefret ve dayanışma gibi duyguların kullanıcıları kolektif biçimde hizalayarak kamusal yargılama süreçleri oluşturduğunu göstermektedir. Ayrıca, linç süreçlerine karşı empati ve dayanışma temelli karşı-duygulanımsal kamuların da ortaya çıktığı gözlenmiştir. Bu karşı kamular, baskın saldırgan duygulanımları sınırlayarak ifade özgürlüğü ve adalet arayışına dayalı alternatif bir dijital kamusallık üretmektedir. Sonuç olarak, Ekşi Sözlük’teki iptal kültürünün Habermas’ın rasyonel kamusal alan modelinden çok Papacharissi’nin duygulanımsal kamular yaklaşımıyla örtüştüğü, platformun anonim ve psödonim yapısının ise duygusal yoğunluğu artırarak yeni bir gizlenmiş kamusallık biçimi yarattığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

İletişim Çalışmaları , Dijital Linç , İptal Kültürü , Duygulanımsal Kamular , Ekşi Sözlük

Cancel Culture and Digital Lynch on Ekşi Sözlük: A Qualitative Inquiry into Affective Publics

https://izlik.org/JA22KX53BH

Öz

This study examines cancel culture and digital lynching practices on Ekşi Sözlük within the framework of the affective publics theory. Using qualitative content and discourse analysis methods, the research analyzed 100 of the most upvoted entries from two major cases one concerning the public call to cancel the Muse concert and the other focusing on the digital lynching of singer Gülşen following her controversial statements. Findings reveal that emotions such as anger, humor, shame, fear, hatred, and solidarity collectively align users, forming processes of public judgment. Counter-affective publics grounded in empathy and solidarity also emerged, producing alternative digital publics based on justice and freedom of expression. Overall, cancel culture on Ekşi Sözlük aligns more closely with Papacharissi’s affective publics than with Habermas’s rational public sphere, creating a form of hidden publicity shaped by anonymity and pseudonymity.

Anahtar Kelimeler

Communication Studies , Digital Lynching , Cancel Culture , Affective Publics , Ekşi Sözlük

