Spor Yöneticilerinin Aydınlık ve Karanlık Kişilik Özelliklerinin Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, spor yöneticilerinin aydınlık ve karanlık üçlü kişilik özellikleri düzeylerinin belirlenerek demografik değişkenlere göre farklılıkların ve aralarındaki ilişkinin incelenmesidir. İlişkisel tarama modeli kapsamında yapılan çalışmada, araştırma grubunu Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinde görev yapan 242 spor yöneticisi oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ile Karanlık Üçlü ve Aydınlık Üçlü ölçekleri aracılığıyla toplanmış; SPSS paket programı kullanılarak analizlerde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre karanlık üçlü ölçeğinin cinsiyet değişkenine göre narsisizm boyutunda, yaş değişkenine göre psikopati ve makyavelizm boyutunda, hizmet yılı değişkenine göre ise makyavelizm boyutunda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Aydınlık üçlü ölçeği açısından eğitim ve medeni durum değişkenine göre insanlığa inanç boyutlarında anlamlı farklılıklar görülmüştür. Aydınlık üçlü ölçeğine göre insancıllık ve kantçılık boyutunda kadınların ortalamasının daha yüksek olduğu ancak bu oranların istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmadığı görülmüştür. Korelasyon analizi sonuçlarına göre karanlık üçlü alt boyutları ve aydınlık üçlü alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Aydınlık üçlü
• Karanlık üçlü
• Kişilik
• Spor yöneticisi.

Assessment of the Light and Dark Personality Traits of Sports Managers

Öz

This study aims to determine the levels of Light Triad and Dark Triad personality traits among sports managers, to examine differences across demographic variables, and to investigate the relationships between these traits. Conducted within a relational survey design, the research sample consisted of 242 sports managers employed in the Provincial Directorates of Youth and Sports. Data were collected using the Personal Information Form and the Dark Triad and Light Triad scales. Analyses were conducted using the SPSS software package, including independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation tests. The findings revealed significant differences in the narcissism dimension of the Dark Triad according to gender; in the psychopathy and Machiavellianism dimensions according to age; and in the Machiavellianism dimension according to years of service. Regarding the Light Triad, significant differences were observed in the faith in humanity dimension according to educational status and marital status. Although women scored higher on average in the humanism and Kantianism dimensions of the Light Triad, these differences were not statistically significant. Results of the correlation analysis indicated significant positive relationships between the subdimensions of the Dark Triad and those of the Light Triad.

Anahtar Kelimeler

• Dark triad
• Light triad
• Personality
• Sports manager.

Kaynakça

1. Akbaş, Y. (2021). Hümanizmin insan sevgisi ve etik temelinde bir değerlendirme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 122–138. https://doi.org/10.15869/itobiad.866077
2. Akdemir, A., Üler, E., & Gülenç, S. (2023). “Aydınlık üçlü” kişilik özelliklerinin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkileri. Ali Akdemir, Nurdan Çolakoğlu, Ayşe Yiğit Şakar, Harun Demirkaya, Mehmet Şahin, Cumali Yaşar (ed.), Örgütlerin yönetimine yeni yaklaşımlar içinde (s. 141-162). İstanbul: Holistence Publications
3. Atay, S. (2010). Çalışan narsist: Örgütler, liderler, yöneticiler ve astlar. Namar Yayınları. İstanbul. Aydoğan, E., & Serbest, S. (2016). İş yerinde karanlık üçlü: Bir kamu kuruluşunun iç denetim biriminde araştırma. Sayıştay Dergisi, (101), 97-121.
4. Barlett, C. P. (2016). Exploring the correlations between emerging adulthood, Dark Triad traits, and aggressive behavior. Personality and Individual Differences, 101, 293- 298. https://doi.org/10.1016/j.paid.2016.05.061
5. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. 24. Baskı. Pegem Akademi. Ankara.
6. Christie, R., & Geis, F. L. (1970). Studies in machiavellianism. Academic Press.
7. Çiftçi, M. Y. (2024). Karanlığın ve aydınlığın dayanıklı tarafı: Karanlık ve aydınlık üçlü kişilik özelliklerinin psikolojik dayanıklılıkla ilişkisi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Rumeli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
8. Çoban, H., & İrmiş, A. (2018). Yöneticilerde narsisizm üzerine bir araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(1), 123-146.

