SAĞLIK TURİZMİ PAZARLAMASINDA YENİ BİR MODEL; İNSAN VE EVCİL HAYVAN SAĞLIK TURİZMİNİN ENTEGRE PAZARLANMASI

Öz

This study proposes a conceptual model that integrates human and pet healthcare services to enhance Türkiye’s competitiveness in the international health tourism market. The model is based on the assumption that international patients increasingly travel with their pets and that pets are widely perceived as family members, which in turn drives rising demand for veterinary healthcare services. This integration is expected to generate cross-selling opportunities within health tourism packages, enhance destination attractiveness, and strengthen overall service value. The study is based on secondary data obtained from a literature review and sector reports, and provides a comprehensive analysis using PESTEL analysis, Porter’s Five Forces model, and the 7P Service Marketing Mix framework. The findings indicate that pet health tourism represents a niche yet high-value segment within the broader health tourism ecosystem. Increasing pet ownership, digital transformation, and evolving consumer expectations create a favorable environment for integrated service models. In this context, the model is considered to have the potential to enhance customer satisfaction, diversify service offerings, and generate long-term competitive advantages. In conclusion, the study demonstrates that the integrated human–pet health tourism model offers an innovative and scalable approach that can contribute to Türkiye’s health tourism strategy and provides a conceptual foundation for future empirical research and practical implementation studies.

Anahtar Kelimeler

• Human Health Tourism
• PESTEL
• Pet Health Tourism
• Porter’s Five Forces
• 7P Marketing Mix

A NEW MODEL IN HEALTH TOURISM MARKETING: INTEGRATED MARKETING OF HUMAN AND PET HEALTH TOURISM

Öz

Bu araştırma, Türkiye’nin uluslararası sağlık turizmi pazarındaki rekabet gücünü artırmak amacıyla insan ve evcil hayvan sağlık hizmetlerini entegre eden kavramsal bir model önermektedir. Model, uluslararası hastaların seyahat süreçlerinde evcil hayvanlarını beraberinde getirme eğiliminin artması ve evcil hayvanların aile üyesi olarak algılanmasına bağlı olarak veteriner sağlık hizmetlerine yönelik talebin yükselmesi varsayımına dayanmaktadır. Bu entegrasyonun, sağlık turizmi paketlerinde çapraz satış fırsatları yaratabileceği, destinasyon çekiciliğini artırabileceği ve hizmet değerini güçlendirebileceği öngörülmektedir. Çalışma, literatür taraması ve sektör raporlarına dayalı ikincil veri analizine dayanmakta olup PESTEL analizi, Porter’ın Beş Gücü modeli ve 7P Hizmet Pazarlama Karması çerçeveleri kullanılarak bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır. Bulgular, evcil hayvan sağlık turizminin mevcut sağlık turizmi ekosistemi içinde niş ancak yüksek değer potansiyeline sahip bir alan olduğunu göstermektedir. Artan evcil hayvan sahipliği, dijitalleşme ve değişen tüketici beklentileri, entegre hizmet modelleri için elverişli bir zemin oluşturmaktadır. Bu bağlamda modelin, müşteri memnuniyetini artırma, hizmet çeşitliliğini geliştirme ve uzun vadeli rekabet avantajı sağlama potansiyeline sahip olduğu değerlendirilmektedir. Sonuç olarak çalışma, entegre insan–evcil hayvan sağlık turizmi modelinin Türkiye’nin sağlık turizmi stratejisine katkı sunabilecek yenilikçi ve ölçeklenebilir bir yaklaşım sunduğunu ve gelecekteki uygulamalı araştırmalar için kavramsal bir temel oluşturduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Human Health Tourism
• PESTEL
• Pet Health Tourism
• Porter’s Five Forces
• 7P Marketing Mix

