Bolu’daki Termal Turizm İşletmelerinin Uluslararası Sağlık Turizmi Standartlarına Uyum Düzeyleri ve Rekabet Stratejileri

Öz

Bu çalışmanın amacı, Bolu’da faaliyet gösteren termal turizm işletmelerinin ulusal ve uluslararası sağlık turizmi standartlarına uyum süreçlerine ilişkin yöneticilerin görüş ve değerlendirmelerini incelemek ve işletmelerin benimsedikleri rekabet stratejilerini ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında Bolu ilinde faaliyet gösteren termal turizm işletmelerinde görev yapan üst ve orta düzey yöneticilerle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışma nitel araştırma deseni çerçevesinde tasarlanmış ve elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, işletmelerin T.C. Sağlık Bakanlığı Kaplıcalar Yönetmeliği ve uluslararası sağlık turizmi standartlarına uyum süreçlerini yönetsel bakış açısıyla ele aldıklarını; rekabet stratejilerinin ise hizmet kalitesi, hizmet çeşitliliği, fiyat–kalite dengesi, pazarlama faaliyetleri ve destinasyon algısı ekseninde şekillendiğini göstermektedir. Araştırma sonuçlarının Bolu’daki termal turizm işletmelerinin rekabet gücünün artırılmasına ve sağlık turizmi standartlarına uyum süreçlerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Turizmi
• Termal Turizm
• Uluslararası Standartlar
• Rekabet Stratejileri
• Bolu.

Proje Numarası

Bu çalışma; Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Proje tarafından desteklenen 2025-SOS-023 nolu proje kapsamında hazırlanmıştır.

Compliance with International Health Tourism Standards and Competitive Strategies of Thermal Tourism Enterprises in Bolu

Öz

The aim of this study is to examine managers’ views and evaluations regarding the compliance processes of thermal tourism enterprises operating in Bolu with national and international health tourism standards and to identify the competitive strategies adopted by these enterprises. Within the scope of the research, semi-structured in-depth interviews were conducted with senior and middle-level managers working in thermal tourism enterprises operating in Bolu province. The study was designed within the framework of a qualitative research approach, and the data obtained were analyzed using descriptive analysis. The findings indicate that enterprises address compliance with the Turkish Ministry of Health’s Spa Regulations and international health tourism standards from a managerial perspective. Furthermore, the competitive strategies of the enterprises are shaped around service quality, service diversity, the price–quality balance, marketing activities, and destination perception. The results of the study are expected to contribute to enhancing the competitive power of thermal tourism enterprises in Bolu and improving their compliance processes with health tourism standards.

Anahtar Kelimeler

• Health Tourism
• Thermal Tourism
• International Compliance
• Competitive Strategies
• Bolu

Proje Numarası

Bu çalışma; Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Proje tarafından desteklenen 2025-SOS-023 nolu proje kapsamında hazırlanmıştır.

Kaynakça

1. Avcıl, S. ve Uslu, K. (2022), JCI Sağlık Standartlarının Akreditasyonunun Türkiye’de Uygulanmasında Üniversite ve Devlet Hastanelerinin Hizmet Kalitesinin İncelenmesi, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(1), s. 279-297. https://doi.org/10.31671/doujournal.1017748.
2. Barney, J. (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage, Journal of Management, 17(1), s.99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
3. Buhalis, D. (2000). Marketing the Competitive Destination of the Future. Tourism Management, 21(1), s.97–116. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(99)00095-3
4. Bookman, M.Z. ve Bookman, K.R. (2007), Medical Tourism in Developing Countries. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230605657.
5. Braun, V. ve Clarke, V. (2006), Using Thematic Analysis in Psychology, Qualitative Research in Psychology, 3(2), s. 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa.
6. Connell, J. (2013), Contemporary Medical Tourism: Conceptualisation, Culture and Commodification. Tourism Management, 34, s.1–13. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.05.009.
7. Creswell, J.W. (2013). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. Sage.
8. Donabedian, A. (1988), The Quality of Care: How Can it be Assessed? JAMA, 260(12), s. 1743–1748. https://doi.org/10.1001/jama.260.12.1743

