ÖZNEL İYİ OLUŞTA PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK VE ÖZ ŞEFKAT ÜZERİNE BİR DERLEME

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 82 - 98, 30.04.2025

Murathan Bekir Kiraz

Öz

Mutluluk, yaşamın anlamına ve akışına dönük çok geniş bir çatı kavramdır. Öznel iyi oluş ise bu çatı
altında bulunan bireysel bir yaklaşımdır. Psikolojik dayanıklılık, öz şefkat ve öznel iyi oluş arasındaki ilişki,
bireylerin mutluluğunu dolayısıyla yaşam kalitesini ve psikolojik sağlıklarını belirlemede önemli roller oynayan
çok boyutlu bir yapıdır. Psikolojik dayanıklılık, bireylerin stresli yaşam olayları karşısında esnek ve uyumlu bir
şekilde tepki verme kapasitesini ifade eder. Genellikle olumlu duygusal deneyimlerle ilişkilendirilir. Öznel iyi
oluşu artırarak bireylerin yaşam memnuniyetini destekler. Öz şefkat, bireyin kendine karşı nazik ve anlayışlı bir
tutum sergilemesi anlamını taşır. Bireylerin stresle başa çıkma kapasitelerini artırarak psikolojik dayanıklılığı
güçlendirebilir. Öz şefkatin, bireylerin olumsuz duygularını düzenleme ve olumlu duygularını artırma kapasitesi,
öznel iyi oluş üzerindeki olumlu etkisini açıklamaktadır. Bu bağlamda, psikolojik dayanıklılık, öz şefkat ve öznel
iyi oluş birbiriyle etkileşimli bir şekilde çalışarak bireylerin duygusal, bilişsel ve sosyal kaynaklarını optimize
eder. Söz konusu etkileşim, bireylerin yaşamlarından daha fazla tatmin almalarını, daha geniş bir perspektif
geliştirmelerini ve daha güçlü bir psikolojik denge kurmalarını sağlar. Mevcut çalışmanın amacı, literatür taraması
yöntemi üzerinden psikolojik dayanıklılık, öz şefkat ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkileri incelemektir. Sonuç
olarak öz şefkat, psikolojik dayanıklılık ve öznel iyi oluş arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır

Anahtar Kelimeler

Öznel İyi Oluş , Psikolojik Dayanıklılık , Öz Şefkat

Kaynakça

• Akdoğan, B., ve Yalçın, S. B. (2018). Lise öğrencilerinin psikolojik dayanıklılık ve çatışma çözme davranışlarının öznel iyi oluşlarını yordaması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46, 174–197.
• Allen, A. B., & Leary, M. R. (2010). Self-compassion, stress, and coping. Social and Personality Psychology Compass, 4(2), 107–118. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2009.00246.x
• Arslan, G., Uzun, K., Güven, A. Z., & Gürsu, O. (2024). Psychological flexibility, self-compassion, subjective well-being, and substance misuse in college students: a serial mediation model. Journal of Ethnicity in Substance Abuse, 1–22. https://doi.org/10.1080/15332640.2024.2366981
• Asensio-Martínez, Á., Oliván-Blázquez, B., Montero-Marín, J., Masluk, B., Fueyo-Díaz, R., Gascón-Santos, S., Gudé, F., Gónzalez-Quintela, A., García-Campayo, J., & Magallón-Botaya, R. (2019). Relation of the psychological constructs of resilience, mindfulness, and self-compassion on the perception of physical and mental health. Psychology Research and Behavior Management, 12, 1155–1166. https://doi.org/10.2147/PRBM.S220786
• Aslantas, M. (2024). Comparative Analysis of Employees’ Work Engagement Behavior With Turnover Intention. Journal of Global Social Sciences, 5(17), 1–18. https://doi.org/10.58934/jgss.v5i17.241
• Aslantas, M. (2024). The Effect of Talent Management Strategies on Work Engagement in the Finance Sector: A Study on Bank Employees. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(2), 290-317
• Bag, S. D., Kilby, C. J., Kent, J. N., Brooker, J., & Sherman, K. A. (2022). Resilience, self-compassion, and indices of psychological wellbeing: A not so simple set of relationships. Australian Psychologist, 57(4), 249–257. https://doi.org/10.1080/00050067.2022.2090095
• Barnard, L. K., & Curry, J. F. (2011). Self-compassion: Conceptualizations, correlates, & interventions. Review of General Psychology, 15(4), 289–303. https://doi.org/10.1037/a0025754
• Block, J., & Kremen, A. M. (1996). IQ and ego-resiliency: Conceptual and empirical connections and separateness. Journal of Personality and Social Psychology, 70(2), 349–361.
• Bluth, K., & Blanton, P. W. (2014). Mindfulness and self-compassion: Exploring pathways to adolescent emotional well-being. Journal of Child and Family Studies, 23(7), 1298–1309. https://doi.org/10.1007/s10826-013-9830-2
• Bonanno, G. A. (2004). Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events? American Psychologist, 59(1), 20–28. https://doi:10.1037/0003-066x.59.1.20
• Booker, J. A., & Dunsmore, J. C. (2018). Testing Direct and Indirect Ties of Self-Compassion with Subjective Well-Being. Journal of Happiness Studies. https://doi:10.1007/s10902-018-0011-2
• Bostan, B. C., ve Duru, E. (2019). Ergenlerde Algılanan Psikolojik İstismar İle Öznel İyi Oluş İlişkisinde Psikolojik Sağlamlık ve Sosyal Bağlılığın Rolü. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 47, 205-224. https://doi.org/10.9779/pauefd.568123
• Cohn, M. A., Fredrickson, B. L., Brown, S. L., Mikels, J. A., & Conway, A. M. (2009). Happiness unpacked: Positive emotions increase life satisfaction by building resilience. Emotion, 9(3), 361–368. https://doi.org/10.1037/a0015952
• Connor, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76-82.
• Çelebi, M. A. (2023). Psikolojik dayanıklılık ile öznel iyi oluş ilişkisi ve benlik saygısının aracı rolü [The mediating role of self-esteem in the relationship between psychological resilience and subjective well-being]. İş ve İnsan Dergisi | The Journal of Human and Work, 10(2), 97-107. https://doi.org/10.18394/iid.1333759
• Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Hedonia, eudaimonia, and well-being: An introduction. Journal of Happiness Studies, 9(1), 1–11. https://doi.org/10.1007/s10902-006-9018-1
• Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3), 542–575. https://doi:10.1037/0033-2909.95.3.542
• Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist, 55(1), 34-43.
• Diener, E., & Seligman, M. E. P. (2004). Beyond money: Toward an economy of well-being. Psychological Science in the Public Interest, 5(1), 1–31. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2004.00501001.x
• Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E., & Smith, H. L. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276–302. https://doi:10.1037/0033-2909.125.2.276