Kaynakça

1. Adroitmarketresearch, (2025). https://www.adroitmarketresearch.com
2. Ağazade, S., & Ergün, A. (2024). Health tourism revenues and real exchange rate relationship in Türkiye. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 25(5), 1402-1419.
3. Alfonso, G. M. J., Jorge, S. M., & Orlando, G. M. J. (2022). Health Tourism: An Economic Alternative For Norte De Santander. Journal of Language and Linguistic Studies, 18(2).
4. Ali, N. A., & Torun, N. (2025). Evaluation of Satisfaction of Somali Patients Coming to Turkey for Medical Tourism. International Journal of Health Management and Tourism, 10(1), 128-143.
5. Almodawer, Y., Alam, S. S., Sinniah, S., & Ali, M. H. (2025). Health tourism in Malaysia: Understanding the drivers of satisfaction and revisit intention. Tourism Recreation Research, 50(5), 1088-1109.
6. Al-Natour, D. L. H. (2020). A review on efforts of health tourism in Turkey. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 7(59), 2739-2744.
7. Altuğ, M. E., Deveci, M. Z. Y., İşler, C. T., Yurtal, Z., & Gönenci, R. (2017). Mustafa Kemal Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi Kliniği’ne getirilen ortopedi olgularının genel değerlendirilmesi: 564 olgu (2009-2014). Harran University Journal of the Faculty of Veterinary Medicine, 6(2), 158-162.
8. Aral, Y., Cevger, Y., Demır, P., & Aydın, E. (2010). Ankara ili evcil hayvan veteriner kliniklerinin yönetimsel ve ekonomik açıdan değerlendirmesi. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 16(3).