Kaynakça

• Abuşoğlu, H. Ö. ve Balcı Aydoğan, B. (2022). Sosyal Medyada Z Kuşağına Yönelik Nefret Söylemi: Ekşi Sözlük Örneği. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(1), s.707-728.
• Akgül, M. (2020). Çevrimiçi Ortamlarda Nefret Söylemi: Ekşi Sözlük’te 65 Yaş Üstü Sokağa Çıkma Yasağı Tartışmaları. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi (51), 57-78.
• Akmeşe, B. ve Taşçıoğlu, R. (2025). İptal Kültürü Teorisi: İlgili Literatür Üzerine Teorik Bir İnceleme. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), s. 372-386. Alp, H. (2016). Çingenelere Yönelik Nefret Söyleminin Ekşi Sözlük’te Yeniden Üretilmesi. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, 3(2), s. 143-172.
• Arendt, H. (2025). İnsanlık Durumu, 11. Baskı, (Çev.: B. S. Şener) İstanbul: İletişim Yayınları.
• Aslantürk, G. ve Turgut, H. (2015). 8284 Vakası: Ekşi Sözlük’te Cinsiyetçi Kamusallığın Yeniden Üretilmesi. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, 2(1), s.45-76.
• Aziz, A. (2022). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri ve Teknikleri, 14. Baskı, Ankara: Nobel.
• Barton, M. D. (2005). The Future of Rational-Critical Debate in Online Public Spheres. Computers and Composition, 22(2), s. 177-190.
• Benkler, Y. (2006). The Wealth of Networks: How Social Production Transforms Markets and Freedom. London: Yale University Press.
• Berg., B. L. ve Lune, H. (2019). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. (Çev.: A. Arı, ve E. Şentuna Akay) Konya: Eğitim Yayınevi.
• Boyd, D. (2010). Social Network Sites as Networked Publics: Affordances, Dynamics, and Implications. (Ed.: Z. Papacharissi), A Networked Self: Identity, Community, and Culture on Social Network Sites, s. 39-58, New York: Routledge.
• Bromwich, J. E. (2018). Everyone is Canceled. The New York Times: https://www.nytimes.com/2018/06/28/style/is-it-canceled.html, (Erişim Tarihi: 04.10.2025)
• Castells, M. (2011). Network Theory | A Network Theory of Power. International Journal of Communication(5), s. 773-787.
• Castells, M. (2013). Ağ Toplumunun Yükselişi / Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür Cilt 1. (Çev.: E. Kılıç) İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Clark, M. D. (2020). DRAG THEM: A Brief Etymology of So-Called “Cancel Culture”. Communication and the Public, 5(3-4), s. 88-92.
• Dağtaş, E. ve Atik, K. (2024). İnternetin Kamusal Alan/Mekân Olarak Değerlendirilmesi: Quora ve Ekşi Sözlük Örnekleri. Akdeniz İletişim(47), s. 170-197.
• Dahlberg, L. (2009). Libertarian Cyber-Utopianism and Global Digital Networks. (Ed.: P. Hayden, ve C. el-Ojeili), Globalization and Utopia, s. 176-189. London: Palgrave Macmillan.
• Dahlberg, L. (2018). Visibility and The Public Sphere: A Normative Conceptualisation. Javnost - The Public, 25(1-2), s. 35-42.
• Demir, S. T. ve Özcan, A. (2021). Sosyal Medya ve Linç Kültürü. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi(56), s. 1-15.
• Dursun, O. ve Yıldız, F. (2022). Yeni Medya ve Kamusal Alan: İletişim Akademisyenlerinin Perspektifi. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences(62), s. 1-32.
• Erem, H. Ö. ve Hasdağ, D. (2024). Sosyal Psikolojik Açıdan Linç Kültürü: İlişkili Olduğu Etmenler ve Sonuçları Açısından Bir Derleme. Nesne Psikoloji Dergisi, 31(12), s. 110-129.
• Fraser, N. (1990). Rethinking the Public Sphere: A Contribution to the Critique of Actually Existing Democracy. Social Text(25/26), s. 56-80.
• Fuchs, C. (2014). Social Media and the Public Sphere. Triple C, 12(1), s. 57-101.
• Gillespie, T. (2010). The politics of ‘platforms’. New Media & Society, 12(3), s. 347-364.
• Gören Kekeç, S. ve Taşçıoğlu, R. (2018). Özgecan Aslan Cinayetinin Dijital Platformlarda Yansıması: Ekşi Sözlük Üzerine Bir İnceleme. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi(29), s. 439-452.
• Gümüş, S. (2023). Nefret Söylemi Mecrası Olarak Sosyal Medya: Ekşi Sözlük’te “Bizim Çocuklar” Örneği . Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(51), s. 293-306.
• Güntürkün, E. ve Altunay, A. (2023). Mağdur Lehine Sosyal Medya Aktivizminde Bir Strateji Olarak İfşa ve İptal Kültürü. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(1), s. 176-199.
• Gürel, E. ve Yakın, M. (2007). Ekşi Sözlük: Postmodern Elektronik Kültür. Selçuk İletişim, 4(4), s. 203-219.
• Habermas, J. (2015). Kamusallığın Yapısal Dönüşümü, 13. Baskı, (Çev.: T. Bora ve M. Sancar) İstanbul: İletişim Yayınları.
• Habermas, J. (2019). İletişimsel Eylem Kuramı. (Çev.: M. Tüzel) İstanbul: Alfa Yayınları.
• Haskell, S. (2021). Cancel Culture: A Qualitative Analysis of the Social Media Practice of Cancelling. MA Thesis. United States of America: Boise State University.
• Ng, E. (2020). No Grand Pronouncements Here...: Reflections on Cancel Culture and Digital Media Participation. Television & New Media, 21(6), s. 621-627.
• Özer, B. (2025). İptal Kültürü: Dijital Çağda Toplumsal Denetimin Yeni Boyutu. im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi(1), s. 53-74.
• Papacharissi, Z. (2002). The virtual sphere: The internet as a public sphere. New Media & Society, 4(1), s. 9-27.
• Papacharissi, Z. (2010). A Private Sphere: Democracy in a Digital Age. Cambridge: Polity.
• Papacharissi, Z. (2014). Affective Publics: Sentiment, Technology, and Politics. Oxford: Oxford University Press.
• Phillips, W. ve Milner, R. M. (2017). The Ambivalent Internet: Mischief, Oddity, and Antagonism Online. Cambridge: Polity Press.
• Poster, M. (1997). Cyberdemocracy Internet and the Public Sphere. (Ed., D. Porter), Internet Culture, s. 201-218, London: Routledge.
• Punch, K. F. (2014). Sosyal Araştırmalara Giriş, 3. Baskı, (Çev.: D. Bayrak, B. Arslan ve Z. Akyüz) Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Scheff, T. J. (2000). Shame and the Social Bond: A Sociological Theory. Sociological Theory, 18(1), 84-99.
• Simons, G. (2020). Role of Social Media in Amplifying Neo-liberal Cancel Culture. Turkish Policy Quarterly, 20(3), s. 71-79.
• Suler, J. (2004). The Online Disinhibition Effect. Cyberpsychology & Behavior: The Impact of the Internet, Multimedia and Virtual Reality on Behavior and Society, 7(3), s. 321–326.
• Uğur, S. B. ve Çiçekli, A. (2023). Boşanmış Olmak: Kadınlara Yönelik Damga ve Ön Yargıları Ekşi Sözlük Paylaşımları Üzerinden Okumak. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(61), s. 191-227.
• Yerlikaya, B. ve Sever, M. (2022). Linç Kültürü: Klavye İnfazı Mı, Adalet İsteği Mi? 2nd Congress on Digital Business, Management & Economics, Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları.