Spor Lisesi Öğrencilerinde Sporda Başarısızlık Korkusu İle Stresle Başa Çıkma Stratejileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, spor lisesi öğrencilerinde sporda başarısızlık korkusu ile stresle başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Siirt Spor Lisesi’nde öğrenim gören öğrenciler, örneklemini ise gönüllülük esasına göre araştırmaya katılan toplam 175 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Stresle Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği ve Performans Başarısızlık Değerlendirme Envanteri kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılmış; anlamlılık düzeyi p<,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular, stresle başa çıkma stratejileri ile sporda başarısızlığı değerlendirme alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını göstermiştir. Cinsiyet ve sınıf düzeyi açısından her iki ölçeğin alt boyutlarında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Yaşa göre yalnızca “destek arama” alt boyutunda anlamlı farklılık belirlenmiş; 18 yaş ve üzerindeki öğrencilerin puanlarının 16–17 yaş grubundan daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Spor branşına göre yalnızca “problem çözme” alt boyutunda anlamlı farklılık görülmüş; basketbolcuların puanlarının voleybolculardan daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Spor yaşı açısından FUF ve FLISO alt boyutlarında anlamlı farklılıklar ortaya çıkarken, stresle başa çıkma alt boyutlarında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Sonuç olarak, öğrencilerin sporda başarısızlık korkusu ile stresle başa çıkma stratejileri arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı; bazı alt boyutların ise yaş, spor branşı ve spor deneyimine göre sınırlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Spor Lisesi
• Sporcular
• Başarısızlık Korkusu
• Stresle Başa Çıkma
• Spor Deneyimi

Examining the Relationship Between Fear of Failure in Sports and Stress Coping Strategies Among Sports High School Students

Öz

This study aimed to examine the relationship between fear of failure in sport and stress coping strategies among sports high school students. A correlational survey design was employed. The population comprised students enrolled at Siirt Sports High School during the 2025–2026 academic year, and the sample consisted of 175 voluntary participants. Data were collected using the Personal Information Form, Stress Coping Methods Scale, and Performance Failure Assessment Inventory. Descriptive statistics, independent-samples t-test, one-way ANOVA, and Pearson correlation analysis were used, with significance set at p<.05. No significant relationship was found between stress coping strategies and the sub-dimensions of fear of failure in sport. No significant differences were observed in either scale according to gender or grade level. For age, a significant difference was found only in seeking support, with students aged 18 and over scoring higher than those aged 16–17. For sport discipline, a significant difference was found only in problem-solving, with basketball players scoring higher than volleyball players. Regarding sporting experience, significant differences were found in the FUF and FLISO sub-dimensions, whereas stress coping sub-dimensions did not differ significantly. In conclusion, fear of failure in sport was not significantly associated with stress coping strategies among students. However, certain sub-dimensions showed limited differences according to age, sport discipline, and sporting experience.

Anahtar Kelimeler

• Sports High School
• Athletes
• Fear of Failure
• Coping with Stress
• Sports Experience

Etik Beyan

Ethics Committee Approval Information Ethics review board: Siirt University Ethics Committee Date of the ethics approval document: April 7, 2026 Reference number of the ethics approval document: 09.04.2026-11344

