500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU LİSTESİNE GİRİŞTE FİRMALARI MOTİVE EDEN FAKTÖRLERİN ANALİZİ (1993-2021)

Öz

Çalışma, 500 Büyük Sanayi Kuruluşu listesine girmek için firmaları motive eden faktörleri 1993-2021 dönemi için analiz etmektedir. Bu kapsamda endüstriyel organizasyon yaklaşımları altında piyasaya giriş modeli oluşturulmakta ve lojistik regresyon yöntemi kullanılmaktadır. Model gıda, içki ve tütün ürünlerinin imalatı; dokuma, giyim eşyası ve deri ürünleri; kimya, petrol, kömür, kauçuk ve plastik mamülleri sanayi; taş ve toprağa dayalı sanayi (petrol ve kömür türevleri hariç); metal ana sanayi; ve metal eşya, makina ve teçhizat, ulaşım aracı, ilmi ve mesleki ölçme aletleri sanayi olmak üzere 1968'den bu yana 500 büyük sanayi kuruluşu listesinde yer alan altı alt sektörü kapsamaktadır. Bulgular, firmaların piyasaya girişte öncelikli olarak çalışan sayısı, verimlilik, özsermaye ve piyasanın büyüme potansiyeli gibi sektöre özgü değişkenler tarafından motive edildiğini ortaya koymaktadır. Bu dinamiklerin yanı sıra kamu sektörünün araştırma geliştirme harcamaları, doğrudan yabancı yatırımlar ve ihracat değeri makro iktisadi göstergeler olarak piyasaya girişi motive eden diğer faktörlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Endüstriyel Organizasyon
• Piyasa Davranışı
• Piyasaya Giriş
• 500 Büyük Sanayi Kuruluşu
• Sanayi Sektörü

ANALYSIS OF FIRMS’ MOTIVATIONS IN ENTERING THE LIST OF THE TOP 500 LARGEST INDUSTRIAL ENTERPRISES (1993-2021)

Abstract

The study analyzes the motivating factors for firms seeking entry into the list of 500 large industrial enterprises during the period 1993-2021. In this context, a market entry model, one of the market behaviors within industrial organization approaches, is established, and the logistic regression method is employed. The model encompasses six sub-sectors, all of which have maintained a presence on the list of 500 large industrial enterprises since 1968, including the manufacturing of food, beverages, and tobacco products; textiles, wearing apparel, and leather products; chemical, petroleum, coal, rubber, and plastic products; other non-metallic mineral products; basic metals; and fabricated metal products. Our broader findings reveal that firms are primarily motivated by sector-specific variables to seek entry, such as the number of employees, productivity, equity, and market growth. In addition to these dynamics, the public sector's research and development expenditures, foreign direct investments, and export value are the macroeconomic indicators that motivate market entry.

Keywords

• Industrial Organization
• Market Behaviour
• Market Entry
• 500 Large Industrial Enterprises
• Industrial Sector