9. Askari, A., Delshad, Z., Dabirifard, M., Hajiabadi, F., Poursadeghiyan, M., Moghaddam, H. R., ... & Arbabi, Y. H. (2025). Explanation of challenges to health tourism development from the perspective of managers: A qualitative study. Journal of education and health promotion, 14(1), 283.
10. Basirat, S., Raoufi, S., Bazmandeh, D., Khamoushi, S., & Entezami, M. (2025). Ranking of AI-based criteria in health tourism using fuzzy SWARA method. Computer and Decision Making: An International Journal, 2, 530-545.
11. Buana, M. A. W., & ZA, M. A. S. (2024). Darfiq's Cross-Marketing Strategy in Facing Competition. Malacca: Journal of Management and Business Development, 1(2), 103-123.
12. Buhalis, D., & Chan, J. (2023). Traveling with pets: designing hospitality services for pet owners/parents and hotel guests. International journal of contemporary hospitality management, 35(12), 4217-4237.
13. Büyük, Ö., & Akkuş, G. (2024). Medikal Turizm Verileri ve İstatistikleri: Gelişmekte Olan Ülkelerin Yükselişi ve Türkiye (Medical Tourism Data and Statistics: The Rise of Developing Countries and Turkey). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(2), 1105-1124.
14. Chaulagain, S., Jahromi, M. F., & Fu, X. (2021). Americans' intention to visit Cuba as a medical tourism destination: A destination and country image perspective. Tourism Management Perspectives, 40, 100900.
15. Choi, H., Jo, Y., Joo, Y., Jo, H., & Yoon, Y. S. (2025). The impact of pet attachment, perceived value, and travel motivation on loyalty and intention to support in pet tourism: a multi-method approach. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 30(6), 735-748.
16. Çağatay, A. (2021). M. Porter’ın Beş Güç Modeline Göre Tokat Sağlık Hizmetleri Sektörünün Covid-19 Sürecinde Rekabet Analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 16(1), 78-94.
17. Çevrimli, M. B., Mat, B., Günlü, A., Tekindal, M. A., & Günlü, Z. (2019). Hayvan hastanelerinde acil, veteriner klinik hizmetleri ve hasta sahibi memnuniyet kriterleri ölçekleri: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 66(3), 247-254.
18. Değirmencioğlu, P. T., & Karamustafa, K. (2025). Sağlık Turizminde Türkiye’den Yeni Bir Sigorta: Sağlık Turizmi Komplikasyon Güvencesi Sigortası. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (68), 405-418.
19. Dibb, S., Simkin, L., & Wilson, D. (2008). Diagnosing and treating operational and implementation barriers in synoptic marketing planning. Industrial Marketing Management, 37(5), 539-553.
20. Dinç, B., & Or, M.E. (2014). Farklı Tipte Lazerlerin Veteriner Hekimlikte Kullanımı. TÜBAV Bilim Dergisi, 7(3), 1-10.
21. Dogster. (2026). Global pet ownership statistics. https://www.dogster.com/statistics/global-pet-ownership-statistics
22. Dryglas, D., & Smith, M. K. (2024). A critical analysis of how Central European spas create health tourism experiencescapes. Tourism Planning & Development, 21(5), 570-593.
23. Ebrahim, A. H., & Ganguli, S. (2019). A comparative analysis of medical tourism competitiveness of India, Thailand and Singapore. Tourism: An International Interdisciplinary Journal, 67(2), 102-115.
24. Egenvall, A., Höglund, O. V., Hoffman, R., Valle, P. S., Andersen, P. H., Lönnell, C., ... & Bonnett, B. N. (2024). Prices for veterinary care of dogs, cats and horses in selected countries in Europe. Frontiers in Veterinary Science, 11, 1403483.
25. Eryer, A. (2024). Sağlık Turizminin Ekonomik Boyutu: Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme. Journal of Economics and Research, 5(1), 63-80.
26. Eti, S., & Yorulmaz, H. (2025). Yönetim Araçları Seçiminde Sektör Analizi Ve Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri Kullanımı: Hibrit Entropi-Topsis Metodu İle Sağlık Turizmi Aracı İşletmelerine Yönelik Bir Uygulama.
27. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(1), 230-244.
28. FEDIAF. (2025). Facts & figures report. https://europeanpetfood.org/about/statistics/
29. Finmodelslab, (2025). https://finmodelslab.com
30. Fortune Business Insights, (2025). https://www.fortunebusinessinsights.com
31. Futuremarketinsights, (2025). https://www.futuremarketinsights.com
32. Gan, L. L., & Frederick, J. R. (2011). Medical tourism facilitators: Patterns of service differentiation. Journal of Vacation marketing, 17(3), 165-183.
33. Grudtsyn, N. A., & Chistobaev, A. I. (2024). Marketıng Strategıes For Promotıng Global And Regıonal Medıcal Tourısm Markets. Географический вестник, (3 (70)), 162-177.
34. Habibi, A., Mousavi, M., Jamali, S. M., & Ale Ebrahim, N. (2022). A bibliometric study of medical tourism. Anatolia, 33(3), 415-425.
35. Halkiopoulos, C., Dimou, E., Kompothrekas, A., Telonis, G., & Boutsinas, B. (2021, June). The E-tour facilitator platform supporting an innovative health tourism marketing strategy. In Culture and Tourism in a Smart, Globalized, and Sustainable World: 7th International Conference of IACuDiT, Hydra, Greece, 2020 (pp. 609-623). Cham: Springer International Publishing.