9. Dwyer, L. ve Kim, C. (2003). Destination Competitiveness: Determinants and Indicators, Current Issues in Tourism, 6(5), s.369–414. https://doi.org/10.1080/13683500308667962
10. Emir, O. ve Durmaz, G. (2009), Afyonkarahisar’ın Termal Turizm İmajı Üzerine Bir Değerlendirme, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 20(1), s.59–74.
11. Erdoğan, E.S. ve Eriş, H. (2025), Sağlık Yönetimi Perspektifinden Termal Turizm, (Ed., H. Eriş), Termal Turizmde Akreditasyon ve Kalite, s. 209-230. Ankara: İksad Yayınevi.
12. Erfurt-Cooper, P. ve Cooper, M. (2009), Health and Wellness Tourism: Spas and Hot Springs, Channel View Publications.
13. Goodrich, J.N. ve Goodrich, G.E. (1987), Health-care Tourism—An Exploratory Study, Tourism Management, 8(3), s.217–222. https://doi.org/10.1016/0261-5177(87)90053-7.
14. Hall, C.M. (2011), Health and Medical Tourism: A Kill or Cure for Global Public Health? Tourism Review, 66(1/2), s. 4–15. https://doi.org/10.1108/16605371111127198.
15. Han, H. ve Hyun, S.S. (2015), Customer Retention in the Medical Tourism İndustry: Impact of Quality, Satisfaction, Trust, and Price Reasonableness, Tourism Management, 46, s.20–29. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.06.003.
16. Hassan, S. S. (2000). Determinants of Market Competitiveness in an Environmentally Sustainable Tourism Industry, Journal of Travel Research, 38(3), s.239–245. https://doi.org/10.1177/004728750003800305
17. Heung, V.C.S., Kucukusta, D. ve Song, H. (2011), Medical Tourism Development in Hong Kong: An Assessment of the Barriers, Tourism Management, 32(5), s.995–1005. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2010.08.012.
18. İlban, M. O., Köroğlu, A. ve Bozok, D. (2008), Termal Turizm Amaçlı Seyahat Eden Turistlerde Destinasyon İmajı: Gönen Örneği, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), s.105–129.
19. JCI (Joint Commission International) (2026), Joint Commission International Standards https://www.jointcommission.org/en/standards ((Erişim Tarihi: 20.02.2026).
20. Kavak, D.G. (2018), Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü Sağlıkta Akreditasyon Standartları, Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Dergisi, 14-20.
21. Khan, M. Z., Chelliah, S. ve Haron, M. S. (2016), International Patients’ Travel Decision Making Process- a Conceptual Framework, Iran J Public Health, 45(2), s. 134–145.
22. Lincoln, Y. S. ve Guba, E. G. (1985), Naturalistic Inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications.
23. Lunt, N. ve Carrera, P. (2010), Medical Tourism: Assessing the Evidence on Treatment Abroad. Maturitas, 66(1), s. 27–32. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2010.01.017.
24. Lunt, N., Smith, R., Exworthy, M., Green, S.T., Horsfall, D. ve Mannion, R. (2011), Medical Tourism: Treatments, Markets and Health System Implications: A Scoping Revie, OECD Working Papers, 7, s.1–60.
25. Melo, S. (2016), The Impact of Accreditation on Healthcare Quality Improvement: a Qualitative Case Study, Journal of Health Organization and Management, 30(8), s.1242- 1258.
26. Öztürk, M. ve Bayat, M. (2011), Uluslararası Turizm Hareketlerinde Sağlık Turizminin Rolü ve Kalite Çalışmalarının Önemi Bir Literatür Çalışması, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), s.135-156. https://izlik.org/JA38LR56DU.
27. Porter, M. E. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. New York: Free Press.
28. Resmî Gazete (2001), Kaplıcalar Yönetmeliği, Sayı, 24472. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=8056&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 25.02.2026).
29. Resmî Gazete (2005), İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, Sayı, 25902. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20059207&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5. (Erişim Tarihi: 15.02.2026).
30. Resmî Gazete (2019), Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik, Sayı, 30791. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1134&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 15.02.2026).
31. Ritchie, J. R. B. ve Crouch, G. I. (2003). The Competitive Destination: A Sustainable Tourism Perspective. CABI Publishing.
32. Shaw, C. D. (2003), Evaluating Accreditation, International Journal for Quality in Health Care, 15(6), s. 455-6. https://doi.org/10.1093/intqhc/mzg092.
33. Smith, M. ve Puczkó, L. (2014), Health, Tourism and Hospitality: Spas, Wellness and Medical Travel, 2nd edition. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203083772.
34. UNWTO (2018), Exploring Health Tourism, World Tourism Organization and European Travel Commission, Madrid, https://doi.org/10.18111/9789284420209 (Erişim Tarihi: 15.02.2026).
35. Wendt, K. (2012), Medical Tourism: Trends and Opportunities (master’s thesis). University of Nevada, Las Vegas.
36. Yalman, F. ve Sancar, T. (2021), Termal Turizminde İmaj Hizmet Kalitesi ve Tekrar Tercih İlişkisi, İşletme Bilimi Dergisi, 9(3), s. 477–498.
37. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.