Kaynakça

1. Altın, M. (2018). Strategies of high school students to cope with stress through leisure time. International Journal of Higher Education, 7(4), 195-202. https://doi.org/10.5430/ijhe.v7n4p195
2. Atkinson, R. L., Smith, E. E., Nolen-Hoeksema, S., Fredrickson, B., Bem, D. J., and Maren, S. (2012). Psikolojiye giriş. Arkadaş Yayınevi.
3. Ballı, A. İ. K., & Kılıç, K. C. (2016). Stresle başa çikma yöntemleri ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanmasi: Geçerlilik ve güvenirlik çalişmasi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(3), 273-286.
4. Conroy, D. E. (2001). Fear of failure: An exemplar for social development research in sport. Quest, 53(2), 165-183. https://doi.org/10.1080/00336297.2001.10491736
5. Conroy, D. E., Willow, J. P., & Metzler, J. N. (2002). Multidimensional fear of failure measurement: The performance failure appraisal inventory. Journal Of Applied Sport Psychology, 14(2), 76-90. https://doi.org/10.1080/10413200252907752
6. Cüceloğlu, D. (2007). İnsan ve davranış, 16 Basım. İstanbul, Remzi Kitabevi, 321-325.
7. Danilova, M. (2024). The Role of stress resistance, resilience and social support in stress perception and coping behavior of adolescents. Sibirskiy Psikhologicheskiy Zhurnal. https://doi.org/10.17223/17267080/94/7.
8. Elliot, A. J., & McGregor, H. A. (2001). A 2× 2 achievement goal framework. Journal Of Personality and Social Psychology, 80(3), 501 https://doi.org/10.1037/0022-3514.80.3.501

9. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (1990). How to design and evaluate research in education. Order Department, McGraw Hill Publishing Co., Princeton Rd., Hightstown, NJ 08520.
10. Gerrig, R. J., & Zimbardo, P. G. (2012). Psikoloji ve yaşam. Çev. Ed. Sart, G.). Nobel Yayıncılık. Ankara.
11. Hajji, J., Bettayeb, A., Fekih, S., Guerchi, M., Bragazzi, N., Azaiez, F., & Elloumi, A. (2021). The coping strategies used by young Tunisian athletes in individual and collective sports. Psychiatry International, 2(3), 277-286.
12. Kahraman, N., ve Sungur, S. (2016). Performans başarısızlık değerlendirme envanteri'nin Türkçe'ye uyarlanması.
13. Kaiseler, M., Polman, R. C., & Nicholls, A. R. (2012). Effects of the Big Five personality dimensions on appraisal coping, and coping effectiveness in sport. European Journal of Sport Science, 12(1), 62-72. https://doi.org/10.1080/17461391.2010.551410
14. Kalkavan, A., Kadıoğlu, H. C., & Kayhan, R. F. (2021). Spor lisesindeki sporcuların stresle başa çıkma düzeylerinin araştırılması. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 9(24), 124-137.
15. Karasar, N. (2007). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel yayın dağıtım.
16. Lazarus, R. S., and Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. New York, NY: Springer.
17. Moos, R. H. (1993). Coping responses inventory: Professional manual. Psychological Assessment Resources, Incorporated.
18. Nicholls, A. R., and Polman, R. C. (2007). Coping in sport: A systematic review. Journal of Sports Sciences, 25(1), 11-31.
19. Nicholls, A. R., Polman, R. C., Levy, A. R., & Backhouse, S. H. (2008). Mental toughness, optimism, pessimism, and coping among athletes. Personality and Individual Differences, 44(5), 1182-1192. https://doi.org/10.1016/j.paid.2007.11.011
20. Sagar, S. S., Lavallee, D., and Spray, C. M. (2007). Why young elite athletes fear failure: Consequences of failure. Journal of Sports Sciences, 25(11), 1171-1184.
21. Schröder, S. (2025). The impact of coaching advice on motor learning skills, with a particular focus on the role of self-competencies in highperforming athletes. Journal of Human Sport and Exercise, 20(3), 1184-1198. https://doi.org/10.55860/5r1wxz97
22. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics.(6. Baskı) Pearson.
23. Triguero Martín, M., Manzano-Sánchez, D., Gómez-López, M., & González-Hernández, J. (2024). Basic psychological needs in the face of achievement vulnerability: A study in young team athletes. Behavioral Sciences, 14(8), 697. https://doi.org/10.3390/bs14080697
24. Vealey, R. S. (2008). Fear of failure in the context of competitive sport: a commentary. International Journal of Sports Science & Coaching, 3(2), 195-197.
25. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2007). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık.