MESAFELİ SÖZLEŞMELERDE ÖN BİLGİLENDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN İHLALİ VE SONUÇLARI

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 243 - 275, 31.12.2025

Murat Uçak

https://doi.org/10.47136/asbuhfd.1793366

Öz

Mesafeli sözleşmelerde ön bilgilendirme yükümlülüğü, tüketicinin sözleşmenin karşı tarafını oluşturan satıcı/sağlayıcı ile sözleşme konusu mal veya hizmet hakkında yeterli bilgiye sahip olmaması nedeniyle ortaya çıkabilecek riskleri en aza indirmek amacıyla yasal düzenlemelerde öngörülmüştür. Ancak bu yükümlülüğünün ihlali halinde doğacak hukuki sonuçlar bakımından tüketici mevzuatında genel bir kural bulunmamaktadır. Bununla birlikte, tüketici mevzuatında bazı özel düzenlemelerde belirli tür ön bilgilerin tüketicilere sunulmaması halinde ortaya çıkabilecek hukuki sonuçlara yer verilmektedir. Ne var ki bu düzenlemelerin de açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Bu çerçevede çalışmamızda, ön bilgilendirme yükümlülüğü bir yan yükümlülük olarak nitelendirildiğinden, bu yükümlülüğün ihlali kural olarak mesafeli sözleşmenin geçerliliğine etki etmeyecek; bunun yerine bir zarar ortaya çıkmışsa, bu zararın tazmini borcu doğacağı sonucuna varılmaktadır. Ancak ön bilgilendirme yükümlülüğünün ihlaline ilişkin tüketici mevzuatında özel düzenlemelerin bulunduğu durumlarda, öncelikle bu hükümlerin uygulanması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Mesafeli sözleşmeler , ön bilgilendirme yükümlülüğü , aracı hizmet sağlayıcı , uzaktan iletişim aracı , cayma hakkı

THE BREACH OF THE PRE-CONTRACTUAL INFORMATION DUTY IN DISTANCE CONTRACTS AND ITS CONSEQUENCES

Öz

The duty of pre-contractual information has been stipulated in legal regulations with the aim of minimizing the risks that may arise in distance contracts due to the consumer’s lack of sufficient knowledge about the trader constituting the counterparty to the contract, as well as the goods or services that are the subject of the contract. However, with regard to the legal consequences of a breach of this duty, there is no general rule under consumer legislation. Nevertheless, certain specific regulations do address the legal consequences that may arise if particular types of pre-contractual information are not provided to consumers. Yet, these regulations also require clarification. Within this framework, since the duty of pre-contractual information is characterized as an ancillary obligation in our study, its breach, as a rule, will not affect the validity of the distance contract; instead, if any damage has occurred, it is concluded that a duty to compensate for such damage will arise. However, in cases where there are specific provisions in consumer legislation concerning the breach of the duty of pre-contractual information, those provisions must take precedence.

Anahtar Kelimeler

Distance contracts , pre-contractual information , intermediary service provider , distance communication , right of withdrawal.

