ORHAN HANÇERLİOĞLU’NUN ROMANLARINDA ANADOLU

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 99 - 113, 30.04.2025

Yusuf Çopur

Öz

Orhan Hançerlioğlu, başta felsefe ve düşünce tarihi üzerine yazdığı eserler olmak üzere döneminde ses getiren roman ve hikayelerle de edebiyatımızda kendinden söz ettiren, önemli bir yazardır. Yazar, her ne kadar felsefe alanındaki eserleriyle tanınıyor olsa da o eserlerden önce yazdığı hikâye ve romanlar, döneminde pek çok eleştirmence olumlu tepkilerle karşılanmıştır. Her eserde farklı bir şekil ve teknik uygulayışı, farklı konularla sosyal meseleler üzerinde durması, eserlerinde felsefi ve psikolojik unsurlara yer vermesi ve kendine özgü oluşturduğu dil anlayışı, Hançerlioğlu’nun romanlarının ortak özellikleri olarak dikkat çeker. Yazarın yayımlanan sekiz romanından altısı kent hayatı ve kentlilerin sorunlarına, günlük hayatlarına değinirken iki romanı (Ekilmemiş Topraklar, Karanlık Dünya) konu olarak Anadolu insanının sosyal meselelerine değinir. Yazarın Anadolu’yu konu edinen eserleri; devlet, köylünün hayatı, savaş, yoksulluk ve aydın yabancılaşması alt başlıklarında incelenmiştir. Toplumcu gerçekçi yansımaların yer aldığı bu iki eserde Hançerlioğlu, Anadolu köylüsünün devlet erkiyle olan münasebetini dönemin sosyal yaşam gerçekliği zemininde ele alır. Hançerlioğlu’nun incelenen eserlerinde köylü-şehirli ayrımı sosyal bir gerçeklik olarak belirgindir. Romanlarda kahramanların devlet erkine yaklaşımı ve devletle olan ilişkileri farklılıklar göstermektedir. Romanlarda geçen köy, kasaba isimleri semboliktir. Orhan Hançerlioğlu, gözlemciliğe dayanan, toplumun gerçeklerini toplumun gözüyle anlatan ve ister konusunu köy ve köylü hayatı isterse kent ve kentli hayatından alsın her eserinde sosyal meselelere değinerek toplumun sorunlarına dikkat çeken bir yazardır.

Anahtar Kelimeler

Orhan Hançerliopğlu , roman , tema , toplum , edebiyat

ANATOLIA IN THE NOVELS OF ORHAN HANÇERLİOĞLU

Öz

Orhan Hançerlioğlu is an important writer who has made a name for himself in our literature with his novels and stories, especially his works on philosophy and the history of thought. Although the author is known for his works in the field of philosophy, the stories and novels he wrote before those works were met with positive reactions from many critics in his period. Hançerlioğlu's first story (Selman's Gocuks) was published on 19 January 1949 in Fikirler magazine. Hançerlioğlu's stories are published in the magazines Fikirler, Varlık, Yeditepe, Beş Sanat, Şadırvan and Ağaç.The Dark World, Orhan Hançerlioğlu's first novel, was published in 1951. The author won the Turkish Language Association's Novel Award with his novel Ali in 1956. The common features of Hançerlioğlu's novels are that he applies a different form and technique in each work, focuses on social issues on different subjects, includes philosophical and psychological elements in his works, and his unique understanding of language. Six of the eight novels published by the author touch on the urban life and the problems and daily lives of the citizens, while two of his novels (Cultivated Lands, Dark World) deal with the social issues of the Anatolian people. In these two works, which include socialist realist reflections, Hançerlioğlu deals with the relationship of the Anatolian peasants with the state power on the basis of the social life reality of the period. Orhan Hançerlioğlu is a writer based on observation, telling the realities of society through the eyes of society, and drawing attention to the problems of society by touching on social issues in each of his works, whether he takes his subject from village and peasant life or urban and urban life.

Anahtar Kelimeler

Orhan Hançerlioğlu , novel , theme , society , literary

Kaynakça

• Demiryürek, M. (2016). Hikâyeden Öte Romandan Beri. İstanbul: Akademik Kitaplar.
• Demiryürek M. (2021). “Orhan Hançerlioğlu’nun İnsansız Şehir’inde Köylüler ve Kentliler”. folklor/edebiyat, 2021, 27, No 107.
• Hançerlioğlu, O. (1953). Roman üzerine. Türk Dili Journal March, 1953a: 359.
• Hançerlioğlu, O. (1954). Ekilmemiş Topraklar. Istanbul: Varlık Publising.
• Hançerlioğlu, O. (1981). Karanlık Dünya. İstanbul: Karacan Publishing.
• Küçükdurmaz, H. (2022). Orhan Hançerlioğlu’nun hikâye ve romanlarında toplumcu gerçekçilik (MA Thesis, İstanbul Kültür University Institute of Higher Education Istanbul).
• Mutluay, R. (1973). Elli Yılın Türk Edebiyatı. Istanbul: İşbankası Kültür Publishing.
• Oruç, O. (2017). “Yaban’da Yabancılaşma ve Aidiyet Sorunu.” International Journal of Languages’ Education and Teaching, Volume 5, Issue 4, December 2017, p. 787-800.
• Şenderin, Z. (2011). “Türk Romanında Taşra: Toplumsal Yapılanma, Aydınlar ve Yabancılaşma.” Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Journal, 18/2, 115-136.