1950'LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT'UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ

Ebru Gençalp

doi:10.11616/basbed.vi.899375

1950'LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT'UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ

Öz

Türkiye’de modernleşme süreci, özellikle 1950’li yıllardan itibaren ABD ile geliştirilen ekonomik ve siyasi ilişkiler neticesinde farklı bir görünüm almıştır. Türkiye’ye yardımda bulunan ve kimi kırsal bölgelerde çeşitli projeler geliştiren ABD, Türkiye’de yaşanan toplumsal ve kültürel değişimde önemli bir belirleyici olmuştur. ABD’nin empoze ettiği şekliyle modernleşme, köyden başlayarak Türkiye’nin toplumsal hayatında bazı dönüşümlere neden olmuştur. Kendisi de bir köy çocuğu olan Fakir Baykurt, eserlerinin önemli bir kısmında bu dönüşüme odaklanmıştır. Çalışmada, Türkiye’ye Amerikan yardımlarının verildiği ve birtakım projelerin uygulamaya koyulduğu 1950’li yıllar modernleşmesi ile Baykurt’un Amerikan Sargısı romanında saptanan paralellikler ortaya koyulmaktadır. Roman, Baykurt’un devletin izlediği Amerikancı politikaları eleştirdiği, Amerikan yardımları ve projeleri nedeniyle köyde yaşanan değişimi kimi zaman alaya alarak anlattığı önde gelen eserlerinden biridir. Çalışmada Baykurt’un eseri üzerinden ABD güdümlü modernleşme ve bunun köydeki ve köylüdeki dönüşüme etkileri irdelenmektedir. Anahtar Kelimeler: .

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Altunya, N. (2000), Köy Enstitüsü Sisteminin Düşünsel Temelleri, Ankara: Özkan Matbaacılık.
Andaç, F. (2000), Anadolu Aydınlanmacısı Fakir Baykurt, İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
Atılgan, G. (2015). Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Siyasal Hayat, İstanbul: Yordam Kitap.
Avcıoğlu, D. (1973), Türkiye’nin Düzeni Cilt II, 6. Baskı, Ankara: Bilgi Yayınevi.
Başaran, M. (2003), Özgürleşme Eylemi Köy Enstitüleri, 3. Baskı, İstanbul: Cumhuriyet Kitapları.
Baykurt, F. (1967), Amerikan Sargısı, Ankara: Bilgi Yayınevi.
Baykurt, F. (2018), Unutulmaz Köy Enstitüleri, 4. Baskı, İstanbul: Literatür.
Berkes, N. (2007), Batıcılık, Ulusçuluk ve Toplumsal Devrimler, 3. Baskı, İstanbul: Kaynak Yayınları.