36. Hayat, A., Yavuz, Ü., & Yener, K. (2019). Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi Kliniğine Getirilen Hastaların Değerlendirilmesi: 1742 olgu (2014-2017). Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 8(2), 232-235.
37. Health for Animals, (2025). https://healthforanimals.org
38. Hidalgo-Fernández, A., Moral-Cuadra, S., Menor-Campos, A., & Lopez-Guzman, T. (2023). Pet tourism: Motivations and assessment in the destinations. Consumer Behavior in Tourism and Hospitality, 18(3), 335-350.
39. Industryresearch, (2025).https://www.industryresearch.com
40. İçöz, O. (2009). Sağlik Turizmi Kapsaminda Medikal (Tibbi) Turizm Ve Türkiye’nin Olanaklari. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 4(14), 2257-2279.
41. Jusuf, D. I. (2024). Integrated Marketing: A Powerful Strategy for Increasing Brand Awareness. Best Journal of Administration and Management, 2(3), 104-109.
42. Kantaş Yılmaz, F., Karakuş, Ü. S., Atağ, A. Z., Bağ, E., & Aynacı, Y. (2025). Türkiye’de Sağlık Turizmi Ve Sektördeki İnsan Kaynağı Profilinin İncelenmesi: Nitel Bir Araştırma. Visionary E-Journal/Vizyoner Dergisi, 16(47).
43. Kaygısız, F. (2004). İstanbul ilindeki veteriner klinik işletmelerinin teknik ve mali yapIlarI ile işletmecilik sorunlarI üzerine bir araştIrma. İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 30(2), 63-78.
44. Kenresearch, (2025). https://www.kenresearch.com/industry-reports/global-veterinary-care-market(Acces Date 25.11.2025)
45. KHGM, (2026).T.C. Sağlık Bakanlığı, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü. (2026). Sağlık turizmi ve kurumsal faaliyetler. https://khgm.saglik.gov.tr
46. Kulualp, K., Kılıç, S., & Muzoğlu, O. (2016). Glakomun Veteriner Cerrahi Açısından Değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi, 30(1), 57-65.
47. Kuşat, N., & Esen, E. (2022). Sağlık turizmi perspektifinden Türk sağlık sektörü rekabet gücü. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 37-50.
48. Lawson, C. (2025, November 19). Overview of the European pet, veterinary and animal health sector. Hyde Park Capital / GGI Global Alliance. https://www.ggi.com/news/corporate-finance-m-%26-a/european-pet-vet-animal-health-sector-overview
49. Lee, D. E. (2006). Marketing veterinary services. Veterinary Clinics: Small Animal Practice, 36(2), 281-295. Marketresearchfuture, (2025). https://www.marketresearchfuture.com
50. Medicaltourism, (2025). https://www.medicaltourism.com/mti/home
51. Meng, B., Chi, X., Kim, J. J., Kim, G., Quan, W., & Han, H. (2024). Traveling with pets and staying at a pet-friendly hotel: A combination effect of the BRT, TPB, and NAM on consumer behaviors. International Journal of Hospitality Management, 120, 103771.
52. Mishra, V., & Sharma, M. G. (2021). Framework for promotion of medical tourism: a case of India. International Journal of Global Business and Competitiveness, 16(Suppl 1), 103-111.
53. Mojaradi, Z., Bozorgi-Amiri, A., & Hashemzadeh, S. (2021). Strategic planning for supply chain of health tourism in Iran: Razavi hospital. Razavi International Journal of Medicine, 9(2).
54. Mordorintelligence, (2025). https://www.mordorintelligence.com
55. Mustafa, Işık., Özsezer, Y., & Fikriye, Işık. (2021). Türkiye’de Sağlık Turizmi Pazarının Gelişiminin Cari İşlemler Açığının Giderilmesinde Katkısı. Pearson Journal, 6(11), 220-240. http://dx.doi.org/10.46872/pj.238
56. Nurhayaty, M. (2022). Strategi mix marketing (product, price, place, promotion, eople, process, physical evidence) 7p di pd rasa galendo kabupaten ciamis. Jurnal Media Teknologi, 8(2), 119-127.
57. PetLifeCalc. (2025). Europe pet costs: Complete guide to EU pet ownership expenses. https://petlifecalc.com/guides/costs-by-country/europe-pet-costs
58. Porter, M. E. 1980. Competitive Strategy: Techniques for Analyzing Industries and Competitors New York: Free Press, 1980. (Republished with a new introduction, 1998.)
59. Rein, G. L. (2004). From experience: creating synergy between marketing and research and development. Journal of product innovation management, 21(1), 33-43.
60. Research and Markets, (2023). https://www.researchandmarkets.com
61. Resmi Gazete, 2004,2011, 2022, 2025a,2025b https://www.resmigazete.gov.tr
62. Sağlık İstatistikleri Yıllığı, (2024). https://dosyasb.saglik.gov.tr
63. Sarıerler, M., & Kılıç, N. (2003). Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) veteriner fakültesi cerrahi kliniğine getirilen hastalara toplu bir bakış (1999-2003). Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 22(1-2-3), 75-79. SDP, (2008).https://ekutuphane.saglik.gov.tr
64. Shabankareh, M., Nazarian, A., Golestaneh, M. H., & Dalouchi, F. (2025). Health tourism and government supports. International Journal of Emerging Markets, 20(4), 1440-1464.