• Dolunay Cuğ, F. (2022). Öz duyarlık, iyimserlik ve öznel iyi oluş arasında öznel zindeliğin aracı rolü. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 5(1), 19-32. https://doi.org/10.33400/kuje.961445
• Dumont, M., & Provost, M. A. (1999). Resilience in adolescents: Protective role of social support, coping strategies, self-esteem, and social activities on experience of stress and depression. Journal of Youth and Adolescence, 28(3), 343–363. https://doi.org/10.1023/A:1021637011732
• Finlay-Jones, A. L. (2017). The relevance of self-compassion as an intervention target in mood and anxiety disorders: A narrative review based on an emotion regulation framework. Clinical Psychologist, 21(2), 90–103. https://doi.org/10.1111/cp.12131
• Fletcher, D., & Sarkar, M. (2013). Psychological resilience: A review and critique of definitions, concepts, and theory. European Psychologist, 18(1), 12–23. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000124
• Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
• Fredrickson, B. L., Tugade, M. M., Waugh, C. E., & Larkin, G. R. (2003). What good are positive emotions in crises? A prospective study of resilience and emotions. Journal of Personality and Social Psychology, 84(2), 365–376. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.2.365
• Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.2.348
• Kurtoğlu, M. ve Başgül, Ş.S. (2021). Koruyucu Faktör Olarak Öz Şefkat Üzerine Bir Derleme Çalışması. Journal of Cognitive Behavioral Psychotherapy,10(1), 56-65. https://doi.org/10.5455/JCBPR.1930
• Küçük, M. (2020). Yetişkinlerin öz şefkat, bağlanma stilleri ve psikolojik iyi oluş özelliklerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Bilim Dalı, İstanbul.
• Keyes, C. L. M. (2002). The mental health continuum: From languishing to flourishing in life. Journal of Health and Social Behavior, 43(2), 207–222. https://doi.org/10.2307/3090197
• Keyes, C. L. M., Shmotkin, D., & Ryff, C. D. (2002). Optimizing well-being: The empirical encounter of two traditions. Journal of Personality and Social Psychology, 82(6), 1007–1022. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.6.1007
• Kunuroğlu, F., & Vural Yüzbaşı, D. (2021). Factors Promoting Successful Aging in Turkish Older Adults: Self Compassion, Psychological Resilience, and Attitudes towards Aging. Journal of Happiness Studies. https://doi:10.1007/s10902-021-00388-z Luthar, S. S., Cicchetti, D., & Becker, B. (2000). The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Child Development, 71(3), 543-562.
• Larsen, R. J., & Prizmic, Z. (2004). Affect regulation. In R. F. Baumeister & K. D. Vohs (Eds.), Handbook of self-regulation: Research, theory, and applications (pp. 40–61). Guilford Press.
• Lyubomirsky, S., King, L., & Diener, E. (2005). The benefits of frequent positive affect: Does happiness lead to success? Psychological Bulletin, 131(6), 803–855. https://doi:10.1037/0033-2909.131.6.803
• Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227–238. https://doi:10.1037/0003-066x.56.3.227
• Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101. https://doi:10.1080/15298860309032
• Neff, K. D., & Germer, C. K. (2013). A pilot study and randomized controlled trial of the mindful self-compassion program. Journal of Clinical Psychology, 69(1), 28–44. https://doi:10.1002/jclp.21923
• Neff, K. D., Kirkpatrick, K. L., & Rude, S. S. (2007). Self-compassion and adaptive psychological functioning. Journal of Research in Personality, 41(1), 139–154. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2006.03.004
• Neff, K. D., & Vonk, R. (2009). Self-compassion versus global self-esteem: Two different ways of relating to oneself. Journal of Personality, 77(1), 23–50. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2008.00537.x
• Orth, U., & Robins, R. W. (2014). The development of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 23(5), 381–387. https://doi.org/10.1177/0963721414547414
• Ozer, C. & Aslantas, M. (2023).Comparison of Academicians’ Work Engagement Behavior and Intentions to Turnover. Eurasian Journal of Management & Social Sciences, 4(2).
• Özmaden, M., ve Sevilmiş, U. (2023). Bireysel Branş Sporcularının Psikolojik İyi Oluş ve Öz Şefkat Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 64-72. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1379246
• Öztürk, F. ve Çiçek, H. (2023). Psikolojik sağlamlığın işgören performansı üzerindeki etkisinde öz şefkatin aracı rolü. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 363-381.
