The Impact of the Kuril Islands Issue on Russia-Japan Relations

Yıl 2026, Cilt: 13 Sayı: 37, 46 - 64, 31.01.2026

Fahmı Babayev

https://doi.org/10.65083/asbider.1655846

Öz

Today, Russia and Japan are two important actors shaping the future of the Asia-Pacific region. The importance that the Russian Federation attaches to its relations with Japan within the scope of its Far East policy stems from the geographical proximity of the two countries in the region. Diplomatic relations between the two countries were formalized with the Treaty of Shimoda signed in 1855. This treaty determined the borders by ceding the islands south of Iturup Island to Japan and those to the north to Russia. However, efforts to expand their spheres of influence in the Far East, especially the struggle for dominance over Manchuria and Korea, led to the outbreak of the Russo-Japanese War of 1904-1905. The most radical change in bilateral relations occurred during World War II. After the war, unresolved fundamental issues, particularly the sovereignty status of the Kuril Islands, created a diplomatic stalemate between the two countries that has lasted until today. The main question of this study is why World War II broke out between Russia and Japan and how the positions of both countries during the war affected diplomatic relations. It also examines the major problems that emerged in the post- 1945 period. The aim of the study is to comprehensively examine and analyze the relations between Russia and Japan and put forward possible scenarios for the future of both countries. Important events and data from 1945 to 2025 are meticulously analyzed. The research was conducted using qualitative methodology.

Anahtar Kelimeler

USSR , Russia , Kuril Islands , Territorial Dispute.

Kuril Adaları Meselesinin Rusya-Japonya İlişkisine Etkisi

Öz

Bugün Asya-Pasifik bölgesinde yer alan Rusya ve Japonya, bölgenin geleceğini şekillendiren iki önemli aktördür. Rusya Federasyonu'nun Uzak Doğu politikası kapsamında Japonya ile ilişkilerine önem vermesi, iki ülkenin bölgedeki coğrafi yakınlığından kaynaklanmaktadır. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler, 1855 yılında imzalanan Şimoda Antlaşması ile resmiyet kazanmıştır. Bu antlaşma, Iturup Adası'nın güneyindeki adaların Japonya'ya, kuzeyindekilerin ise Rusya'ya bırakılmasıyla sınırları belirlemiştir. Ancak Uzak Doğu’daki nüfuz alanlarını genişletme çabaları, özellikle Mançurya ve Kore üzerindeki hakimiyet mücadelesi, 1904-1905 Rus- Japon Savaşı'nın patlak vermesine yol açmıştır. İkili ilişkilerde asıl köklü değişim ise II. Dünya Savaşı sürecinde yaşanmıştır. Savaş sonrasında Kuril Adaları’nın egemenlik statüsü başta olmak üzere çözülemeyen temel sorunlar, iki ülke arasında günümüze kadar süren diplomatik bir çıkmaz yaratmıştır. Bu çalışmanın temel sorusu, Rusya ile Japonya arasında II. Dünya Savaşı'nın neden başladığı ve savaş sırasında her iki ülkenin pozisyonlarının diplomatik ilişkileri nasıl etkilediğidir. Ayrıca, 1945 sonrası dönemde ortaya çıkan önemli sorunlar da incelenmektedir. Çalışmanın amacı, Rusya ve Japonya arasındaki ilişkileri kapsamlı bir şekilde incelemek, analiz etmek ve her iki ülkenin geleceğe yönelik olası senaryolarını ortaya koymaktır. 1945’ten 2025’e kadar geçen sürede meydana gelen önemli olaylar ve veriler titizlikle incelenmiştir. Araştırma, nitel yöntem kullanılarak yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

SSCB , Rusya , Kuril Adaları , Toprak Anlaşmazlığı.

