The Economic, Environmental and Technological Determinants of Environmental Sustainability in Developing Countries: A Panel ARDL Analysis

Yıl 2026, Cilt: 26 Sayı: 1, 818 - 831, 27.03.2026

Özge Özdemir

https://doi.org/10.11616/asbi.1824450

https://izlik.org/JA72HU84ZZ

Öz

This study analyzes the economic, environmental, and technological determinants of environmental sustainability in 10 developing countries. Using an annual panel data set covering the period 2000-2021, the study analyzes the factors affecting carbon emissions using the panel ARDL method and tests the causality relationship between variables using the Dumitrescu and Hurlin Causality Test. The analysis results show that, in the long term, the use of renewable energy consumption and the increase in forest areas significantly reduce CO2 emissions, whereas energy intensity increases notably. Overall, the model reveals that renewable energy use and the increase in forest areas are important determinants in preventing environmental degradation. The study also concludes that there is a bidirectional causality relationship between the CO2 variable and the GDP, REENERGY, LNENER, and TRADE variables, and a unidirectional causality relationship between the LNFOREST and LNMOBILE variables.

Anahtar Kelimeler

Sustainable development , environment , renewable energy

Gelişmekte Olan Ülkelerde Çevresel Sürdürülebilirliğin Ekonomik, Çevresel ve Teknolojik Belirleyicileri: Panel ARDL Analizi

https://izlik.org/JA72HU84ZZ

Öz

Bu çalışma gelişmekte olan 10 ülkede çevresel sürdürülebilirliğin ekonomik, çevresel ve teknolojik belirleyicilerini analiz etmektedir. 2000-2021 dönemini kapsayan yıllık panel veri seti ile oluşturulan çalışmada, karbon emisyonunu etkileyen faktörler panel ARDL yöntemi ile analiz edilmiş, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Dumitrescu ve Hurlin Nedensellik Testi ile test edilmiştir. Analiz sonuçları uzun dönemde, yenilenebilir enerji tüketimi ve orman alanlarındaki artışın CO2 emisyonlarını anlamlı biçimde azalttığını, enerji yoğunluğunun ise önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. Genel olarak model, yenilenebilir enerji tüketimi ile orman alanlarındaki artışın çevresel bozulmayı önlemede önemli belirleyiciler olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada ayrıca, CO2 değişkeni ile GDP, REENERGY, LNENER ve TRADE değişkenleri arasında çift yönlü; LNFOREST ve LNMOBILE değişkenleri arasında ise tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilir kalkınma , Çevre , Yenilenebilir enerji

Etik Beyan

Bu çalışma, yayın etiğine uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışma etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalar arasında yer almaktadır.

Teşekkür

Çalışmamı değerlendirmek için ayırdığınız zaman ve gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim.