• Pavot, W., & Diener, E. (1993). Review of the Satisfaction With Life Scale. Psychological Assessment, 5(2), 164–172. https://doi:10.1037/1040-3590.5.2.164
• Ryan, R., & Deci, E. (2001). On Happiness and Human Potentials: A Review of Research on Hedonic and Eudaimonic Well-Being. Annual Review of Psychology, 52, 141-166. http://dx.doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.141
• Ryff, C. D., & Singer, B. (2003). Flourishing under fire: Resilience as a prototype of challenged thriving. In C. L. M. Keyes & J. Haidt (Eds.), Flourishing: Positive psychology and the life well-lived (pp. 15–36). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10594-001
• Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
• Ryff, C. D. (2014). Psychological well-being revisited: Advances in the science and practice of eudaimonia. Psychotherapy and Psychosomatics, 83(1), 10–28. https://doi.org/10.1159/000353263
• Ryff, C. D., & Keyes, C. L. M. (1995). The structure of psychological well-being revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 69(4), 719–727. https://doi.org/10.1037/0022-3514.69.4.719
• Satıcı, S. A. (2016). Psychological vulnerability, resilience, and subjective well-being: The mediating role of hope. Personality and Individual Differences, 102, 68–73. https://doi:10.1016/j.paid.2016.06.057
• Seligman, M. E. P., & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5–14. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.5
• Snyder, C. R., & Lopez, S. J. (2007). Positive psychology: The scientific and practical explorations of human strengths. SAGE Publications.
• Sowislo, J. F., & Orth, U. (2013). Does low self-esteem predict depression and anxiety? A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 139(1), 213–240. https://doi.org/10.1037/a0028931
• Steger, M. F., Oishi, S., & Kashdan, T. B. (2009). Meaning in life across the lifespan. Journal of Positive Psychology, 4(1), 43–52. https://doi.org/10.1080/17439760802303127
• Şimşek, N. S. (2019). Lise öğrencilerinde öznel iyi oluş ve öz şefkat arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
• Taylor, S. E., & Stanton, A. L. (2007). Coping resources, coping processes, and mental health. Annual Review of Clinical Psychology, 3, 377-401. http://dx.doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.3.022806.091520
• Tekinarslan, F. G., ve Sevi Tok, E. S. (2023). Engelli Çocuğu Olan Annelerde Öz-Şefkat, Sosyal Destek ve Psikolojik Dayanıklılığın Öznel İyi Oluşla İlişkisi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 10(1), 145-164. https://doi.org/10.31682/ayna.1145256
• Trompetter, H. R., de Kleine, E., & Bohlmeijer, E. T. (2017). Why does positive mental health buffer against psychopathology? An exploratory study on self-compassion as a resilience mechanism and adaptive emotion regulation strategy. Cognitive Therapy and Research, 41(3), 459–468. https://doi:10.1007/s10608-016-9774-0
• Tugade, M. M., & Fredrickson, B. L. (2004). Resilient individuals use positive emotions to bounce back from negative emotional experiences. Journal of Personality and Social Psychology, 86(2), 320–333. https://doi:10.1037/0022-3514.86.2.320
• Türk Dil Kurumu (2018). http://sozluk.gov.tr/
• Uzunbacak, H. H., Erhan, T., & Karagöz, Ş. (2023). Psikolojik Dayanıklılık ve İş Tatmini Arasındaki İlişkide Öz Şefkatin ve İçsel Motivasyonun Rolü. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 267-282. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1233291
• Watson, D., Clark, L. A., & Tellegen, A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: The PANAS scales. Journal of Personality and Social Psychology, 54(6), 1063–1070. https://doi:10.1037/0022-3514.54.6.1063
• Wei, M., Liao, K. Y.-H., Ku, T.-Y., & Shaffer, P. A. (2011). Attachment, self-compassion, empathy, and subjective well-being among college students and community adults. Journal of Personality, 79(1), 191-221. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2010.00677.x
• Yağbasanlar, O. (2018). Üniversite öğrencilerinin psikolojik dayanıklılıkları ile dini yönelimleri ve öz şefkatleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Yaşar, K. (2015). Öğrencilerin öznel iyi oluş düzeyleri ile psikolojik sağlamlık ve affetme düzeyleri arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi. Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı, Eğitim Fakültesi
• Zessin, U., Dickhäuser, O., & Garbade, S. (2015). The relationship between self-compassion and well-being: A meta-analysis. Applied Psychology: Health and Well-Being, 7(3), 340–364. https://doi.org/10.1111/aphw.12051