Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI

Cilt: 13 Sayı: 3 30 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI

Öz

Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin niş medya ve gazetecilik pratikleri üzerindeki etkilerini inceleyen güncel uluslararası akademik literatürü sistematik bir biçimde ele almaktadır. Araştırmanın temel amacı, alandaki kuramsal yönelimleri, metodolojik eğilimleri ve ampirik bulguları bütünleşik bir çerçevede sunmaktır. Bu doğrultuda Web of Science, Scopus ve Google Scholar veri tabanlarında kapsamlı bir tarama yürütülmüştür. PRISMA protokolü çerçevesinde belirlenen ve 2020-2026 yılları arasındaki güncel literatürden seçilen çalışmalar, tematik sentez yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekânın niş medya ekosisteminde dört ana eksende dönüştürücü bir rol oynadığını göstermektedir: (i) hiperyerel ve topluluk temelli gazetecilikte otomatik içerik üretimi, (ii) ideolojik ve alternatif medyada algoritmik yaygınlaştırma ve kişiselleştirilmiş yankı odaları, (iii) konu odaklı dikey yayıncılıkta büyük dil modellerinin araçsallaştırılma pratikleri ve (iv) platforma bağımlı girişimci gazetecilikte yapay zekâ destekli izleyici analitiği. Araştırmada; algoritmik gazetecilik, insan-makine iş birliği, veri etiği, şeffaflık, algoritmik önyargı, haber çeşitliliği ve yapay zekâ okuryazarlığı temalarının merkezî tartışma hatlarını oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu tarama, yapay zekânın niş medyada hem demokratik potansiyeli artıran hem de mevcut eşitsizlikleri derinleştiren dikotomik yapısını açıkça ortaya koymaktadır. Araştırma aynı zamanda insan-makine iş birliği modellerine, algoritmik hesap verebilirliğe ve izleyici çalışmalarına duyulan kritik ihtiyacı vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alencar, A. (2020). Mobile communication and refugees: An analytical review of the academic literature. Mobile Media & Communication, *8*(3), 443–461. https://doi.org/10.1111/soc4.12802
  2. Asadi, S., & Sultana, T. (2026). Caught in the AI Current: J-School Educators’ Disruption, Adaptation and Future Readiness in the Global South—Insights from Bangladesh. Journalism & Mass Communication Educator, 81(3), 247-268. https://doi.org/10.1177/10776958251407392
  3. Beckett, C. (2021). The journalism AI report: New powers, new responsibilities. LSE Polis JournalismAI Project. https://www.lse.ac.uk/media-and-communications/polis/JournalismAI/The-report
  4. Beckett, C., Sanguinetti, P., & Palomo, B. (2023). New frontiers of the intelligent journalism. In Blurring boundaries of journalism in digital media: new actors, models and practices (pp. 275-288). Cham: Springer International Publishing.
  5. Budarick, J., & King, D. (2008). Framing ideology in the niche media: The Koori Mail’s construction of the Redfern riots: The Koori Mail’s construction of the Redfern riots. Journal of Sociology, 44(4), 355-371. https://doi.org/10.1177/1440783308097126
  6. Budarick, J. (2017). Ethnic minority media and the public sphere: The case of African-Australian media producers. Journal of Sociology, 53(2), 303–317. https://doi.org/10.1177/1440783316657430
  7. Couldry, N. ve Mejias, U. A. (2020). The costs of connection: How data is colonizing human life and appropriating it for capitalism. Stanford University Press. https://doi.org/10.1093/sf/soz172
  8. Cools, H., & Diakopoulos, N. (2024). Uses of generative AI in the newsroom: Mapping journalists’ perceptions of perils and possibilities. Journalism Practice. https://doi.org/10.1080/17512786.2024.2394558

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Çalışmaları

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

9 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

28 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Solmaz, E. (2026). YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 296-312. https://doi.org/10.65083/asbider.1990899
AMA
1.Solmaz E. YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI. ASBİDER. 2026;13(3):296-312. doi:10.65083/asbider.1990899
Chicago
Solmaz, Erkan. 2026. “YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 13 (3): 296-312. https://doi.org/10.65083/asbider.1990899.
EndNote
Solmaz E (01 Eylül 2026) YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 13 3 296–312.
IEEE
[1]E. Solmaz, “YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI”, ASBİDER, c. 13, sy 3, ss. 296–312, Eyl. 2026, doi: 10.65083/asbider.1990899.
ISNAD
Solmaz, Erkan. “YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi 13/3 (01 Eylül 2026): 296-312. https://doi.org/10.65083/asbider.1990899.
JAMA
1.Solmaz E. YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI. ASBİDER. 2026;13:296–312.
MLA
Solmaz, Erkan. “YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI”. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 13, sy 3, Eylül 2026, ss. 296-12, doi:10.65083/asbider.1990899.
Vancouver
1.Erkan Solmaz. YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA NİŞ MEDYA VE GAZETECİLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ: SİSTEMATİK BİR LİTERATÜR TARAMASI. ASBİDER. 01 Eylül 2026;13(3):296-312. doi:10.65083/asbider.1990899
Creative Commons License

Akademi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.