Kaynakça

• ARMAOĞLU, F. (1997). 19.Yüzyıl Siyasi Tarihi, İstanbul: Alkım Yayın Evi.
• ALJEZEERA. (2023). Russia boosts defences near Japan amid US row over Asia Pacific, https://www.aljazeera.com/news/2023/3/22/russia-boosts-defences-near-japan-amid-us-row over-asia-pacific
• AKÇADAĞ, E. ve İSMAYILOV, E. (2016). “Ukrayna Krizinin Rusya ve Japonya Arasındaki Kuril Adları Sorununa Etkisi”, Uluslararası İlişkiler, 12(48), 95-115.
• APEC, 2020. Khronologiya Vstupleniya V Ates, http://www.apec.org/
• ANDREİKOVETS. (2022). Russia canceled simplified entry for Japanese to the Kuril Islands. The agreement has been in effect since 1999, Babel, https://babel.ua/en/news/83857-russia-canceled- simplified entry-for-japanese-to-the-kuril-islands-the-agreement-has-been-in-effect-since-1999
• THE ASAHİ SHİMBUN (2024). Russia to Japan: Drop territorial claim if you want a peace treaty, https://www.asahi.com/ajw/articles/15139848
• GLOBALSECURİTY. (2025). Northern Territors/Kuril Islands. https://www.globalsecurity.org/military/world/war/kuril.htm
• BIZOVA, A. G. (2017). Sovremennıye Rossiysko-Yaponskiye Otnoşeniya Perspektivı İx Razvitiya” Doktorskaya Dissertatsiye, Yujno-Uaralskiy Gosudarstvennıy Unıversitet, İnstitut Lingivistiki i Mejdunarodnıh Kommunikatsiy, Çelyabinsk
• BOGOLYUBOVA, N. M. & NİKOLYEVA, Yu.V. (2012). Institualizatsiya Mejdunarodnogo Kulturnogo Sotrudnichestva: Istoricheskiye Predposılki i Osobennosti Sovremennogo Perioda, Privoljskiy Nauchnıy Vestnik, 11(15), 91-94.
• BOOKSİTE, (2020). Russko-Yaponskiye Dogovory i Soglaşeniya Rossii, https://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/098/309.htm
• BELSKİY, A. N. (2014). Vilyaniye Silovogo Potensiala Na Razvitiye Aziatskotikhookeanskogo Regiona, Moskova
• CNN. (2022). Russia Deploys Defense Missile System on Kuril Island Near Japan, https://edition.cnn.com/2022/12/06/world/russia-missile-defense-kuril-island-japan- intl/index.html
• ÇEÇULİN, A. V. (2008). Kurilskaya Ostorva, Vladivastok, Dalnuka. 42-43
• ÇERNOV, Y. (2020). Yaponiya Opyat Zayvila O Svoikh Pretenziyax Na Kurilı”i, https://rg.ru/2020/05/19/iaponiia-opiat-zaiavila-o-svoih-pretenziiah-na- kurily.html.
• DOKUMETNTİ XX VEKA. (2020). Dogovor O Torgovle i MoreplavaniiVilyaniye Silovogo Potensiala Na Razvitiye Aziatskotikhookeanskogo Regiona, Moskova
• ELİZARYEV, V.N. (2006). Bor'ba za Sakhalin posle Simodskogo traktata (1855 1867 gg.), Novııy İstoriçeskiy Vestnik, 16, 31-44.
• GARİP, E. (2018). Kuril Adaları Sorunu Ve Kuril Adalarının Silahlandırılması”, Asya Araştırmaları Dergisi, 2(2), 195-206.
• GENERAL NEWS. (2025). Russia reaffirms sovereignty over the Kuril Islands in ongoing territorial dispute, https://www.gnews.cz/en/policy/russia-reaffirmed-sovereignty-over-the-kuril-islands in-an-ongoing-territorial-dispute/
• GORŞKOV, M.K. & JURAVLEV, V. V. (1998). Kurily: Ostorova V Okeane Problem, M.: ROSSPEN, 19s.
• GORENBERG, D. (2012). The Southern Kuril Islands Dispute, PONARS Eurasia Policy Memo No. 226.
• GALUZİN, M. Y. (2010). Naşi dela s Yaponiyey, Mezhdunarodnaya zhizn, 3, 89-101. Moskova, Aspekt Press, 34.
• GRİŞACHACEV, S.V. (2015). İstoriya-Russko-Yaponskih Otnosheniy XVIII Naçala XXI veka”, Moskova, Aspekt Press, 34.
• GORENBURG,D. (2012). The Southern Kuril Islands Dispute, PONARS Eurasia Policy Memo No. 226.
• HALL, J. W. (2008). The Cambridge History of Japan, The Twentieth Century, ED.:J.W.Hall, M.B.Jansen, M.Kanai, Oxford University Press, V.6, 224s.
• İZVESTİYA, (2025). Russian Federation to Consider Japan's Initiatives to Resume Dialog With Real Steps by Tokyo, https://en.iz.ru/en/1825126/2025-01-20/russian-federation-consider-japans- initiatives-resume-dialog-real-steps-tokyo
