Araştırma Makalesi

1826 SONBAHARINDA ERZURUM’DAN ISTANBUL’A SEYAHAT-BRİTANYALI ASKER JAMES EDWARD ALEXANDER: HAYATI VE ERZURUM’DAN İSTANBUL’A YOLCULUĞU-

Sayı: 6 21 Aralık 2019
PDF İndir
EN TR

1826 SONBAHARINDA ERZURUM’DAN ISTANBUL’A SEYAHAT-BRİTANYALI ASKER JAMES EDWARD ALEXANDER: HAYATI VE ERZURUM’DAN İSTANBUL’A YOLCULUĞU-

Öz

Britanyalı genç subay James Edward Alexander Birmanya ve Hindistan’daki ilk askerî görevini tamamlayıp kısa süre İran’da Britanya Büyükelçisi Mac Donald Kinneir’in yanında ateşe olarak çalıştıktan sonra 1826 Sonbaharında İran’dan ayrılıp ülkesine doğru yola çıktı. 2 Ekim’de Erzurum’a ulaştı. Burada geceledikten sonra 3 Ekim’de başlayıp 16 Ekim’de İstanbul’da son bulacak bir yolculuk gerçekleştirdi. İstanbul’da 4 gün kalan Alexander, 20 Ekim’de buradan ayrılarak Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Avusturya, Almanya ve Fransa üzerinden ülkesine doğru yolculuğuna devam etti ve 26 Aralık 1826’da Londra’da yolculuğunu tamamladı. Ülkesine vardığında hem Birmanya, Hindistan ve İran’daki askeri deneyimlerini hem de Britanya’ya dönüş yolunu anlatan Travels From India to England başlığını taşıyan eserini yazdı. Bu, aynı zamanda hayatı boyunca çok sayıda ciltten oluşan 14 eserin sahibi olan askerin ilk yazarlık deneyimiydi. Daha sonra Britanya Ordusu’nda Orgenerallik rütbesine kadar yükselecek olan yazar, aynı zamanda Kraliyet Coğrafya Kurumu üyesi ve bir kâşif olarak da ülkesi adına önemli hizmetlerde bulundu. Yazar, 1828-1829 Osmanlı Rus Savaşı ile Kırım Savaşlarına da tanıklık etti. Bu ilk kitabı dışında başka eserlerinde de Osmanlı Devleti’ne at gözlem ve notlarına rastlamak mümkündür. Yazar, seksen iki senelik yaşamı boyunca Avrupa ve Asya kıtası dışında Amerika ve Okyanusya gibi kıtalarda çeşitli görevlerde bulundu. Britanya adına birçok önemli savaş ve keşfin içerisinde bulundu. İçerisinde yer aldığı olayları ve seyahatleri içeren eserleri dönemi için birinci elden kaynak niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada ilk olarak, XIX. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı tarihiyle ilgili gözlemleri de olan Britanyalı asker, seyyah ve yazar James Edward Alexander’in hayatı ve eserlerinden kesitlerin bulunduğu bir biyografiye yer verilmiştir. Böylece, en azından Osmanlı tarihiyle ilgili önemli eserleri olan Britanyalının Türkiye’de bulunmayan bir biyografisi ilk olarak kaleme alınmıştır. Bu konuda, yazar hakkında Britanya’daki literatür taranmıştır. İkinci olarak yazarın Erzurum-İstanbul arasındaki gezi notları değerlendirilmiştir. Böylece Türkiye tarihinin aydınlatılmasında yabancı, bilhassa batılı, seyyahların tanıtımına mütevazı bir katkı sunulması düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Teşekkür

Yok

Kaynakça

  1. “General Sir James Edward Alexander Kt. C.B, K.C.L.S., &c.”, Proceedings of the Royal Society of Edinburgh. vol. 14 (1888): s. 170-174.
  2. “Obituary: General Sir James Edward Alexander, K. C. S. I., &c.”, Proceedings of the Royal Geographical Society and Monthly Record of Geography. Vol. 7, No. 5 (May, 1885), s. 343-344.
  3. Alexander, James Edward (1827). Travels from India to England: Comprehending a Visit to the Burman Empire, and a Journey through Persia, Asia Minor, European Turkey, &c. In the Years 1825-26. London: Parbury, Allen.
  4. Alexander, James Edward (1830). Travels to the Seat of War in the East, Through Russia and the Crimea, in 1829; With Sketches of the Imperial Fleet and Army, Personal Adventures, and Characteristic Anecdotes. London: Henry Colburn and Richard Bentley.
  5. Alexander, James Edward (1833a). Transatlantic Sketches, Comprising Visits to the Most Interesting Scenes in North and South America and the West Indies, with Notes on Negro Slavery and Canadian Emigration, 2 vols., London: Richard Bentley.
  6. Alexander, James Edward (1833b). Transatlantic Sketches, Comprising Visits to the Most Interesting Scenes in North and South America, and the West Indies. With Notes on Negro Slavery and Canadian Emigration. Philadelphia: Key and Biddle.
  7. Alexander, James Edward (1833b). Transatlantic Sketches, Comprising Visits to the Most Interesting Scenes in North and South America, and the West Indies. With Notes on Negro Slavery and Canadian Emigration. 2 vols., New York: Cambridge University Press.
  8. Alexander, James Edward (1835). Sketches in Portugal During the Civil War of 1834 The Present State and Future Prospects of Portugal. London: J. Cochrane & Co.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

27 Kasım 2019

Kabul Tarihi

3 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Hanilçe, M. (2019). 1826 SONBAHARINDA ERZURUM’DAN ISTANBUL’A SEYAHAT-BRİTANYALI ASKER JAMES EDWARD ALEXANDER: HAYATI VE ERZURUM’DAN İSTANBUL’A YOLCULUĞU-. Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6, 67-108. https://izlik.org/JA39CX58GZ

ISSN: (online) 2602-2567