Kaynakça

1. Akay, E. Ç. (2015), “Panel Nitel Tercih Modelleri”, (Ed.Selahattin Güriş), Stata ile Panel Veri Modelleri, İstanbul: Der Yayınları: 175-192.
2. Austin, J. & Rosenbaum, D. (1990), The Determinants of Entry and Exit Rates into U.S. Manufacturing Industries. Review of Industrial Organization, 5(2): 211-223.
3. Bain, J. S. (1951). Relation of Profit Rate to Industry Concentration: American Manufacturing, 1936-1940. The Quarterly Journal of Economics, 293-324. https://doi.org/10.2307/1882217.
4. Cala, C. D. (2018), Sectoral and regional determinants of firm Dynamics in developing countries: evidence for low-, mediumand high-tech manufacturing in Argentina. CEPAL Review, 124: 121-141.
5. Ediz, Y. & Önder, K. (2019). İçecek İmalatı Sektörünün Piyasa Yapısı ve Yoğunlaşma Düzeyi: Türkiye’nin İlk 1000 Sanayi Kuruluşu Üzerine Bir Uygulama. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 60, 25-40.
6. Genchev, E. (2015), Determinants of Entry and Exit Rates in Australian Industry. B&M Publishing, San Francisco, California, USA, 45-57.
7. Günal, G.G. (2018). Türk Bankacılık Sektörünün Değişen Yapısı: 2001 Öncesi ve Sonrası Dönemlerin Karşılaştırmalı Analizi (Doktora tezi), Erişim Adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=nvVEkNTEBQgwYGMckam7LA&no=_GTeG3ZM_s5DSWJl7jvQ1A.
8. Günal, G.G & Deliktaş, E. (2020), Yüksek ve Düşük Teknolojili Sektörlerde Piyasaya Girişin Belirleyicileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15 (1), 249-266. DOI: 10.17153/oguiibf.511611

9. Günalp, B. & Cilasun, S. M. (2002). Türk İmalat Endüstrilerinde Piyasaya Giriş Davranışı. Ege Academic Review, 2(2), 43-53. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/eab/issue/39833/472253
10. Günalp, B. & Cilasun, S.M. (2006), Determinants of Entry in Turkish Manufacturing Industries. Small Business Economics, Springer, 27(2): 275-287.
11. ISO (2022), Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2021. Promat Basım Yayın Sanayi Ve Ticaret A.Ş, İstanbul.
12. İzgi, B. B & Dineri, E. (2014), Determinants of Market Entry: A Study on Turkish Manufacturing Industry (1996- 2001 Period). Folıa Oeconomıca, 6(309): 7-14
13. Cornwall, J. (1977). Modern Capitalism, Its Growth and Transformation, New York: St
14. Kaya, S. & Üçdogruk, Y. (2002), The dynamics of entry and exit in turkish manufacturing industry, ERC Working Papers 0202, ERC - Economic Research Center, Orta Doğu Teknik Üniversitesi
15. Kaynak, S. (2016). Giyim Eşyası İmalatı Piyasa Yapısı ve Yoğunlaşma Oranı: Türkiye’nin İlk 500 Sanayi Kuruluşu Üzerine Bir Uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(30), 21-37.
16. Orr, D. (1974), The Determinants of Entry: A Sudy of the Canadian Manufacturing Industries. The Review of Economics and Statistics, MIT Press, 56(1): 58-66.
17. Öztürk, E.K. (2010), Finansal Başarısızlık Tahmin Metodlarının Karşılaştırılması ve Sektörel Bir Uygu-lama, İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
18. Öztürk, S. & Kılıç, D. (2012), Patterns and Determinants of Entry and Exit in Turkish Manufacturing Industries, International Journal of Arts and Commerce, 1(5): 107-118.
19. Roh, Y. (2018), Determinants of Firm Entry and Exit in Canada and the U.S, Yüksek Lisans tezi, Ottova Üniversitesi, 4457395.
20. Rosenbaum, D. (1993), “Profit, entry and changes in concentration”, International Journal of Industrial Organization, 11(2): 185-203.
21. Turanlı, S. & Kılıç, D. (2009), Determinants of Firm Exit in Turkish Manufacturing Industries, 6th ENEF Meeting, Paris.
22. Ukav, İ. ve Emeksiz, F. (2017). Gıda Sanayi Ürünlerinin Piyasa Yapıları. ADYÜTAYAM, 5(1), 42-54.
23. Yılmaz, Y. (2020). Türkiye’nin En Büyük Sanayi Kuruluşlarının Etkinliklerinin Değerlendirmesi: Kimya Sanayi. Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3 (2) , 22-29 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/uiibfd/issue/58413/801575
24. https://www.heritage.org/
25. tuik.gov.tr
26. https://data.worldbank.org/
27. https://www.iso500.org.tr/