Berkes, N. (2008), Türkiye’de Çağdaşlaşma, 12. Baskı, İstanbul: YKY.
Eğilmez, M. (2018), Değişim Sürecinde Türkiye, İstanbul: Remzi Yayınevi.
Eisenstadt, S. N. (1965), Transformation of Social, Political, and Cultural Orders in Modernization, American Sociological Review 30 (5), s.659-673.
Eisenstadt, S. N. (1966), Modernization: Protest and Change, Wilbert E. Moore and Neil J. Smelser (Eds.), New Jersey: Printice-Hall Inc.
Erhan, Ç. (1996), Ortaya Çıkışı ve Uygulanışıyla Marshall Planı, SBF Dergisi 51 (1), s.275-287.
Erhan, Ç. (2002), ABD ve NATO’yla İlişkiler, Baskın Oran (Ed.), Türk Dış Politikası Cilt:1, 6. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları, s.522-575.
Eyüboğlu, S. (1999), Köy Enstitüleri Üzerine, İstanbul: Cumhuriyet Yayınları.
Gedikoğlu, Ş. (1971), Evreleri, Getirdikleri ve Yankılariyle Köy Enstitüleri, Ankara: İş Matbaacılık.
Karpat, K. H. (2008), Türk Demokrasi Tarihi, 3. Baskı, Ankara: İmge Kitabevi.
Karpat, K. H. (2016), Türkiye’de Toplumsal Dönüşüm, 2. Baskı, İstanbul: Timaş Yayınları.
Kautsky, J. H. (1967), Political Change in Underdeveloped Countries, New York: John Wiley&Sons, Inc.
Kautsky, J. H. (1972), The Political Consequences of Modernization, New York: John Wiley&Sons, Inc.
Keser, U. (2010), 1940 Köy Enstitüleri Layihasından (tasarısından) Günümüze Köy Enstitülerinin Türk Aydınlanma Sürecine Etkileri, Kuruluşunun 70. Yılında Bir Toplumsal Değişim Projesi Olarak Köy Enstitüleri Sempozyumu 14-17 Nisan 2010, Kastamonu: Kastamonu Üniversitesi, s.251-268.
Köker, L. (2009), Modernleşme, Kemalizm ve Demokrasi, İstanbul: İletişim Yayınları.
Köymen, O. (2017), Kapitalizm ve Köylülük, 3. Baskı, İstanbul: Yordam Kitap.
Margulies, R. ve Yıldızoğlu E. (2013), Tarımsal Değişim: 1923-1970, I. C. Schink ve E. A. Tonak (Der.). Geçiş Sürecinde Türkiye, 6. Baskı, İstanbul: Belge Yayınları, s.433-469.
Polat, S. ve Oğuz, K. (2010), İsmail Hakkı Tonguç ve Köy Enstitüleri, Kuruluşunun 70. Yılında Bir Toplumsal Değişim Projesi Olarak Köy Enstitüleri Sempozyumu 14-17 Nisan 2010, Kastamonu: Kastamonu Üniversitesi, s.93-101.
Tekeli, İ. (2005), Bir Modernleşme Projesi Olarak Türkiye’de Kent Planlaması, S. Bozdoğan ve R. Kasaba (Ed.), Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik, 3. Baskı, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Tekeli, İ. (2019), Cumhuriyet Dönemi Boyunca Kırsalın Geçirdiği Dönüşüm ve Kırsaldan Kopuş, Efil Journal 2 (6), s.8-48.
Tekeli, İ., 1950 Sonrasının Kendisini Yeniden Üretemeyen Popülist Modernleşmesi, Erişim adresi: https://www.academia.edu/38252623/1950lerin_Kendisisin_Yeniden_%C3%9Cretemeyen_Modernle%C5%9Fmesi, [Erişim Tarihi: 04.01.2019]
Touraine A. (2002), Modernliğin Eleştirisi, 4. Baskı, İstanbul: YKY.
Tunaya, T. Z. (2004), Türkiye’nin Siyasi Hayatında Batılılaşma Hareketleri, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Tütengil, C. O. (1977), 100 Soruda Kırsal Türkiye’nin Yapısı ve Sorunları, İstanbul: Gerçek Yayınevi.
Vatandaş, C. (2017), Kapsam ve Yöntem Açısından Türk Modernleşmesi, M. Zencirkıran (Ed.), Dünden Bugüne Türkiye’nin Toplumsal Yapısı, 6. Baskı, Bursa: Dora.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ebru Gençalp Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Temmuz 2021

Gönderilme Tarihi

18 Mart 2021

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 21 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.11616/basbed.vi.899375

IZ

https://izlik.org/JA94UM54ME

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gençalp, E. (2021). 1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 100-117. https://doi.org/10.11616/basbed.vi.899375

AMA

1.Gençalp E. 1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ. ASBİ. 2021;21(2):100-117. doi:10.11616/basbed.vi.899375

Chicago

Gençalp, Ebru. 2021. “1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2): 100-117. https://doi.org/10.11616/basbed.vi.899375.

EndNote

Gençalp E (01 Temmuz 2021) 1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 21 2 100–117.

IEEE

[1]E. Gençalp, “1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ”, ASBİ, c. 21, sy 2, ss. 100–117, Tem. 2021, doi: 10.11616/basbed.vi.899375.

ISNAD

Gençalp, Ebru. “1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi 21/2 (01 Temmuz 2021): 100-117. https://doi.org/10.11616/basbed.vi.899375.

JAMA

1.Gençalp E. 1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ. ASBİ. 2021;21:100–117.

MLA

Gençalp, Ebru. “1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ”. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, c. 21, sy 2, Temmuz 2021, ss. 100-17, doi:10.11616/basbed.vi.899375.

Vancouver

1.Ebru Gençalp. 1950’LER MODERNLEŞMESİNİN FAKİR BAYKURT’UN AMERİKAN SARGISI ROMANI BAĞLAMINDA BİR DEĞERLENDİRMESİ. ASBİ. 01 Temmuz 2021;21(2):100-17. doi:10.11616/basbed.vi.899375