Spor Hakemliği Üzerine Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Öz

Hakemler, organize sporların düzenlenmesinde hayati bir rol oynamaktadır; birincil sorumlulukları arasında kuralları uygulamak, sosyal düzeni korumak ve güvenli ile adil bir rekabet ortamı sağlamak yer almaktadır. Bu sistemsel önemin farkında olan araştırmacılar, spor hakemliği üzerine hatırı sayılır bir literatür oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı, Web of Science (WoS) Core Collection veri tabanında indekslenen makalelerin bibliyometrik analizini gerçekleştirerek bu alanın bilimsel bir haritasını çıkarmaktır. Arama stratejisinde, spor hakemliği literatürünün geniş kapsamını yansıtmak amacıyla, TOPIC (başlık, öz ve anahtar kelimeler) alanında "sport" ve "officiating" ifadeleri kullanılmıştır. Yöntem olarak araştırma, doküman analizi yoluyla yürütülmüş; veri görselleştirmesi ve ağ modellemesi ise VOSviewer yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analitik çerçeve; ortak yazarlık ağları, yazar anahtar kelimelerinin birlikte bulunma (co-occurrence) analizi ve yazar atıf analizleri etrafında şekillendirilmiştir. Bulgular, spor hakemliğini kapsayan makalelerin hacminin son on yılda iki kattan fazla arttığını ortaya koymaktadır. Bu hızlı artış, alana yönelik araştırmacı ilgisinin ivme kazandığını ve hakemliğin spor bilimleri literatüründe çok daha fazla ampirik dikkat çektiğini göstermektedir. Ayrıca bu çalışma, literatürün tematik odak noktasının kronolojik olarak evrildiğini; hakemliğin bilişsel, psikolojik ve performansa dayalı yönlerini giderek daha fazla vurgulayan bir çerçeveye doğru kaydığını kanıtlamaktadır. Bununla birlikte, "retention" (hakem tutundurma/mesleki devamlılık) gibi anahtar kelimelerin belirgin bir şekilde öne çıkması, mesleki sürekliliğe yönelik güncel bir araştırma odağını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu değişim, hakemliğin yalnızca anlık bir karar alma rolü olarak değil, aynı zamanda uzun vadeli ve sürdürülebilir bir uzmanlık alanı olarak kavramsallaştırılmasına yönelik büyüyen bir eğilime işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Spor hakemliği
• Bibliometrik analiz
• VOSviewer
• Bilişsel performans
• Mesleki devamlılık

Etik Beyan

Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi çerçevesinde hareket edilmiştir

A Bibliometric Analysis of Studies on Sports Refereeing

Öz

Referees play a vital role in the regulation of organized sports. Their primary responsibilities include enforcing rules, maintaining social order, and ensuring safe and fair competition. Recognizing this importance, researchers have conducted dozens of studies on sports officiating. The aim of this study is to create a scientific map of the field by conducting a bibliometric analysis of articles indexed in WoS that include the phrases 'sport' and 'officiating' in their titles, abstracts, or keywords (TOPIC field), reflecting the broader scope of sports refereeing literature. This study was shaped within the framework of coauthorship, co-occurrence of author keywords and citation author analysis. The research was conducted via document analysis, and the data analysis was conducted via VOSviewer software. The number of articles covering the topics "sports" and "refereeing" has more than doubled in the last 10 years. This result suggests that researchers are focusing more on this field and that refereeing is receiving greater attention in the sports literature. This study demonstrates that the focus of the literature has evolved over time towards a framework that increasingly emphasize the performance-based and cognitive aspects of refereeing. It also shows that the presence of keywords such as “retention” highlights a current research focus on professional continuity, indicating a trend toward viewing refereing not only as a momentary decision-making role but also as a sustainable domain of professional expertise.

Anahtar Kelimeler

• Sports officiating
• Bibliometric analysis
• VOSviewer
• Cognitive performance
• Retention

Etik Beyan

Actions were taken within the framework of the “Directive on Scientific Research and Publication Ethics for Higher Education Institutions.

Kaynakça

1. Anshel, M. H., & Weinberg, R. S. (1996). Coping with acute stress among American and Australian basketball referees. Journal of Sport Behavior, 19, 180e203.
2. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959-975.
3. Avugos, S., MacMahon, C., Bar-Eli, M., & Raab, M. (2021). Interr-individual differences in sport refereeing: A review of theory and practice. Psychology of Sport and Exercise, 55, 101926.
4. Birkle, C., Pendlebury, D. A., Schnell, J., & Adams, J. (2020) Web of science as a data source for research on scientific and scholarly activity. Quant Sci Stud., 1(1), 363–76. doi: 10.1162/qss_a_00018
5. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902a027
6. Bukar, U. A., Sayeed, M. S., Razak, S. F. A., Yogarayan, S., Amodu, O. A., & Mahmood, R. A. R. (2023). A method for analysing text using VOSviewer. MethodsX, 11, 102339.
7. Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
8. Hancock, D. J., Bennett, S., Roaten, H., Chapman, K., & Stanley, C. (2020). An analysis of literature on sport officiating research. Research Quarterly for Exercise and Sport, 91(4), 607-617. https://doi.org/10.1080/02701367.2020.1756198

9. IFSO, International Federation for Sports Official. (2024). Education, Erişim Tarihi: 23.12.2024, https://www.ifso.sport/education/
10. Kara, M. (2025). A systematic bibliometric analysis on the nature of and trends in decision-making in sport. The Online Journal of Recreation and Sports, 14(3), 360-374. https://doi.org/10.22282/tojras.1695471
11. MacMahon, C., Mascarenhas, D., Plessner, H., Pizzera, A., Oudejans, R., & Raab, M. (2014). Sports officials and officiating: Science and practice. Routledge.
12. Popovych, I., Kurova, A., Koval, I., Kazibekova, V., Maksymov, M., & Huzar, V. (2022). Interdependence of emotionality, anxiety, aggressiveness and subjective control in handball referees before the beginning of a game: a comparative analysis. Journal of Physical Education and Sport, 22(3), 680-689.
13. Rodrigues, S. P., Van Eck, N. J., Waltman, L., & Jansen, F. W. (2014). Mapping patient safety: a large-scale literature review using bibliometric visualisation techniques. BMJ open, 4(3), e004468.
14. Russell, S., Renshaw, I., & Davids, K. (2019). How interacting constraints shape emergent decision-making of national level football referees. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 573–588. https://doi.org/10.1080/2159676X. 2018.1493525
15. Van Eck, N. J., & Waltman, L. (2007, March). VOS: A new method for visualizing similarities between objects. In Advances in Data Analysis: Proceedings of the 30th Annual Conference of the Gesellschaft für Klassifikation eV, Freie Universität Berlin, March 8–10, 2006 (pp. 299-306). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg.
16. Van Eck, N. J. & Waltman, L. (2022). VOSviewer manual: Manual for VOSviewer version 1.6.18. Leiden: Centre for Science and Technology Studies (CWTS) of Leiden University.
17. Vasilica, I., Silva, R., Costa, P., Figueira, B., & Vaz, L. (2025). Referees’ motivation: A systematic review and bibliometric analysis. Montenegrin Journal of Sports Science and Medicine, 21(2), Ahead of print. https://doi.org/10.26773/mjssm.250908
18. Zhou T. (2023). Bibliometric analysis and visualization of online education in sports. Cogent Soc Sci., 9(1), 2167625. doi: 10.1080/23311886.2023.2167625