Abstract

Divanu Lûgati’t Turk is not only a dictionary but also a guide which reflects the 11th century period with the elements of the people it contains and the items reflecting Turkish culture. Although Kaşgarlı Mahmud aimed to teach Turkish to Arabic people by this work, the work best reveals the culture and social life of the period with examples of thesis, legends, couplets,and quatitudes. As the work is a dictionary, researches are mostly done by linguists considering this quality of work. However, it is possible to see our common cultural reflections besides most of the bales described in the work. In this study, this cultural resource will be revealed by giving examples from legends, couplets, quartets, and legends of Divan Lûgat-’it-Turk, and the work will be highlighted with examples with respect to our public culture

Keywords

• Kaşgarlı Mahmud, Divanü Lûgati’t-Türk, Folk Culture, Reflections Of Common Culture, Popular Elements.

DİVANÜ LÛGATİ’T TÜRK VE HALK KÜLTÜRÜ

Öz

Divanu Lûgati’t Türk, bir sözlük olmanın yanında içinde barındırdığı halk unsurları, Türk kültürünü yansıtan öğeleri ile âdeta 11.yüzyıl dönemini yansıtan bir rehber niteliğindedir. Kaşgârlı Mahmud’un bu eseri kaleme alma amacı her ne kadar Türkçeyi Araplara öğretmek olsa da eser içinde bulundurduğu sav, efsane, beyit, ve dörtlük örnekleri ile dönemin kültür ve sosyal hayatını en güzel şekilde gözler önüne sermektedir. Eser, sözlük niteliğinde olduğu için araştırmalar daha çok dil bilimciler tarafından eserin bu niteliği göz önüne alınarak yapılmaktadır. Oysaki eserde açıklanan çoğu kelimenin yanında ortak kültür yansımalarımızı görmek mümkündür. Bu çalışmada da Divanü Lûgati’t Türk’te yer alan savlardan, beyitlerden, dörtlüklerden, efsanelerden örnekler verilerek bu kültür kaynağımız ortaya çıkarılacak, eserin Türk halk kültürü açısından önemi örneklerle vurgulanacaktır

Anahtar Kelimeler

• Kaşgârlı Mahmud, Divanu Lügati’t Türk, Halk Kültürü, Ortak Kültür Yansımaları, Halk Unsurları.

Kaynakça

1. AYDEMİR, Adem. “Divanü Lügati’t-Türk’te İş Kavramına Dair Veriler”, Route Educational and Social Science Journal, Volume 3 (1), January 2016, s.33-52.
2. KAŞGARLI, Mahmud. Divanü Lûgati’t Türk Tercümesi, TDK Yayınları, C.1,Ankara1985.
3. KAŞGARLI, Mahmud. Divanü Lûgati’t Türk Tercümesi, TDK Yayınları, C.2, Ankara 1985.
4. KAŞGARLI, Mahmud. Divanü Lûgati-t Türk Tercümesi, TDK Yayınları, C.3, Ankara,1999.
5. KORKMAZ, ZEYNEP, “Kâşgarlı Mahmud ve Divanü Lûgati’t Türk”, Türk Dili Üzerine Araştırmalar, C.1, TDK Yayınları, Ankara 1995. Bknz: Köksel, A.g.e., s.266
6. Kaşgarlı, Mahmud, Divanü Lugati-t Türk Tercümesi(Besim Atalay) TDK yayınları, C.I, Ankara 1998, s.452. A.g.e, C.III. Ankara 1999, s.225.
7. KÖKSEL, Behiye, “Divanü Lûgati’t Türk’te Yer Alan Efsaneler”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2009.