Kaynakça

• Altın Şahin, Hayrunnisa. “İnternet Yoluyla Kurulan Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Cayma Hakkının İstisnaları”. Bilişim Hukuku Dergisi 5, no. 2 (2023): 225-279.
• Arat, Ayşe. “6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda 7392 sayılı Kanunla Yapılan Mesafeli Sözleşmelere İlişkin Değişiklikler ve Bunun Aracı Hizmet Sağlayıcının Sorumluluğuna Etkisi”. Terazi Hukuk Dergisi 18, no. 208 (2023): 10-22.
• Arslan, Merve. Elektronik Ticaret ve Mesafeli Elektronik Sözleşmelerde Tüketicinin Korunması. Seçkin Yayıncılık, 2021.
• Aslan, İ. Yılmaz. 6502 Sayılı Kanun’a Göre Tüketici Hukuku. Ekin Basım Yayım Dağıtım, 2014.
• Atamer, Yeşim. “TKHK m. 9/A ve Mesafeli Sözleşmelere İlişkin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in AB Mevzuatı Uyumuna İlişkin Görüş ve Değişiklik Önerileri”. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 23, no. 1 (2005): 177-199.
• Avcı Braun, Cihan. “Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Kapsamında Mesafeli Sözleşmeler”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 22, no. 2 (2016): 17-45.
• Aydoğdu, Murat. Tüketici Hukuku Dersleri. Adalet Yayınevi, 2015.
• Baş Süzel, Ece. “Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Sözleşmenin Kurulmasından Önce Korunması: Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü”. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 17, no. 2 (2018): 339-369.
• Baş Süzel, Ece. Mesafeli Sözleşmeler ve İşyeri Dışında Kurulan Sözleşmeler. Onikilevha Yayıncılık, 2022.
• Bozbel, Savaş. “Türk Hukukunda Mesafeli Sözleşmeler – 97/7 Sayılı AB Yönergesi Düzenlemeleri Işığında Bir Karşılaştırma”. Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi 7/3, no. 4: 783-804.
• Busch, Christoph, Hans Schulte-Nolke, Aneta Wiewiorowska-Domagalska ve Fryderk Zoll. “The rise of the Platform Economy: A new Challenge for EU Consumer Law?”. Journal of European Consumer and Market Law , no.1 (2016): 3-10.
• Bütün Yılmaz, Derya G. “Mesafeli Sözleşmelerin Kapsamı”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 69, no. 2 (2020): 325-368.
• Ceylan, Ebru. “Türk Hukukunda Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Ön Bilgilendirilmesi”. Terazi Hukuk Dergisi, no. 189 (2022): 14-29.
• Çabri, Sezer. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Şerhi. Adalet Yayınevi, 2021.
• Çakırca, Seda İrem. “6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a Göre Mesafeli Sözleşmeler”. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi 34, no. 2 (2018): 99-147.
• Çilenti Konuralp, Ayşen, “Elektronik Ürünler için Yapılan İnternet Satışlarında Cayma Hakkının Kullanılması ve Mutat Kullanım Kavramı”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29, no. 4 (2021): 2729-2759.
• Demir, Bahadır. “Aracı Hizmet Sağlayıcılarının Hukuki Sorumluluğu”. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 14, no. 2 (2024): 1783-1817.
• Doğar, Mehmet. “7392 Sayılı Kanun’un Ön Ödemeli Konut Satışı ve Mesafeli Sözleşmeler Bakımından Getirdiği Değişiklikler”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 5, no. 2 (2022): 413-441.
• Ekingen, Erman ve Mine Özer Deniz. “7392 ve 7416 sayılı Kanunlarla Yapılan Değişikliklerin Aracı Hizmet Sağlayıcı Olarak Çevrimiçi Çok Taraflı Platformların Sorumluluklarına ve Tüketicilerine Etkileri”. Adalet Dergisi, no. 69 (2022): 429-467.
• Erek, Gülce. “6502 Sayılı Kanun Uyarınca Mesafeli Sözleşmelerin Unsurları, Satıcı/Sağlayıcının Ön Bilgilendirme Yükümü ve Tüketicinin Cayma Hakkı”. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 18, no. 1 (2019): 517-536.
• Gezder, Ümit. Mukayeseli Hukuk Açısından İnternet’te Akdedilen Sözleşmelerde Tüketicinin Korunması. Beta Basım, 2004.
• İnal, Emrehan. E-ticaret Hukukundaki Gelişmeler ve İnternette Sözleşmelerin Kurulması. Vedat Kitapçılık, 2005.
• İnceoğlu, M. Murat ve Ece Baş Süzel. “Mesafeli Sözleşme Kurulmasına Aracılık Edenlerin Tüketiciye Karşı Sorumluluğu (TKHK m. 48/f.5)”. Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15, no. 189-190 (2020): 475-491.
• Karakocalı, Ahmet ve Ali Suphi Kurşun. Tüketici Hukuku. Aristo Hukuk Yayınevi, 2015.
• Keskin, Dilşad. “TKHK Değişik m. 48 Hükmü Çerçevesinde Aracı Hizmet Sağlayıcının Tüketiciye Karşı Sorumluluğu”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 26, no. 3 (2022): 119-144.
• Kuğuoğlu, Dilşad ve Nilhan Kalkan. “Mesafeli Sözleşmeler”. İstanbul Barosu Dergisi 90, no. 4 (2016): 269- 290.
• Lodder, Arno R. “Information Requirements Overload? Assesing Disclosure Duties Under the E-Commerce Directive, Services Directive and Consumer Directive”. İç. Savin, Andrej ve Jan Trzaskowski, (Eds). Research Handbook on EU Internet Law. Edward Elgar Publishing, 2014.
• Özbay Özdoğru, Zeynep. İnternet Ortamında Faaliyet Gösteren Aracılık Edenlerin Mesafeli Sözleşmeden Dolayı Tüketiciye Karşı Sorumluluğunun Şartları. Onikilevha Yayıncılık, 2022.
• Siller, Nahide. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun Kapsamında Web Sitesi Vasıtasıyla Sözleşmelerin Kurulması. On İki Levha Yayıncılık, 2019.
• Şahin, Musa Furkan. “Mesafeli Sözleşmelerde Aracı Hizmet Sağlayıcı Kavramı”. Bilişim Hukuku Dergisi 6, no. 1 (2024): 132-154.
• Tekçe, Ayşegül. “Mesafeli Satış Sözleşmeleri ve Bu Sözleşmelerde Tüketicilerin Korunması”. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3, no. 1 (2021): 224-276.
• Terzi, Sibel. “Mesafeli Sözleşmelerde Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü ve Sonuçları”. Terazi Hukuk Dergisi 12, no. 129 (2017): 132-139.
• Topaloğlu, Mustafa. “Mesafeli Sözleşmeler”. Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2, no. 3 (2016): 13-50.
• Twigg-Flesner, Christian ve Daniel Metcalfe. “The Proposed Consumer Rights Directive Less Haste, More Thought?”. European Review of Contract Law 5, no. 3 (2009): 368-391.
• Uzun Kazmacı, Özge. “İnternet Üzerinden Kurulan Sözleşmelerde Mesafeli Sözleşmelerin Kurulması”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 22, no. 3 (2016): 2791-2818.
• Yıldırım, Abdülkerim. Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Korunması. Onikilevha, 2009.
• Yücedağ Göztepe, Nafiye. “Mesafeli Sözleşmelerde Tüketicinin Cayma Hakkı”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 7, no. 27 (2016), 667-690.