• İNTERFAX. (2022). RF Prekratila Deystviye Soglasheniya ob Oblegchennom Poseshchenii Yapontsami Kuril, https://www.interfax.ru/russia/860803
• JUKOV, A. E. (1998). İstroiya Yaponii, T2. 1868-1998, M.: İnstitut vostokovedeniya RAN, 659s.
• KUROİWA, Y. (2011). Northern Challenges: The Japan–Russian Border Dispute and Local Voices. Journal of Borderlands Studies 26(3). https://doi.org/f10.1080/08865655.2011.686970.
• KUHN, A. (2022). Ties between Russia and Japan get Even Worse Because of the War in Ukraine, NPR, https://www.npr.org/2022/03/23/1088169774/ties-between-russia-and-japan-get-even- worse-because-of-the-war-in-ukraine
• KYODO NEWS. (2021). Japan PM Kishida, Russia's Putin Agree To Advance Peace Treaty Talks, https://english.kyodonews.net/news/2021/10/4232ba48e675-breaking-news-japans-new-pm- kishida-holds-phone-talks-with-putin.html
• KİSTANOV, V. (2017). Rossiya-Yaponiya-Kitay: Balansı i Kontrbalansı”i East Russia, https://www.eastrussia.ru/material/rossiya-yaponiya-kitay-balansy-i- kontrbalansy/
• KİRİYEVA, A ve SUSHENTSOV, A. (2017). Rossiysko-Yaponskkoye Sblızhenıye: Vazmozhnostı i Ogranıchenıya”, Moskova, Aspekt Press, 49s.
• KATASANOVA, E. (2006). Rossiysko-Yaponskiye Otnosheniya: Ternitsiya Put’dlinoy V Polveka, Aziya i Africa Segodnta, (11), 2-12.
• KRASNAYA GAZETA. (2020). MID Yaponii Opyat Zayvil Pretenzii Na Ostrova Yuzhnoy Kuril’skoy Gryady, https://rossaprimavera.ru/news/5f5c2522
• LENSEN, G. A. (1972). The Strange Neutrality: Soviet–Japanes Relations during the Second World War 1941-1945, Florida, The Diplomatic Press. 332s.
• MID.( 2020). Vneshnepoliticheskaya i Diplomaticheskaya Deyatelnost Rossiyskoy Federatsii v 2020 Godu, Moskova, 66s.
• MALADYAKOVA, E. V. (2008). Vneşnyaya Politika Yaponii: İstoriya Sovremennost”, Moskova: Vastoçnya Literatura, , 320s.
• MİLBAH V.S. (2011). U vysokikh beregov Amura, Programichenyye intsidenty Na Reke Amur v 1937- 1939 gg”, Voenno-İstoricheskiy jurnal, (4), 38-40.
• MİNİSTRY of FOREİİGHN AFFAİRS of JAPAN. (2025). Japanese Territory, https://www.mofa.go.jp/region/europe/russia/territory/
• NİPPON. (2025). Yaponiya Uzhestochayet Sanktsionnyy Rezhim v Otnoshenii Rossii, https://www.nippon.com/ru/news/yjj2025011000557/
• ÖZCAN, M. S. Ö. ve GOZİEV, R. (2019). XIX. Yüzyılda Doğu Asya‟da Rus-Japon 4 İmparatorluklarının Güç Mücadelesi: 1905 Rus-Japon Savaşı, Türkiye Rusya Araştırmaları Dergisi, 1(2), 46-65
• ÖZCAN, M. S. Ö, (2020). Rus Japon ilişkilerinde Jeopolitik Düello, Kuril Adaları Sorunu, Euroasia Summuit Congress on Scientific Research and Recent Trebds -6, Baku Euroasian University, Baku, Azerbaycan
• PEÇENKİNA, A. M. (2016). Sovremennıye Rossiysko-Yaponskiye Otnoşeniya:Perspektivı Razvitiya”, Doktorskaya Dissertatsya, Uralskiy Gosudarstvenniy Pedagogiçeskiy Universitet, Fakultet ezhdunarodnykh Otnosheniy İ Sotsial’no-Gumanitarnykh Kommunikatsiya Kafedra Reklmy İ Svyazey S Obshchestvennost’yu. Yekaterinburg.
• PANOV, A. (2007). Rossiya i Yaponiya: Stanovleniye i Razvitiye Otnosheniy v Moskve v Kontse XX-Nachale XXI Veka, Moskova: İzvestiya,.
• ROZMAN, G. (2016). Japan Russian Relations, SSAKAWA, USA. 132
• RBC. (2025). Pochemu Prem'yer Yaponii Uzhestochil Ritoriku Po Pretenziyam Na Kurily Sigeru Isiba Zakrepil Kurs Na «Prinadlezhnost'» Vsekh Chetyrekh Spornykh Ostrovov Yaponii, https://www.rbc.ru/politics/10/02/2025/67a9fb8a9a79478445b7354a
• RİA NOVOSTİ, ( 2014). Prem’er Yaponii Nazval Nepriemlemymi Voennye Ucheniya RF v rajone Kuril, https://ria.ru/20140813/1019816731.html