9. Dilmaç, B., & Ekşi, H. (2012). Öğretmenlerin sahip oldukları değerlerin ve özgeci davranışlarının mesleki benlik saygısı açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 10(23), 65-82.
10. Dilmaç, B., Deniz, M., & Deniz, M.E. (2009). Üniversite öğrencilerinin öz-anlayışları ile değer tercihlerinin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(18), 9-24.
11. Dowgwillo, E. A., Dawood, S., & Pincus, A. L. (2016). The dark side of narcissism. V.Zeigler-Hill ve D. K. Marcus (Eds), The dark side of personalty in, (s. 25- 44), Washington: American Psychological Association.
12. Duman, G. (2023). Antrenörlerin karanlık üçlü ve aydınlık üçlü kişilik özelliklerinin iş doyum düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
13. Durmuş, G. (2024). Spor bilimleri alanındaki akademisyenlerin karanlık ve aydınlık kişilik özelliklerinin politik davranış üzerine etkisi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
14. Eren, Z. (2012). Spor salonuna giden yetişkinlerin yeme tutumları, sosyal fizik kaygıları ve narsistik yapılanmaları arasındaki ilişki / Adults to fitness center the relation among the social physique anxiety, eating attitudes and narcissistic personality structure. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
15. Ermiş, S. A. (2019). Akademisyenlerin karanlık üçlü özellikleri ve örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
16. Ermiş, S. A., Şahin, M. Y., & Demirus, B. (2018). The adaptation of Short Dark Triad (SD3) inventory to the turkish sample: The study of validity and reliability. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 5(2), 138-156.
17. Evren, B. (2022). Pozitif psikoloji perspektifinden insan doğasına yönelik yaklaşımlar. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 17(2), 45–58.
18. Farah Bijari, A., Hefazi Torghabeh, L., & Dehshiri, G. (2022). Evaluation of psychometric characteristics of the Light Triad Personality Questionnaire in nurses. Brain and Behavior, 12(4), e2514. https://doi.org/10.1002/brb3.2514
19. Gerymski, R., & Krok, D. (2019). Relationships between the Light Triad traits, the Dark Triad traits and religious/spiritual struggles. Personality and Individual Differences, 151, 109529. https://doi.org/10.1016/j.paid.2019.109529
20. Goldberg, L. R. (1992), The development of markers for the big-five factor structure. Psychol Assess., 4, 26-42. Grijalva, E., Newman, D. A., Tay, L., Donnellan, M. B., Harms, P. D., Robins, R. W., & Yan, T. (2015). Gender differences in narcissism: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 141(2), 261-310.
21. Gustafson, C. R., & Ritzer, G. (1995). The dark side of personality: Psychopathy and society. Journal of Personality and Social Psychology, 68(2), 247–259. https://doi.org/10.1037/0022-3514.68.2.247
22. İncekara, İ., & Doğan, A. (2025). İş gücü beklenti eşleşmesi: İnsan kaynakları profesyonelleri ve adaylar üzerine nitel bir araştırma. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 1-24.
23. Johnson, L. K. (2018). The light triad scale: developing and validating a preliminary measure of prosocial orientation (Doctoral dissertation). The University of Western Ontario.
24. Johnson, V. A., Beehr, T. A., & O’Brien, K. E. (2015). Determining the relationship between employee psychopathy and strain: Does the type of psychopathy matter? International Journal of Stress Management, 22(2), 111–136.
25. Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2012). Differentiating the Dark Triad within the interpersonal circumplex. Handbook of Interpersonal Psychology, 249– 267. https://doi.org/10.1177/107319111664316
26. Jones, D.N. & Paulhus, D.L. (2014). Introducing the short dark triad (SD3): A brief measure of dark personality trait. Assessment, 21(1), 28–41.
27. Kant, I. (1982). Groundwork of the metaphysics of morals (H. J. Paton, Trans.). Harper & Row. (Orijinal çalışma 1785 yılında yayımlanmıştır.)
28. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık.
29. Karataş, S., & Taş, A. (2017). İlk ve ortaokullardaki öğretmenlerin narsistik kişilik eğilimleri ile örgütsel özdeşleşme düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 92-121.
30. Kaufman, S. B., Yaden, D. B., Hyde, E., & Tsukayama, E. (2019). The Light vs. Dark Triad of personality: Contrasting two very different profiles of human nature. Frontiers in Psychology, 10, 467. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00467
31. Kavak, B. (2024). Sağlık çalışanlarında aydınlık üçlü kişilik özellikleri: Bir devlet hastanesi örneği. Yüksek Lisans Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı, Sivas.
32. Kernberg, O. F. (2012). The inseparable nature of love and aggression: Clinical and theoretical perspectives. American Psychiatric Pub.
33. Kiraz, C. (2011). Eğitim fakültesi öğrencilerinin empatik eğilimleri ile narsistik kişilik özellikleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
34. Lokshina, I., Kniezova, J., & Lanting, C. (2022). On building users’ ınitial trust in autonomous Vehicles. Procedia Computer Science, 198, 7-14.
35. Lukić, P., & Živanović, M. (2021). Shedding light on the Light Triad: Further evidence on structural, construct, and predictive validity of the Light Triad. Personality and Individual Differences, 178(110876), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.110876
36. March, E., & Marrington, J. Z. (2021). Antisocial and prosocial online behaviour: Exploring the roles of the Dark and Light Triads. Current Psychology, 3(40), 1-4. https://doi.org/10.1007/s12144-021-01552-7
37. Necula, C. N. (2020). The Relation between the Dark Triad and Social Media Addiction, with the Moderating Role of Social Anxiety in Young People. Journal of 120 Experiential Psychotherapy/Revista de PSIHOterapie Experientiala, 23(3), 47- 59.
38. Özcihan, T. (2014). Organizasyonlarda stratejik duygusal zeka kullanımı makyavelizm ilişkisi ve çatışma yönetimine yansıması: tasarım mühendisliğinde bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir, 152.
39. Özer, Ö., Uğurluoğlu, Ö., Kahraman, G., & Avcı, K. (2016). Hemşirelerin karanlık kişilik özelliklerinin sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal bilimler Dergisi, 14(3), 203-216.
40. Özsoy, E., & Ardıç, K. (2017). Karanlık üçlü’nün (narsisizm, makyavelizm ve psikopati) iş tatminine etkisinin incelenmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 24(2), 391-406.
41. Paulhus, D. L., & Williams, K. M. (2002). The Dark Triad of personality: Narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36(6), 556–563. https://doi.org/10.1016/S0092-6566(02)00505-6
42. Pektaş, S., & Durmuş, G. (2022). Adaptation of the light triad scale to turkish: A validity and reliability study. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 664-674.
43. Polatcı, S., & Yeloğlu, H. O. (2021). Karanlık ve aydınlık kişilik özelliklerinin girişimcilik niyeti üzerindeki etkisinin incelenmesi. Journal of Organizational Behavior Review, 3(1), 73-87.
44. Rogoza, R., & Cieciuch, J. (2019). Structural investigation of the short dark triad questionnaire in Polish population. Current Psychology, 38(3), 756-763 https://doi.org/10.1007/s12144-017-9653-1
45. Ruel, M. K., De’Jesús, A. R., Cristo, M., Nolan, K., Stewart-Hill, S. A., DeBonis, A. M., & Zezula, V. (2023). Why should I help you? A study of betrayal and helping. Current Psychology, 42(21), 17825-17834.
46. Sarıkol, E. (2023). Sporda liderlik. Spor Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar V, 193.
47. Stavraki, M., Artacho-Mata, E., Bajo, M., & Díaz, D. (2022). The dark and light of human nature: Spanish adaptation of the light triad scale and its relationship with psychological wellbeing. Current Psychology, 5(41), 1-10. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03732-5
48. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. 6th Edition. Allyn & Bacon. New York.
49. Tarakcı, A. (2024). Üniversite öğrencilerinde oyun bağımlılığı ve narsisizm arasındaki ilişkinin incelenmesi: SCÜ örneği. Yüksek Lisans Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas.
50. Taymur, İ., & Türkçapar, M. H. (2012). Kişilik: tanımı, sınıflaması ve değerlendirmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(2), 154-177. https://doi.org/10.5455/cap.20120410
51. Tekeş, B., & Bıçaksız, P. (2021). Karanlık ve aydınlık kişilik özelliklerinin psikolojik iyi oluşla ilişkisi: Ayrı yapılar mı, iki uç mu? Türk Psikoloji Dergisi, 36(88), 1–17.
52. Uçar, M. E., & Konar, B. (2018). Öğretmenler ile lise ve üniversite öğrencilerindeki narsisizm kişilik özellikleri benlik saygısı ve duygu gereksinimi arasındaki ilişkiler. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(14), 92-136.
53. Vural, T. (2023). Uluslararası spor organizasyonlarında görev alan gönüllülerin kişilik özellikleri ve spor tüketimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
54. Watson, D., Clark, L. A., & Tellegen, A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: The PANAS scales. Journal of Personality and Social Psychology, 54, 1063.
55. Yeniçeri, E. (2024). İş dünyasında karanlık üçlü kişilik özelliklerine sahip liderler ve bu özelliklerin çalışma süresine bağlı olarak ekip üyeleri üzerindeki etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.