Kaynakça

• Acheampong, A. O., Dzator, J., ve Savage, D. A. (2021), Renewable Energy, CO₂ Emissions and Economic Growth in Sub‑Saharan Africa: Does İnstitutional Quality Matter? Journal of Policy Modeling, 43(5), s.1070‑1093. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2021.03.011
• Aksoy, M. B., ve Çoban, O. (2022), Seçilmiş Temel Göstergelerle Enerji Tüketiminin Çevresel Bozulma Üzerine Etkisi: Bir ARDL Yaklaşımı, Social Mentality and Researcher Thinkers Journal (SMART Journal), 8(63), s.45–59. https://doi.org/10.29228/smryj.63760
• Alıcı, D., ve Işık, N. (2024), Teknolojik Gelişmenin Yenilenebilir Enerji Üretimi Üzerindeki Etkisi: G20 Ülkeleri Örneği, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), s.89‑106. https://doi.org/10.5281/zenodo.11060646
• Apergis, N., ve Payne, J. E. (2010), Renewable Energy Consumption and Growth in OECD Countries, Energy Policy, 38(12), s.656‑660. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2009.09.002
• Bekun, F. V., Emir, F., ve Sarkodie, S. A. (2019), Another Look at the Relationship Between Energy Consumption, Carbon Emissions and Economic Growth İn Europe, Energy, 182, s.702‑710. https://doi.org/10.1016/j.energy.2018.11.271
• Chen, C. (2022), Renewable and Nonrenewable Energy Consumption and CO₂ Emissions in 97 Countries, Renewable Energy, 190, s.742‑753. https://doi.org./10.1016/j.renene.2022.05.095
• Demir, M. A. (2025), Ekonomik Büyüme ve Yenilenebilir Enerji Tüketiminin Karbon Emisyonları Üzerine Etkisi: Panel Veri Analizi, Fiscaoeconomia, 9(3), s.501‑520. https://doi.org/10.25295/fsecon.1555319
• Doğan, E. ve Şeker, F. (2016), The İnfluence of Real Output, Renewable and Non‑Renewable Energy, Trade and Financial Development on Carbon Dioxide Emissions in the European Union, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 60, s.1074–1085. https://doi.org/10.1016/j.rser.2016.02.062
• Dumitrescu, E. I., ve Hurlin, C. (2012), Testing for Granger Non-Causality in Heterogeneous Panels, Economic Modelling, 29(4), s.1450-1460. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2012.02.014
• Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu. (1987), Ortak Geleceğimiz, Oxford University Press.
• Im K.S., Pesaran M.H. ve Shin Y. (2003), Testing for Unit Roots in Heterogeneous Panels, Journal of Econometrics, 115 (1), s.53-74. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(03)00092-7
• Kekül, M. (2021), Ekonomik Büyüme, Enerji Tüketimi ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Türk Cumhuriyetleri Üzerine Bir Panel Veri Analizi, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 34(2), s.145-162. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2064381
• Keyifli, Ş., ve Recepoğlu, M. (2020), Yenilenebilir Enerji, Ekonomik Büyüme, Sağlık Harcamaları ve Çevresel Bozulma Arasındaki İlişki: BRICS-T Ülkeleri İçin Panel Nedensellik Analizi, Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 6(2), s.45–62. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2763427
• Kılınç, E. C. (2021), Ar‑Ge ve İnovasyonun Yenilenebilir Enerji Üretimi Üzerindeki Etkisi: Panel ARDL Yaklaşımı, Alanya Akademik Bakış Dergisi, 5(3), s.311‑329. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.867232
• Kongkuah, M. (2025), Renewable Energy and Carbon İntensity: Global Evidence From 184 Countries, Energies, 18(13), s.3236. https://doi.org/10.3390/en18133236
• Kuznets, S. (1955), Economic growth and income inequality, The American Economic Review, 45(1), s.1–28.
• Lei, X. (2022), Natural Resource Dependence and Environmental İmpact in G20 Countries, Energy Policy, 162, s.112‑119.
• Li, H., Li, F., Shi, D., Yu, X., ve Shen, J. (2018), Carbon Emission İntensity, Economic Development and Energy Factors in G20 Countries, Sustainability, 10(7), s.2330. https://doi.org/10.3390/su10072330
• Mehmood, B. (2025), Socio‑economic Development and Carbon Productivity: A Panel Data Analysis, Environmental Modeling & Assessment, in Press. https://doi.org/10.1007/s10666-024-09992-8
• Mirziyoyeva, Z. (2023, Renewable Energy and CO₂ Emission İntensity: Global Evidence Frontiers in Energy Research, 11, 1123269. https://doi.org/10.3389/fenrg.2023.1123269
• Önder, E., ve Aydın, M.(2022), İnsani Gelişme-Çevre Kalitesi Bağlantısının Analizi: Türkiye İçin Yeni Kanıtlar, Sosyoekonomi Dergisi, 30(4), s.145-165.
• Pal, A., Ali, Z., Khan, S. T., Tiwari, C. K., ve Bhat, M. A. (2025), Renewable Energy, HDI, and Carbon Emissions in Asian Countries, Environmental Science and Pollution Research, in Press.
• Paramati, S. R., Apergis, N., ve Ummalla, M. (2018), The Effect of Renewable Energy on Carbon Emissions in The EU, Energy Economics, 75, s.475‑490.
• Pata, U. K. (2021), Linking Renewable Energy, Globalization, Agriculture, CO₂ Emissions and Ecological Footprint in BRIC Countries: A Sustainability Perspective, Renewable Energy, 173, s.197-208. https://doi.org/10.1016/j.renene.2021.03.125
• Pesaran, M. H. (2007), A Simple Panel Unit Root Test in The Presence of Cross-Section Dependence, Journal of Applied Econometrics, 22, s. 265-312. https://doi.org/10.1002/jae.951
• Rahman, M. M., Sultana, N., ve Velayutham, E. (2022), Renewable Energy, Energy İntensity and Carbon Reduction: Experience of Large Emerging Economies, Renewable Energy, 184, s.252‑265. https://doi.org/10.1016/j.renene.2021.11.068
• Sayar, R., Ari, Y. O., ve Bayramoğlu, T. (2023), Yenilenebilir Enerji Tüketimi, Çevresel Bozulma ve Büyüme: Türkiye ve Balkan Ülkeleri Üzerine Mekânsal Panel Veri Analizi, Verimlilik Dergisi, 1(2), s.45‑62. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1056375
• Sharif, A., Raza, S. A., Ozturk, I., ve Afshan, S. (2019), Dynamic Linkages Between Urbanization, Energy Consumption and Environmental Degradation in Pakistan, Energy Economics, 84, s.104‑107. https://doi.org/10.20547/jms.2014.1603101
• Tudor, C. D. (2023), Decarbonization Through Carbon İntensity Mitigation in 126 Countries, Economic Research‑Ekonomska Istraživanja, 36(1), s.1‑14. https://doi.org/10.1080/1331677X.2023.2188420
• Wang, Q., ve Su, M. (2020), Drivers of Carbon Emissions in OECD Countries: Evidence From Panel Data, Journal Of Cleaner Production, 276, 123‑2289.
• Yandle, B., Vijayaraghavan, M., ve Bhattarai, M. (2002), The Environmental Kuznets Curve: A primer, Property and Environment Research Center (PERC).
• Yeter, F., Eroğlu, İ., Kangal, N., ve Çoban, M.N. (2021), Ekonomik Büyüme, Enerji Tüketimi ve Çevresel Bozulma İlişkisi: Türk Cumhuriyetleri Üzerine Panel Veri Analizi, Ekonomi, Politika &Finans Araştırmaları Dergisi, 6(2), s. 249-270. https://doi.org/10.30784/epfad.911315
• Zafar, M. W., Shahbaz, M., Hou, F., ve Sinha, A. (2019), Renewable and Nonrenewable Energy Consumption and CO₂ Emissions in Emerging Economies, Energy Policy, 129, s.486‑494. https://doi.org/10.1016/j. resourpol.2019.101428