• RİA NOVOSTİ. (2016). Putin i Abe Uslovilis Prodolzhit Rabotu Nad Mirnym Dogovorom”, 20160902/1475920183.html RİA NOVOSTİ. (2019). “Mezhgosudatstvennyye Otnosheniya Rossii i Yaponii”, https://ria.ru/20190905/1558163530.html
• REUTERS. (2022). Russia Conducts Military Drills On İsles Disputed With Japan, https://www.reuters.com/world/europe/russia-conducts-military-drills-isles-disputed-with- japan- media-2022-03-26/
• RUTERS. (2023). Russia Warns Japan over Providing Patriot air Defence Systems to Ukraine, https://www.reuters.com/world/russia-warns-japan-over-providing-patriot-air-defence-systems- ukraine-2023-12-27/
• RUTERS. (2024). Russia's Putin Says He Will Visit Disputed Kuril İslands, https://www.reuters.com/world/russias-putin-says-he-will-visit-disputed-kuril-islands-2024-01- 12/
• REUTERS. (2024). Russia Holds Military Drills On Disputed İsland Near Japan, Interfax says, https://www.reuters.com/world/russia-holds-military-drills-disputed-kuril-islands-interfax-says 2024-08-01/
• REUTERS. (2023). Russia Warns Japan Over Providing Patriot Air Defence Systems To Ukraine, https://www.reuters.com/world/russia-warns-japan-over-providing-patriot-air-defence-systems- ukraine-2023-12-27/
• REBREY, S. M. (2015). Praymıye İnvestitsii Yaponii v Rossiyskuyu Ekonomiku: Maaştabı, Problemı, Perspektivı”, Mirovoye i Natsionalnoye Khozyaystvo, http://www.mirec.ru/2015/2015-01
• RUSSKİYE KURİLY. (2020). Istoriya i Sovremennost” Sbornik Dokumentov Po İstorı Formirovaniya Russko Yaponskoy i Sovetsko-Yaponskoyo Granitsy, http://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=18110269
• SULTANOV, K. (2025). Kuril Islands dispute: A lingering conflict between Japan and Russia, News Az, https://news.az/news/-kuril-islands-dispute-a-lingering-conflict-between-japan-and-russia
• SLAVİNSY, B. (2004). The Japanese-Soviet Neutrality Pact: A Diplomatic History, 1941- 1945, London- New York, 73.
• SAMSANOV, A. M. (1990). Vtoroya Mirovaya Vayna: 1939-1945Gg.: Oçerki Vajneyşıh Sobıtiy, Moskova, 471s.
• The ASAHİ SHİMBUN, Y. T. (2024). Russia Builds Surveillance Bases on Disputed Kuril Islands to. Bolster Military Presence and Counter Japan-US Alliance, The Japan News, https://japannews.yomiuri.co.jp/world/russia/20240505-184214/
• THE NATİON. (2025). Unresolved isle row with Russia regrettable: Japan's Ishiba, https://www.nationthailand.com/news/world/40046040
• TEREÇENKO, V. V. (2013). Na Pograniçnuyu Ohranu Vozlojena Takje Obyazannost Po Zaşite Granits Ot Voorujyonnıh Napadeniy”, Voenno-İstoriçeskiy Jurnal, 6, 40-43
• TİMOŞENKO, V. & SUSLOV, D. (2013). Rossiya İ Yaponiya: Staryye Problemy Ne Doljnı Meşat Novım Vazmojnostyaö”, Vestnik İzuçeniya Mejdunarodnıkh Otnoşeniy, (1), 76-86
• TİMOŞENKO, V. P. (2014). Konfrantatsiya i Sotrudnıçestvo (Sovetskıy Opıt Mejdunarodnıkh Svyazey v Osvoyenu Svera), Uralskiy İstoricheskiy Vestnik, 2(43), 118-119
• TURAYEV, V. A. (2018). Etnicheskaya İstoriya Aynov Sakhalina i Kuril’skikh Ostrovov Kontekste Rossiysko-Yaponskikh Territorialnykh Razmezhevaniy, Rossiya i ATR, 2(100), .213-230. 213-230. doi: 10.24411/1026-8804-2018-00028
• TUĞTEKİN, E. (2024). Japan’s Prime Minister Pledges To Tackle Territorial İssue With Russia, Anadolu Ajans, https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/japan-s-prime-minister-pledges-to- tackle-territorial- issue-with-russia/3131019
• VEDEMOSTİ. (2024). V MID RF İsklyuchili Vosstanovleniye Kontaktov S Yaponiyey V Tekushchikh Usloviyakh, https://www.vedomosti.ru/politics/news/2024/05/23/1038971-mide- isklyuchili-vosstanovlenie-kontaktov
• YAMAGUCHİ, M. (2022). Japan Says Disputed Islands ‘İllegally Occupied by Russia’, AP, https://apnews.com/article/russia-ukraine-europe-japan-tokyo-moscow- 70d175af0c1ff116555d74a636ad3a87.