65. SHGM, (2025). https://shgmturizmdb.saglik.gov.tr
66. Simkin, L. (2002). Barriers impeding effective implementation of marketing plans–a training agenda. Journal of Business & Industrial Marketing, 17(1), 8-24.
67. Sinet, U., Akdeniz, C., & Gaberli, Ü. (2025). Health Tourism Potential of Turkey under the Different Regimes: Macroeconomic Factors Affecting the International Competitiveness. Ege Academic Review, 25(3), 567-578.
68. Sinmez, Ç. Ç., & Aykun, A. İ. (2021). Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi’nin son on yıllık (2011-2020) gelişim süreci üzerine bir değerlendirme. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 18(3), 196-212.
69. Sofronov, B. (2018). The development of the travel and tourism industry in the world. Annals of Spiru Haret University. Economic Series, 18(4), 123-137.
70. Stasia, A., & Pellegrino, A. (2025). The cost divide: Why veterinary medicinal products for dogs and cats in the EU cost more than their human equivalents. Research in Veterinary Science, 105977.
71. Ștefan, S. C., Popa, I., & Tărăban, I. (2023). Strategic orientation of Romanian healthcare organizations from a contingency theory perspective based on Porter’s generic strategy model. Systems, 11(10), 488.
72. Stylos, N., Zwiegelaar, J., & Buhalis, D. (2021). Big data empowered agility for dynamic, volatile, and time-sensitive service industries: the case of tourism sector. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 33(3), 1015-1036.
73. Tarım ve Orman Bakanlığı (2025). https://www.tarimorman.gov.tr
74. Taşkent, M. E. (2023). Türkiye’de Medikal Turizm Branşlarının Önceliklendirilmesi. İşletme Akademisi Dergisi, 4(4), 500-511.
75. Taşkın, G. A., Tuna, M., & Birkan, İ. (2024). Türkiye's Tourism Success During and Post Covid-19. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 6(1), 1-15.
76. Thilagavathi Krishnan, T. K., & Shankar Chelliah, S. C. (2013). Medical tourism research: a conceptual framework of emerging business strategies in healthcare industry.
77. Ticaret Bakanlığı, (2025). https://ticaret.gov.tr
78. Timokhina, G., Shirochenskaya, I., Ivashkova, N., Murtuzalieva, T., & Shishkin, A. V. (2021). Improving the Company Competitiveness through the Development of Key Competencies: Marketing-Management Technologies and Practices. Revısta Geintec-Gestao Inovacao E Tecnologias, 11(4), 917-934.
79. TMC,(2025). https://turkishmedicalcenters.com/tr
80. Tursab, (2022). https://www.tursab.org.tr
81. TUSEB, (2024). https://files.tuseb.gov.tr
82. Tyan, I., Guevara-Plaza, A., & Yagüe, M. I. (2021). The benefits of blockchain technology for medical tourism. Sustainability, 13(22), 12448.
83. USHAS (2025). https://www.ushas.com.tr
84. Uslu, Y. D., Kedikli, E., Yılmaz, E., Çiçek, A., Karataş, M., & Aydın, S. (2021). Developing strategies for increasing market share of Turkey on health tourism by using fuzzy AHP method. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 159-171.
85. Usta, S. K., & Serdarasan, Ş. (2020). Uyarlamalı Seçime-Dayalı Konjoint Analizi İle Medikal Turizm Hizmeti Tasarımı. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 23(2), 317-332.
86. Veas-González, I., Escobar-Farfán, M., Carrión-Bósquez, N., Bernal-Peralta, J., García-Salirrosas, E. E., Romero-Contreras, S., & Díaz-Díaz, C. (2025). Determinants of Pet-Friendly Tourism Behavior: An Empirical Analysis from Chile. Animals, 15(12), 1741.
87. VEDEK, (2025). https://www.vedek.org.tr
88. Vovk, V., Beztelesna, L., & Pliashko, O. (2021). Identification of factors for the development of medical tourism in the world. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(21), 11205.
89. Wen, J., Hu, F., & Aston, J. (2023). Canine cognitive dysfunction syndrome and pet tourism. Annals of Tourism Research Empirical Insights, 4(2), 100109.
90. World Tourism Barometer, (2025).https://www.untourism.int
91. Wu, H. C., & Chang, Y. Y. (2023). Pet attachment, experiential satisfaction and experiential loyalty in medical tourism for pets. Tourism Recreation Research, 48(2), 159-172.
92. Yahoo, (2025). https://yahoo.com
93. Yalman, İ. N., & Arık, Y. (2025). Türkiye’de Sağlık Turizminin Gelişmesini Etkileyen Faktörler. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 16(46), 658-675.
94. Yılmaz & Yılmaz, N. (2022). Dünyada ve Türkiye'de dijital sağlık turizmi uygulamaları. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 9(1), 64-72.
95. Yılmaz, F. K., Capar, H., & Şeker, C. (2021). Process Analysis of a Public Policy in Turkey: Medical Tourism. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 12(30), 417-433.
96. YÖK, (2025) https://yokatlas.yok.gov.tr
97. Yüksel, I. (2012). Developing a multi-criteria decision making model for PESTEL analysis. International Journal of Business and Management, 7(24), 52.