Araştırma Makalesi

SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU

Cilt: 13 Sayı: 38 31 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU

Öz

Bu çalışma, Avrupa Birliği tarafından uygulamaya konulan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında Türkiye’nin sektörel ihracat yapısını, AB pazarına yönelim ve geçiş dönemindeki raporlama performansı boyutlarıyla incelemektedir. Çalışma, karşılaştırmalı betimleyici analiz yaklaşımına dayanmakta ve nedensel bir model kurmayı amaçlamamaktadır. Analiz iki resmi veri kaynağına dayanmaktadır: T.C. Ticaret Bakanlığı’nın 2021–2023 dönemine ait dış ticaret istatistikleri ve Avrupa Komisyonu’nun SKDM Gözden Geçirme Raporu [COM(2025) 783] kapsamındaki Q4 2023–Q2 2025 dönemi Geçici Kayıt Sistemi verileri. Raporlama performansı, veri kısıtı nedeniyle firmalar tarafından bildirilen gerçek emisyon verisi raporlama oranı üzerinden operasyonel olarak tanımlanmıştır. Bulgular, sektörler arasında hem ihracat yönelimi hem de raporlama performansı bakımından belirgin farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Türkiye, 18,3 milyon tonluk ihracat hacmiyle AB’ye SKDM kapsamındaki ürünlerde ikinci sırada yer almakta; çimento ve alüminyum sektörlerinde dünya birincisi konumundadır. Bununla birlikte ticari ağırlık, emisyon yoğunluğu ve raporlama performansı bakımından sektörler arasında yapısal farklılıklar bulunmaktadır. Özellikle alüminyum sektörü, yüksek AB pazar bağımlılığı, yüksek emisyon yoğunluğu ve görece düşük raporlama oranının bir arada bulunmasıyla en kırılgan sektör olarak öne çıkmaktadır. Buna karşılık demir-çelik sektörü, güçlü raporlama performansı ve daha dengeli pazar yapısıyla görece avantajlı bir konumdadır. Bu çerçevede çalışma, makro düzeydeki analizlerin ötesine geçerek ihracat yönelimi, emisyon yoğunluğu ve raporlama performansını sektörel düzeyde birlikte değerlendiren bütünleşik bir analitik çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acar, S., Aşıcı, A. A., & Yeldan, A. E. (2022). Potential effects of the EU’s carbon border adjustment mechanism on the Turkish economy. Environment, Development and Sustainability, 24(6), 8162–8194. https://doi.org/10.1007/s10668-021-01779-1
  2. Altay, N. (2024). Trade policy review of Turkey. The World Economy. https://doi.org/10.1111/twec.13609
  3. Beaufils, T., Ward, H., Jakob, M., & Wenz, L. (2023). Assessing different European carbon border adjustment mechanism implementations and their impact on trade partners. Communications Earth & Environment, 4, 131. https://doi.org/10.1038/s43247-023-00788-4
  4. Branger, F., & Quirion, P. (2014). Would border carbon adjustments prevent carbon leakage and heavy industry competitiveness losses? Insights from a meta-analysis of recent economic studies. Ecological Economics, 99, 29–39. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2013.12.010
  5. Das, K., & Bandyopadhyay, K. R. (2025). Impact of carbon border adjustment mechanism (CBAM) on steel decarbonization in India: A multi-stakeholder perspective on ambition vs. equity. International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics, 25(2), 195–229. https://doi.org/10.1007/s10784-025-09662-4
  6. Dechezleprêtre, A., & Sato, M. (2017). The impacts of environmental regulations on competitiveness. Review of Environmental Economics and Policy, 11(2), 183–206. https://doi.org/10.1093/reep/rex013
  7. Eicke, L., Weko, S., Apergi, M., & Marian, A. (2021). Pulling up the carbon ladder? Decarbonization, dependence, and third-country risks from the European carbon border adjustment mechanism. Energy Research & Social Science, 80, 102240. https://doi.org/10.1016/j.erss.2021.102240
  8. Hebebrand, C., & Laborde, D. (2022). High fertilizer prices contribute to rising global food security concerns. International Food Policy Research Institute (IFPRI). Erişim Adresi: https://www.ifpri.org/blog/high-fertilizer-prices-contribute-rising-global-food-security-concerns/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası Ticaret (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

28 Aralık 2025

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 38

Kaynak Göster

APA
Tüfenk, M. B. (2026). SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(38), 69-82. https://doi.org/10.65083/asbider.1850748
AMA
1.Tüfenk MB. SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU. ASBİDER. 2026;13(38):69-82. doi:10.65083/asbider.1850748
Chicago
Tüfenk, M. Burak. 2026. “SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 13 (38): 69-82. https://doi.org/10.65083/asbider.1850748.
EndNote
Tüfenk MB (01 Mayıs 2026) SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 13 38 69–82.
IEEE
[1]M. B. Tüfenk, “SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU”, ASBİDER, c. 13, sy 38, ss. 69–82, May. 2026, doi: 10.65083/asbider.1850748.
ISNAD
Tüfenk, M. Burak. “SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 13/38 (01 Mayıs 2026): 69-82. https://doi.org/10.65083/asbider.1850748.
JAMA
1.Tüfenk MB. SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU. ASBİDER. 2026;13:69–82.
MLA
Tüfenk, M. Burak. “SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 13, sy 38, Mayıs 2026, ss. 69-82, doi:10.65083/asbider.1850748.
Vancouver
1.M. Burak Tüfenk. SINIRDA KARBON DÜZENLEME MEKANİZMASI KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN SEKTÖREL KONUMU. ASBİDER. 01 Mayıs 2026;13(38):69-82. doi:10.65083/asbider.1850748
Creative Commons License

Akademi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.