Sivaslı Halk Şairi Bayrak Ana’nın Şiirlerinde Yöresel Kelime Kadrosu

Öz

Türklerin Anadolu’ya göç etmesiyle var olan kadim geleneğin, Anadolu’da karşılaşılan medeniyetlerin ve toplulukların farklı unsurlarıyla zenginleşmesi ve bu unsurların Türk Kültürü içinde erimesinin neticesinde teşekkül eden âşık edebiyatı, oluşmaya başladığı dönemden itibaren hem Anadolu’nun hem de halkın tam içinden duygularını, düşüncelerini dile getirmiştir. Tarih içinde değişen şartlarla, değişik zümrelerin âşık edebiyatına gösterdiği ilgi ve saygı değişiklik göstermiş fakat halkın bu edebiyata olan ihtiyacı ve ilgisi değişmemiştir. Âşık edebiyatının Anadolu’da teşekkülünden itibaren önemli bir merkez olan Sivas, geleneğin oluşum aşamasında yer ettiği gibi, günümüzde de âşık sayısı ve geleneğin yaşatılması açısından mühimdir. Birçok âşığın ve halk şairinin yaşadığı bu bölge kurulan dernek, çıkarılan kitaplar ve yapılan programlar ile âşıklık geleneği için bir merkez konumundadır. Bu çalışmada hayatını, sanatını ve şiirlerini inleyeceğimiz Bayrak Ana (Fatma Umar) Sivaslı bir halk şairi olup, gurbette kaldığı süre zarfında memleketine duyduğu özlem ve kültürüne olan sevgisiyle memleketinin yöresel dilini kullanarak birçok şiir yazmıştır. Bu araştırmada şairin bu şekilde oluşturulan şiirleri incelenmiş olup, bu şekilde oluşturulan şiirleri sunulmuş ve şiirlerde kullanılan mahalli (yöresel) kelimeler alfabetik olarak sıralanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bayrak Ana
• Fatma Umar
• folk poet
• local word
• Sivas.

Local Vocabulary in the Poems of Bayrak Ana, the Folk Poet from Sivas

Öz

Minstrel literature, which was formed as a result of the enrichment of the ancient tradition, which existed with the migration of the Turks to Anatolia, with the different elements of civilizations and communities encountered in Anatolia, and the melting of these elements in Turkish Culture, has been a source of emotions and thoughts from both Anatolia and the people from the very beginning of its formation has expressed. In the course of history, with the changing conditions, the interest and respect shown by different groups to minstrel literature has changed, but the need and interest of the people in this literature has not changed. Sivas, which has been an important center since the formation of minstrel literature in Anatolia, is important in terms of the number of minstrels and keeping the tradition alive today, as well as having a place in the formation of the tradition. This region, where many minstrels and folk poets live, is a center for the minstrel tradition with the association established, the books published and the programs made. Fatma Umar, with the pseudonym of Mother Bayrak, who is the subject of our research, is a folk poet from Sivas, and she wrote many poems using the local language of this region with her longing for her hometown and her love for Sivas during her time abroad. In this research, the poems of the poet created in this way were examined; His poems of this type are presented and the local (regional) words used in the poems are listed.

Anahtar Kelimeler

• Bayrak Ana
• Fatma Umar
• folk poet
• local word
• Sivas.

Kaynakça

1. Artun, E. (2005). Âşıklık geleneği ve âşık edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.
2. Boratav, P. N. (1982). Folklor ve edebiyat. Gerçek Yayınevi.
3. Caferoğlu, A. (1994). Sivas ve Tokat illeri ağızlarından toplamalar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
4. Demir, N., & Şen, Ü. (2006). Sivas ili ve yöresi ağızları: Etnik yapı – dil incelemesi – metinler – sözlük. Ankara: Gazi Kitabevi.
5. Güven, Ö. (2024). Sivas ağzında yer alan ikilemelerdeki arkaik unsurlar. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 9(3), 164–185. https://doi.org/10.30568/tullis.1583788.
6. Karahan, L. (2011). Anadolu ağızlarının sınıflandırılması (2. bs.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
7. Kaya, D. (2002). Âşık Veysel’in şiirlerinde yöresel kelimeler ve deyimler. Türk Dili, 70. Yıl Özel Sayısı (607), 259–262.
8. Kaya, D. (2007). Âşık edebiyatının Sivas’taki ilk temsilcileri. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 1(17), 199–214.

9. Kaya, D. (2008). Sivas âşıkları ve âşıklık geleneği. Sivas: Sivas Valiliği Yayınları.
10. Köprülü, M. F. (2004). Türk edebiyatında ilk mutasavvıflar. Ankara: Akçağ Yayınları.
11. Sakaoğlu, S. (1999). Türk halk şiiri. Ankara: Akçağ Yayınları.
12. Umar, F. (2015). Ben aslında Anadoluyum. İstanbul: Cağaloğlu Yayınevi.
13. Umar, F. (2019). Bozkırın sesi. İstanbul: Cağaloğlu Yayınevi.
14. Umar, F. (2024). Türkmen heybemden şiirler. İstanbul: Cağaloğlu Yayınevi.