MÜTTEFİKLİKTEN DÜŞMANLIĞA KAFKASYA VE DOĞU AVRUPA’DA HAZAR-DOĞU ROMA İLİŞKİLERİ

Öz

7-10. yüzyıllarda kuvvetli teşkilâtı, canlı ticareti, dini hoşgörüsüyle Kafkaslardan Doğu Avrupa’ya kadar uzanan Türk Hakanlığı Hazarlar, ilk olarak Don ve İdil bölgesinde ortaya çıkmıştır. Hazarların bu bölgelerdeki varlıkları ilk önce askeri güçlerine; daha sonra karşılıklı çıkar, ticaret ve müttefiklik ilişkilerine dayanmaktadır. Aralarındaki müttefiklik ilişkisi en uzun olan devletse Doğu Roma İmparatorluğudur. İyi ilişkiler, II. Justinianos dönemi hariç 9. yüzyılın sonuna kadar devam etmiş; bu yüzyılın sonunda yerini düşmanlığa bırakmıştır. Doğu Roma  mparatorluğu, Kerson Kentine ulaşan yolları Peçenek ve Rus saldırılarından koruyamayan Hazar Hakanlığına  arşı düşmanca bir hal almıştır. Artık Doğu Roma Hazarların yıkılmasını amaçlayarak, Ruslar ve Peçeneklerle müttefiklik ilişkileri kurmaya başlamıştır. Hazar Hakanlığı yıkıldıktan sonra Doğu Roma, bölgeyle ilgili isteklerine ulaşamamıştır. Hazarların yıkılmasıyla bölgede siyasi, iktisadi, ticari istikrar kaybolmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Hazarlar,Doğu Roma,Siyasi İlişkiler

Kaynakça

1. BROOK, Kevin Alan. Bir Türk İmparatorluğu Hazar Yahudileri, Çeviren: İsmail TULÇALI, Nokta Kitap, İstanbul, Şubat 2005.
2. KAFESOĞLU, İbrahim. Türk Milli Kültürü, Ötüken Neşriyat, İstanbul, Ağustos 2015.
3. KOESTLER, Arthur. 13. Kabile (THE THIRTEENTH TRIBE), Çeviren: Belkıs DİŞBUDAK, Plato Film Yayınları, İstanbul, 2007, (www.e-kitaparsivi.com).
4. KUZGUN, Şaban. Türklerde Yahudilik ve Doğu Avrupa Yahudilerinin Menşei Meselesi Hazar ve Karay Türkleri, Se-da Yayınları, Ankara, 1985.
5. LEMERLE, Paul. Bizans Tarihi, Çeviren: Galip ÜSTÜN, İletişim Yayınları, İstanbul, 2011.
6. ÖZCAN, Altay Tayfun. Hazar Hakanlığı Bizans İmparatorluğu İlişkileri, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul,2005.
7. TUNÇ, Zekiye. Malazgirt Öncesi Kafkasya’da Türk Varlığı, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Elazığ, 2012.
8. 143 A.g.t, s. 89.