Kırım Tatar Türkçesinde Kelime Grupları

Öz

Kırım Tatar Türkçesi üzerine Kırım’da yayımlanan söz dizimi çalışmaları incelendiğinde kelime gruplarının ele alınış bakımından Türkiye Türkçesinden farklı olduğu göze çarpmaktadır. Kırım Tatar söz dizimi çalışmalarında kelime grupları “söz birikmesi” olarak adlandırılmaktadır. Söz birikmeleri, baş ve tabi sözden oluşur. Asıl öge baş söz, yardımcı öge ise tabi söz olarak ifade edilir. Söz birikmeleri birbirine doğrudan veya yardımcı söz ile bağlanırlar. Çalışmamızda, Kırım Tatar gramerciliğinde kelime grubu anlayışı hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Öncelikle kelime grubunun tanımı ve kelime grupları üzerine yapılan çalışmaların tarihi ele alınmıştır. Sonrasında kelime grupları tasnif edilerek metinlerden taradığımız örneklerle açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kırım Tatar Türkçesi
• söz dizimi
• Kelime grupları

Word Groups in Crimean Tatar Turkish

Abstract

When examining syntactic studies published in Crimea on Crimean Tatar Turkish, it is noticeable that the approach to word groups differs from that of Turkish spoken in Turkey. In Crimean Tatar syntactic studies, word groups are referred to as "word clusters." Word clusters consist of a head word and a subordinate word. The main element is the head word, and the auxiliary element is the subordinate word. Word clusters are connected to each other directly or through auxiliary words. This study aims to provide information about the understanding of word groups in Crimean Tatar grammar. First, the definition of a word group and the history of studies on word groups are discussed. Then, word groups are classified and explained with examples taken from texts.

Keywords

• Crimean Tatar Turkish
• syntax
• word groups

Kaynakça

1. Acimambetova, G. Ş. (2019). Zamaneviy Kırımtatar tili sintaksis (söz birikmesi, adiy cümle). Simferopol: “İP Хотееvа Л. V”.
2. Akmollayev, E. (1989). Kırım Tatar tilinin ameliyatı sintaksis. Taşkent: “Ukituvçi”.
3. Alâdin, Ş. (1962). Eger sevsen. Taşkent: Özbekistan SSR nefis edebiyat devlet neşriyatı.
4. Gafar, C. (1971). Ömür örnekleri ikâyeler. Taşkent: “Gafur Gulam adına edebiyat ve sanaat neşriyatı”.
5. Garkavets, A. N. (1989). Ana tili. Kiev: “Radyanska Şkola”.
6. Giraybay, H. (1994). Yaş Tatarlarġa menzumeler. Bucureşti: “Casa de editura şi presa Şansa”.
7. İpçi, Ü. (2018). Saylama eserler. Simferopol: “İ. Gaspirinskiy adına mediamerkez”.
8. Karaağaç, Günay (2013). Dil Bilimi Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

9. Karahan, L. (2005). Türkçede söz dizimi. Ankara: Akçağ Yayınları.
10. Memetov, A. (2004). Kırımtatar tili. Simferepol: Kırım devlet okuv-pedagogika neşriyatı.
11. Memetov, A. M.; Aliyeva, L.; Memetov İ. A. (2018). Kırım Tatar tili: okutuv Kırım Tatar tilinde alıp barılgan mektepler içün. Çernovtsı: “Bükrek neşriyat evi”.
12. Memetov, A.; Aliyeva, L. (2019). Kırım Tatar tili. Çernovtsı: “Bükrek neşriyat evi”.
13. Şemizade, E. (1993). Közyaş divar. Akmescit: “Tavriya neşriyatı”.
14. Veliulayeva, A. (1999). Kırım Tatar tili grammatikasından cedveller. Simferopol: “Kırımdevokuvpedneşir”.