Reading A City Through The Eyes of Tanzimat: Carriages, Reconstruction and Infrastructure of Sivas (1860-1910)

Öz

Sivas, which is one of the most important cities in Anatolia with its universities and other historical aspects, owes the core of today’s city plan and development to the last period of the Ottoman Empire. Of course, this city was not built from scratch at that time, as every government advocates. However, in addition, the last century of the Ottoman Empire experienced important architectural developments, especially in the Tanzimat period, which was experienced as a result of the European-centered mentality. In short, it can be stated that architectural styles have become more modern and examples have become different. Of course, since this was the same with the regulations seen in many Anatolian cities, Sivas was actually a part of the whole. In this respect, the urbanization of Sivas in the 19th century and the developments in the city plan as well as how the regulations were implemented will be introduced and the contribution it made to the whole and its compatibility will be among those taken into account. Within the scope of this article, especially the architectural developments in the late Ottoman Sivas and accordingly the cars in the city, their interaction with the architecture and economic issues are discussed.

Anahtar Kelimeler

• Sivas city
• Architecture
• Reconstruction
• Carriage.

Bir Şehri Tanzimat’ın Bakışlarıyla Okumak: Sivas’ta Alt Yapı, İmar ve Arabalar (1860-1910)

Öz

Üniversiteleri ve diğer tarihi özellikleriyle Anadolu'nun en önemli şehirlerinden biri olan Sivas, bugünkü şehir planı ve gelişiminin temelini Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemine borçludur. Elbette, her hükümetin savunduğu gibi, bu şehir o dönemde sıfırdan inşa edilmemiştir. Ancak, Osmanlı İmparatorluğu'nun son yüzyılı, özellikle Avrupa merkezli zihniyetin bir sonucu olarak, Tanzimat döneminde önemli mimari gelişmeler yaşamıştır. Kısacası, mimari tarzların daha modern hale geldiği ve örneklerin farklılaştığı söylenebilir. Elbette, bu durum birçok Anadolu şehrinde görülen düzenlemelerle aynı olduğundan, Sivas da aslında bütünün bir parçasıdır. Bu bağlamda, 19. yüzyılda Sivas'ın kentleşmesi, şehir planındaki gelişmeler ve düzenlemelerin nasıl uygulandığı ele alınacak ve bütüne yaptığı katkı ve uyumluluğu değerlendirilecektir. Bu makale kapsamında, özellikle geç Osmanlı Sivas'ındaki mimari gelişmeler ve buna bağlı olarak şehirdeki hayvan arabaları, hem mimari ve hem de ekonomik konularla etkileşimli bir şekilde değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Sivas şehri
• Mimari
• Yapılanma
• Arabalar.

Destekleyen Kurum

destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

etik beyan gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. 1. Primary Sources
2. 1.1. BOA [Republic of Türkiye, Presidency General Directorate of State Archives, Ottoman Archive]
3. 1.1.1. Sadaret Mektubi Kalemi Evrakı [A.}MKT.]: 148/93.
4. 1.1.2. Babıali Evrak Odası [BEO.]: 1798/134804; 1850/138738; 2488/186546.
5. 1.1.3. Dahiliye Mektubi [DH.MKT.]: 265/29.
6. 1.1.4. Dahiliye Şifre [DH.ŞFR.]: 61/63; 496/13; 499/37; 501/5.
7. 1.1.5. Dahiliye Umur-ı Mahalliye ve Vilayat Müdürlüğü [DH.UMVM.]: 96/61.
8. 1.1.6. İrade Şura-yı Devlet [İ.ŞD.]: 73/4312.

