SAĞLIK OKURYAZARLIĞININ ÖNEMİ VE SAĞLIK HARCAMALARINA ETKİSİ

Sağlık okuryazarlığı bireyin, kendisi ve yakınları ile ilgili etkin ve uygun sağlık kararları verebilmesi için sağlık bilgilerini okuma, anlama ve kullanma yeteneğidir (Hablemitoğlu 2015). Bireyin sağlık hizmetinden yararlanabilmesi için sadece okuması ve anlaması yeterli değildir. Aynı zamanda sağlık sistemini ve işlem basamaklarını nasıl kullanacağını bilmesi ve optimal kararlar verebilme becerisini kazanması da önem arz etmektedir. Sağlık eğitimi, bireylerin ve toplulukların sağlık bilgisi, tutum ve davranışlarını geliştirmeyi amaçlayan planlı ve sistematik eğitim faaliyetleridir. Bu eğitim faaliyetleri, sağlıklı yaşam tarzlarını teşvik etmek, hastalıkların önlenmesi ve kontrolü konusunda bilgi vermek ve sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak gibi hedeflere yöneliktir. Sağlık eğitimi, çeşitli ortamlarda ve farklı yaş gruplarına yönelik olarak uygulanabilir ve şu unsurları içerir: 1. Bilgilendirme: Sağlık konularında doğru ve güncel bilgilerin sağlanması. 2. Motivasyon: Sağlıklı davranışları benimsemeye teşvik etme. 3. Beceri Geliştirme: Sağlık yönetimi ve sağlıklı yaşam becerilerini kazandırma. Bu işlevlerinin yanı sıra sağlık eğitimi genel olarak bireylerin kendi sağlıklarını nasıl koruyabilecekleri ve sağlık hizmetlerini uygun bir biçimde nasıl kullanabilecekleri konusunda bilgilendirilmelerini, olumlu davranışlar kazanabilmeleri için yapılan düzenli, bilimsel ve planlı çabaları içermektedir (Hablemitoğlu 2015). Buradan da anlaşılacağı üzere sağlık okuryazarlığının temel amaçlarından biri koruyucu hekimlik ve halk sağlığı kapsamında koruyucu, önleyici ve sağlık standardını geliştirme yolunda tutum ve davranış değişikliğinin gerçekleştirilmesi yer almaktadır. Sağlık eğitimi aynı zamanda bireylere, kendi sağlıklarından sorumlu oldukları bilincini kazandırmayı da hedeflemektedir. Sağlık okuryazarlığını geliştirmenin ve yaygınlaştırmanın en önemli aracı ise sağlık iletişimidir. Başka bir deyişle, sağlık iletişimi bir iletişim stratejisidir. Amacı çeşitli sağlık sorunları ile ilgili olarak bireyleri, kurumları ve toplumu bilgilendirmek ve farkındalık yaratmaktır (Hablemitoğlu 2015). Bununla beraber Sağlık eğitimi, bireylerin ve toplumların sağlığını koruma, geliştirme ve iyileştirme amacını taşıyan bilgi ve becerilerin kazandırılması sürecidir. Bu süreç, bireylerin sağlıkla ilgili bilgi düzeylerini artırmayı, sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazandırmayı ve sağlık davranışlarını olumlu yönde değiştirmeyi hedefler. Sağlık eğitimi, bireylerin kendi sağlıklarını yönetme becerilerini geliştirerek toplum sağlığının iyileştirilmesine katkıda bulunur. Sağlık eğitiminin işlevi sadece farkındalık yaratmak değil, aynı zamanda bilgi ve beceri kazandırmak da birey ve halk sağlığını korumak ve geliştirmek bakımından önem arz etmektedir. Bu bağlamda sağlık okuryazarlığından sadece hasta ya da hasta kitlesi sorumlu değil aynı zamanda başta hekimler olmak üzere sağlık profesyonelleri de sorumludur. Bu noktada mevcut sağlık politikalarına analitik bir gözle bakıldığında; sağlıklı yaşamaya dair tutum ve davranışların kazanılması bireylerin zihniyet ve bakış açılarının değişmesinin yanı sıra sosyo-politik ve kültürel bir değişimin yaşanmasına bağlıdır.