YEREL HİZMETLERDE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI: TÜRKİYE’DE BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Öz

Yapay zekâ teknolojileri, yerel yönetimler açısından giderek daha dikkat çekici bir çalışma alanı hâline gelmektedir. Büyükşehir belediyeleri geniş görev alanları ve sundukları hizmetlerin çeşitliliği nedeniyle yapay zekâ uygulamalarının kullanımı açısından önemli bir konuma sahiptir. Bu çalışmada Türkiye’de büyükşehir belediyelerinde yapay zekâ teknolojilerinin yerel hizmet sunumunda kullanımına ilişkin mevcut durum incelenmektedir. Çalışmanın amacı, büyükşehir belediyelerinde yapay zekâ uygulamalarının hangi yerel hizmet alanlarında ve alt hizmet kategorisinde yoğunlaştığını, bu uygulamaların hangi hedeflerle kullanıldığını ve uygulamalar sonucunda ortaya çıkan faydaları ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin stratejik planları, yıllık faaliyet raporları ve resmi internet sitelerinde yer alan açıklamalar incelenerek yapay zekâya yönelik uygulamaları, projeleri ve kurumsal belgeleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, büyükşehir belediyelerinde yapay zekâ kullanımının artış eğiliminde olduğunu, ancak uygulamaların belediyeler arasında homojen olmayan ve sınırlı düzeyde bir dağılım sergilediğini göstermektedir. Bununla birlikte, yapay zekâ destekli yerel hizmet uygulamalarının belirli hizmet alanlarında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca bulgular, büyükşehir belediyelerinin bu uygulamalara yönelik hedeflerinin ve uygulamalardan elde edilen faydaların da yine belirli hedeflenen fayda ve elde edilen fayda başlıklarında yoğunluk gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, Türkiye’de büyükşehir belediyelerinin yapay zekâ temelli uygulamalarını yerel hizmet alanları açısından sistematik biçimde analiz ederek bu teknolojilerin yerel hizmetlerin sunumundaki kullanım eğilimlerini ortaya koyması bakımından literatüre önemli katkılar sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• yapay zeka
• büyükşehir belediyeleri
• yerel hizmet
• yerel yönetimler.

The Use of Artificial Intelligence in Local Services: A Study on Metropolitan Municipalities in Türkiye

Öz

Artificial intelligence technologies are increasingly becoming a significant field for local governments. Metropolitan municipalities, as key actors directly delivering services to citizens, hold an important position in the use of AI applications due to their wide responsibilities and diverse service areas. This study examines the current use of AI technologies in local service delivery within metropolitan municipalities in Türkiye. The aim of the study is to identify in which local service areas and sub-service categories artificial intelligence applications are concentrated in metropolitan municipalities, the purposes for which these applications are used, and the benefits that emerge from their implementation.Within the scope of the research, strategic plans, annual activity reports, and statements available on the official websites of metropolitan municipalities in Türkiye were analyzed, and their artificial intelligence-related applications, projects, and institutional documents were examined. The findigns indicate that AI use in metropolitan municipalities is increasing. However, its distribution remains non-homogeneous and relatively limited across municipalities. AI-supported applications are mainly concentrated in specific service areas. Moreover, both the intended objectives and realized benefits are also clustered under certain categories. This study contributes to the literature by systematically analyzing AI applications in metropolitan municipalities in Türkiye in terms of local service areas and by revealing the usage trends of these technologies in the delivery of local public services.

Anahtar Kelimeler

• artificial intelligence
• metropolitan municipalities
• local service
• local governments

Kaynakça

1. Adalı, E. (2025). Doğal Dil İşlemedeki Gelişmeler. Computer Lınguıstıcs: Problems, Solutıons, Prospects, 1(1).
2. Akyol, İ. T., & Özkan, N. A. Ş. (2023). Yapay Zekâ Uygulamalarının Yerel Hizmet Sunumuna Etkisi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 18(1), 120-134.
3. Balcı, D., & Akçakaya, M. (2024). Akıllı Kent Vizyonunda Yönetişimden E-Yönetişime Bir Örnek: E-Belediye Uygulaması. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 1227-1252.
4. Bulut, Y., & Aslan, M. M. (2019). Yerel Yönetimlerde Bilişim Teknolojilerinin ve Yapay Zekânın Kullanımı: Akıllı Park Ankara Harikalar Diyarı Örneği, 1. I. Uluslararası İletişim ve Yönetim Bilimleri Kongresi, 761-776.
5. Çilhoroz, Y., & Işık, O. (2021). Yapay Zekâ: Sağlık Hizmetlerinden Uygulamalar. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 573-588.
6. Ekinci, E. (2025). Yerel yönetimlerde yapay zekâ algısı: Yozgat Belediyesi örneği. Turkish Studies - Economics, Finance, Politics, 20(3), 1441–1467.
7. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi. (2020). Büyükşehir belediyesi bir ilke daha imza attı. 15 Mayıs 2026 tarihinde https://www.gaziantep.bel.tr/tr/haberler/buyuksehir-belediyesi-bir-ilke-daha-imza-atti adresinden erişildi.
8. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (n.d.). İBB Teknoloji Atölyeleri nedir? İBB Teknoloji Atölyeleri. https://teknolojiatolyeleri.ibb.istanbul/kurumsal/ibb-teknoloji-atolyeleri-nedir/

9. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2024) “Yapay Zekâ ve Akıllı Şehirler Müdürlüğü kuruldu” 1 Nisan 2025 tarihinde https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/yapay-zeka-ve-akilli-sehirler-mudurlugu-kuruldu/50288/156 adresinden erişildi.
10. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yapay zekâ ve akıllı şehirler müdürlüğü kuruldu. 9 Haziran 2025 tarihinde https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/izmir-in-gelecegi-icin-tarihi-bulusma-izmirmeets-basliyor/57249/156 adresinden erişildi.
11. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2026). İzmir, yapay zekâ ile yatırım ve kalkınma atağında. 22 Mayıs 2026 tarihinde erişildi. https://www.izmir.bel.tr/tr/Haberler/izmir-yapay-zekâ-ile-yatirim-ve-kalkinma-ataginda/58297/156 adresinden erişildi.
12. Karataş, A. (2025). Yapay zekânın kamu kurumlarının idari kapasitesine etkisi: Ulusal ve uluslararası literatür çerçevesinde bir analiz. II. International Colosseum Scientific Research and Innovation Congress, 160–179.
13. Kaya, E. (2024). “Kamu Yönetiminde Dijital Dönüşüm ve Yapay Zekâ Uygulamaları”. Hitit Ekonomi ve Politika Dergisi 4 (2) 4, 126-141.
14. McCarthy, J. (2007) “What Is Artificial Intelligence?” Stanford University.
15. New Scientist (2017). Düşünen Makineler Yaklaşan Yapay Zekâ Çağı ve İnsanlığın Geleceği. (Çev. S. Öksüz). Say Yayınları, 2021.
16. Nilsson, N. J. (2018). Yapay Zekâ: Geçmişi ve Geleceği (Çev. D. Yılmaz). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
17. Önder, M., & Saygılı, H. (2018). Yapay zekâ ve kamu yönetimine yansımaları. Türk İdare Dergisi, 90(487), 629–668.
18. Özcan, K. E., & Parlak, B. (2026). Büyükşehir Belediyelerinde Yapay Zekâ Kullanımı. Kamu Yönetimi ve Teknoloji Dergisi, 8(1), 114-131.
19. Öztemel, E. (2020). Yapay zekâ ve insanlığın geleceği. İçinde M. Şeker, Y. Bulduklu, C. Korkut & M. Doğrul (Ed.), Bilişim teknolojileri ve iletişim: Birey ve toplum güvenliği (ss. 75–91). Türkiye Bilimler Akademisi.
20. Polat, M. (2024). Yapay Zekâ ve Kamu Yönetiminde Dijital Dönüşüm. İçinde A. Şahin (Ed.), Güncel Kamu Yönetimi Uygulamaları. Özgür Yayınları.
21. Say, C. (2018). 50 Soruda Yapay Zekâ. Bilim ve Gelecek Yayınevi.
22. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi. (2025). Şanlıurfa yapay zekâyla geleceğe hazırlanıyor. 3 Mart 2026 tarihinde https://www.sanliurfa.bel.tr/icerik/21756/21/sanliurfa-yapay-zekyla-gelecege-hazirlaniyor adresinden erişildi.
23. Şen, E. (2023). Yerel yönetimlerde dijital dönüşüm ve akıllı kent uygulamaları: eleştirel bir bakış. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(2-1), 141-165.
24. Tuğaç, Ç. (2025). Yerel Yönetimlerde Yapay Zekâ, Dijitalleşme ve Etik Yönetişim: Barselona, Şanghay Ve Ankara Kentleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Analiz. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34 (Özel Sayı), 160-191.
25. Türkoğlu, G. (2025). Yerel Yönetimlerde Yapay Zekânın Etkileri: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Örneği. Strategic Public Management Journal, 11(18), 177-211.
26. Ulugöl, S., & Kurtuluş, F. T. E. (2023). Belediye Hizmetlerinde Teknoloji Kültürü: Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Örneği. Kent Akademisi, 16(2), 913-931.
27. Uysal, Y., & Öztürk, K. (2024). Büyükşehir Belediyeleri Perspektifinden Yerel Kamu Hizmetlerinde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Değerlendirmeler. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 5(2), 269-287.
28. Yigitcanlar, T., David, A., Li, W., Fookes, C., Bibri, S. E., & Ye, X. (2024). Unlocking artificial intelligence adoption in local governments: Best practice lessons from real-world implementations. Smart Cities, 7(4), 1576–1625.
29. Witheford, N., Kjøsen, A. M., & Steinhoff, J. (2022). Yapay Zekâ ve Kapitalizmin Geleceği. Çev.: B.Cezar, İletişim Yayınları.