PUBLIC ORDER PROBLEMS BROUGHT ABOUT THE ARMENIANS AND GREEKS IN PROVINCE OF AMASYA EARLY 19TH CENTURY
Abstract
Throughout the 19th century, the Ottoman State had to garple with separatist minority revolts supported by the state that to take it apart. During a period -begining with rebellions in Serbia and on with those in Greece, Montenegro, Bulgaria, and Herzegovin the Balkans were lost until 1913, and the minorities living there gained their independence. Western countries, which often saw the minorities as a suitable for their politic interest, continued their policy of breaking up the Ottoman İmpire with the Armenians and Greeks in Anatolia. Anatolian Greeks and Armenians were provoked by these states against Ottoman State with the promise of independence, and started an intense process of organizing and arming them from the last quarter of the 19th century. During this period the Ottoman State faced the problems –such as numerous murders, extortion, raids, espionage, and rebellion committed by the Armenians and Greeks in Word War I. The Armenians and Greeks that ramped up their illegal activities in colusion with the enemies tried to create political insecurity behind the front and to create an atmosphere of fear and panic. Despite the attemps of central goverment, events could not be taken under-control until the end of the War of İndependence. The beginning of the 19th century was a painful time for the Anatolian Muslim people especially First World War I. As the province of the Amasya, which had a dense population of Armenians and Greeks at the beginning of the 19th century and where the security problems brought about Armenian and Greek often took place, was a suitable place to examine these problems a local level it was chosen as the research site. This study looks at the public order problems caused bey the Armenian and Greek minorities in the Province of Amasya and the general causes of these problems in the light of related archive documents and research articles. The study aims to give a overview of the security problems arising in the Ottoman provinces at the beginning of the 19th century, and chalenges these presented for the Muslim population.
Keywords
XX. YÜZYIL BAŞLARINDA AMASYA SANCAĞINDA ERMENİ VE RUMLARDAN KAYNAKLANAN ASAYİŞ PROBLEMLERİ
Öz
Osmanlı Devleti, XIX. yüzyıl boyunca her aşamasında Osmanlı Devleti’ni parçalamak isteyen devletlerce desteklenen ayrılıkçı azınlık isyanlarıyla uğraşmıştır. Sırplarla başlayan ve Yunan, Karadağ, Bulgar, Hersek isyanlarıyla devam eden süreçte 1913 yılına gelene kadar Balkanlar kaybedilmiş, burada yaşayan azınlıklar da bağımsızlıklarını kazanmışlardır. Azınlıkları her zaman kendi siyasi çıkarları için uygun bir aparat olarak gören Batılı ülkeler, Osmanlıyı parçalama siyasetine bu defa Anadolu’daki Ermeni ve Rumlar üzerinden devam etmişlerdir. Bu devletler tarafından bağımsızlık vaadiyle kışkırtılan Anadolu Rumları ve Ermeniler, XIX. yüzyıl son çeyreğinden itibaren yoğun şekilde, örgütlemeye, silahlandırmaya başlamışlardır. Bu süreçte Osmanlı Devleti, Ermeniler ve Rumların işlediği çok sayıda cinayet, gasp, baskınlar, casusluk, ayaklanma gibi asayiş problemleriyle karşılaşmıştır. I. Dünya Savaşı esnasında düşmanla işbirliği içinde illegal faaliyetlerini artıran Ermeni ve Rumlar, cephe gerisinde güvenlik zafiyeti oluşturmaya, halk arasında korku ve panik havası estirmeye çalışmıştır. Merkezi hükümetin girişimlerine rağmen olaylar Millî Mücadele sonuna kadar tam anlamıyla kontrol altına alınamamış, Anadolu Müslüman halkı XX. yüzyıl başlarında özellikle I. Dünya Savaşı yıllarında çok acı hatıralar yaşamak durumunda kalmıştır. XX. yüzyıl başlarında yoğun Ermeni ve Rum nüfusuna sahip olup Ermeni ve Rum kaynaklı asayiş problemlerinin yoğun olarak yaşandığı Amasya sancağı yerel ölçekte bu problemlerin incelenmesi için uygun bir yer olduğu değerlendirildiğinden çalışma alanı olarak tercih edilmiştir. Bu çalışmada konu ile ilgili arşiv belgeleri ve telif eserler ışığında Amasya sancağındaki Ermeni ve Rumlardan kaynaklanan asayiş problemleri, bu problemlerin genel nedenleri, üzerinde durulmuştur. Çalışmanın amacı Amasya örneğinden hareket ederek XX. yüzyıl başlarında Osmanlı taşrasında yaşanan Ermeni ve Rumların sebep oldukları asayiş problemleri, Müslüman ahalinin maruz kaldığı sıkıntılar hakkında genel bir fikir vermektir.
Anahtar Kelimeler