9. 1.1.7. Meclis-i Vala [MVL.]: 5/9; 707/12.
10. 1.1.8. Şura-yı Devlet [ŞD.]: 1786/5; 1787/16; 1787/17; 1787/21; 1796/4.
11. 1.1.9. Yıldız Ticaret ve Nafia Nezareti Maruzatı [Y.PRK.TNF.]: 1/26.
12. 2. Literature
13. Aktüre, S. (1978). 19. Yüzyıl Sonunda Anadolu Kenti Mekansal Yapı Çözümlemesi, Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yay.
14. Acun, H. (2003). Yolların Kesiştiği Şehir Sivas. Cumhuriyetin 80. Yılında Sivas Sempozyumu Bildirileri, Sivas: Sivas Valiliği Yay. 23-30.
15. Avcı, Y. (2017). Osmanlı Hükümet Konakları – Tanzimat Döneminde Kent Mekânında Devletin Erki ve Temsili. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt.
16. Baykara, T. (2012). XI-XIV. Yüzyıllarda Diyar-I Rum’da Şehirlilik Süreci ve Uzantıları. Türkiye’de İskân ve Şehirleşme, İstanbul: Kitabevi. 35-42.
17. Darkot, B. (1997). Sivas. MEBİA, Eskişehir: MEB. 569-577.
18. Demirel, Ö. (1989). II. Mahmud Döneminde Sivas’ta Esnaf Teşkilatı ve Üretim-Tüketim İlişkileri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.
19. Demirel, Ö. (1992). Sivas Çeşmeleri. OTAM, 3, Ankara. 169-178.
20. Demirel, Ö. (2000). Osmanlı Vakıf-Şehir İlişkisine Bir Örnek: Sivas Şehir Hayatında Vakıfların Rolü, Ankara: TTK.
21. Demirel, Ö. (2002). Ottoman Traders (1750-1850), The Turks, 4, Ankara: Yeni Türkiye Yay. 635-642.
22. Demirel, Ö. (2009). Sivas. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 37, İstanbul: TDV Yay. 278-282.
23. Demirel, Ö. (2015). Mısmıl Irmak ve Murdar Irmak Arasındaki Şehir: Sivas. Osmanlı Devleti’nde Nehirler ve Göller 2, Kayseri. 39-47.
24. Demirel, Ö. (2019). Bayezid-Timur Mücadelesinde Sivas Şehri. Uluslararası Yıldırım Bayezid Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Ankara: TKK. 113-128.
25. Demirel, Ö. ve Yüksel, A. (2020). Osmanlı, Cumhuriyet Dönemleri. Sivas Atlası, Sivas: SVS. 143-155.
26. Dummont, P. ve Georgeon, F. (1996). Önsöz. Modernleşme Sürecinde Osmanlı Kentleri, İstanbul: Tarih Vakıf-Yurt. vi- ix
27. Güven, O. ve Kesgin, Y. (2019). Imparatorluk Topraklarında Savrulmak! Sivas’ta Sürgün ve Göç Hadiseleri (1800- 1918). Sivas Kongresi’nin 100. Yılında Her Yönüyle Sivas Uluslararası Sempozyumu, II, (Ed. Hakan Yekbaş – Ahmet Yüksel – Okan Güven), Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Yay. 117-158.
28. Kahraman, O. (2020). Osmanlı İdari Modernleşmesinde Şura-yı Devlet. [Basılmamış Doktora Tezi] Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
29. Kuban, D. (2016). Doğan Kuban Antolojisi. İstanbul: Boyut.
30. Kuzucu, K. (2007). Osmanli Modernleşme Sürecinde İki Sivas Valisinin Raporlarının Karşılaştırılması ve Vilayetin Kentsel Dönüşümüne Etkileri. Osmanlılar Döneminde Sivas Sempozyumu, I, Sivas: Sivas Valiliği Yay. 335-352.
31. Mahiroğulları, A. (2016). Seyyahlarin Gözüyle Sivas. Sivas: Özlem.
32. Ortaylı, İ. (2011). Tanzimat Devrinde Osmanlı Mahallî İdareleri (1840-1880). Ankara: TTK.
33. Raymond, A. (2010). Islam Şehri Kavramı. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 38, İstanbul: TDV Yay. 449-451.
34. Savaş, S. (1992). Bir Tekkenin Dinî ve Sosyal Tarihi. İstanbul: Dergâh.
35. Şimşirgil, A. (1989). Osmanlı Taşra Teşkilatında Rûm Beylerbeyliği. Türklük Araştırmaları Dergisi 5. 289-299.
36. Upton, D. (2017). New Orleans: Dünyanın En Önemli Sokağı Taşkın Seti. Şehirler ve Sokaklar. Ed. Zeynep Çelik vd. İstanbul: Kitap. 135-152.
37. Uzun, A. (2019). Osmanlı Döneminde Sivas’ın Sosyal ve Ekonomik Yapısına Dair Bazı Tespitler Sivas Kongresi’nin 100. Yılında Her Yönüyle Sivas Uluslararası Sempozyumu 2, (Ed. Hakan Yekbaş – Ahmet Yüksel), Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Yay. 207-220.
38. Yerasimos, S. (1996). Tanzimat’ın Kent Reformları Üzerine. Modernleşme Sürecinde Osmanlı Kentleri, İstanbul: Tarih Vakıf-Yurt. 1-18.