Reinsurance Strategies and Financial Structure Dynamics in Companies Listed on the BIST Insurance Index: A Comparative Study for the 2020–2025 Period

Öz

This study empirically examines the reinsurance strategies and financial structure dynamics of six insurance and pension companies listed on the BIST Insurance Index (XSGRT) over the 2020–2025 period through a descriptive and comparative approach. Utilizing a dataset of 36 company-year observations derived from unconsolidated solo financial statements, six core financial indicators were incorporated into the analysis, including the retention ratio, net ceded premium ratio, and the ratio of net insurance and reinsurance receivables to total assets. Rather than employing econometric modeling that assumes direct causality, the study evaluates period trends and cross-sectional variations using financial statement analysis and ratio analysis techniques. The findings reveal a pronounced structural divergence between life/pension insurers and non-life insurance companies in terms of retention and reinsurance ceding. While life and pension companies retain a substantially larger share of premium production (high retention), non-life insurers utilize reinsurance more intensively as a risk management tool. Furthermore, significant cross-sectional heterogeneity was identified among non-life insurers regarding risk retention policies, receivables intensity, underwriting leverage levels, and capital structure parameters. Overall, the results indicate that reinsurance utilization ratios cannot be evaluated as standalone performance metrics; instead, they must be interpreted concurrently with company-specific risk profiles, lines of business, and internal balance sheet parameters.

Anahtar Kelimeler

• Reinsurance Strategies
• Retention Ratio
• Ceded Premium Ratio
• Financial Structure Analysis
• Underwriting Leverage
• BIST Insurance Index
• BIST Insurance Index

BİST Sigorta Endeksi Şirketlerinde Reasürans Stratejileri ve Finansal Yapı Dinamikleri: 2020–2025 Dönemine İlişkin Karşılaştırmalı Bir Araştırma

Öz

Bu çalışmada, BİST Sigorta Endeksi’nde (XSGRT) işlem gören altı sigorta ve emeklilik şirketinin 2020-2025 dönemine ait reasürans kullanım stratejileri ile finansal yapı dinamikleri betimsel ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelenmiştir. Şirketlerin konsolide olmayan solo finansal tabloları esas alınarak 36 şirket-yıl gözleminden oluşan veri seti oluşturularak, konservasyon oranı, saf reasürans devir oranı, net sigortacılık ve reasürans alacaklarının toplam aktiflere oranı olmak üzere altı temel finansal gösterge hesaplamalara dâhil edilmiştir. Doğrudan nedensellik varsayımı içeren ekonometrik modelleme yerine, mali tablo ve oran analizi teknikleriyle veri setinin dönemsel eğilimleri ve kesitsel farklılıkları karşılaştırılmıştır. Araştırma bulgularına göre, hayat ve emeklilik şirketleri ile hayat dışı sigorta şirketleri arasında konservasyon ve reasürans devri bakımından belirgin bir yapısal ayrışma gözlenmiştir. Hayat ve emeklilik şirketlerinde prim üretiminin büyük bölümü şirket bünyesinde tutulduğu (yüksek konservasyon), hayat dışı şirketlerde ise reasüransın daha yoğun bir risk yönetimi aracı olarak tercih edildiği anlaşılmıştır. Hayat dışı sigorta grubunda yer alan şirketler arasında da konservasyon politikaları, alacak yoğunluğu, teknik kaldıraç seviyesi ve sermaye yapısı parametrelerinde belirgin bir heterojendik olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, reasürans kullanım oranlarının tek başına bir performans ölçütü olarak değerlendirilemeyeceğini ancak, şirketlerin risk profili, faaliyet grubu ve bilanço içi finansal yapı değişkenleriyle eş anlı olarak değerlendirilerek yorumlanması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Reasürans Stratejileri
• Konservasyon Oranı
• Reasürans Devir Oranı
• Finansal Yapı Analizi
• Teknik Kaldıraç
• BİST Sigorta Endeksi.

Kaynakça

1. AgeSA Hayat ve Emeklilik A.Ş. (t.y.). Finansal tablolar. 22 Temmuz 2026 tarihinde erişildi. https://www.agesa.com.tr/yatirimci-iliskileri/finansal-bilgiler/finansal-sonuclar
2. Aksigorta A.Ş. (t.y.). Finansal tablolar. 22 Temmuz 2026 tarihinde erişildi. https://www.aksigorta.com.tr/yatirimci-iliskileri/finansal-raporlar/finansal-tablolar
3. Alan, B., & Avcı, E. (2022). Determinants of reinsurance costs for Turkish non-life insurance companies. Journal of Business, Economics and Finance, 11(2), 68–77. https://doi.org/10.17261/Pressacademia.2022.1557
4. Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi. (t.y.). Finansal tablolar. 23 Temmuz 2026 tarihinde erişildi. https://www.anadolusigorta.com.tr/yatirimci-iliskileri
5. Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. (t.y.). Finansal tablolar. 23 Temmuz 2026 tarihinde erişildi. https://www.anadoluhayat.com.tr/yatirimci-iliskileri/finansal-bilgiler
6. Andoh, C., & Yamoah, S. A. (2021). Reinsurance and financial performance of non-life insurance companies in Ghana. Management and Labour Studies, 46(2), 161–174. https://doi.org/10.1177/0258042X21989942
7. Avanzi, B., Lau, H., & Steffensen, M. (2024). Optimal reinsurance design under solvency constraints. Scandinavian Actuarial Journal, 2024(4), 383–416. https://doi.org/10.1080/03461238.2023.2257405
8. Bayramoğlu, M. F., & Başarır, Ç. (2016). Borsa İstanbul'da işlem gören sigorta şirketlerinin karşılaştırmalı finansal performans analizi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(4), 135–144. https://doi.org/10.18037/ausbd.415568

9. Berk, N., & Berk, C. (2010). Yükümlülük karşılama yeterliliği ve riske maruz değerin belirlenmesi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29(2), 251–273. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3875
10. Borsa İstanbul A.Ş. (t.y.). BİST Sigorta Endeksi (XSGRT) bileşenleri. 20 Temmuz 2026 tarihinde erişildi. https://borsaistanbul.com/en/index/xsgrt
11. Bouzouita, R., & Young, A. (2010). The determinants of the reinsurance decision by life insurance companies. Journal of Finance Issues, 8(2), 11–28. https://doi.org/10.58886/jfi.v8i2.2346
12. Clemente, G. P. (2018). The effect of non-proportional reinsurance: A revision of the Solvency II standard formula. Risks, 6(2), Article 50. https://doi.org/10.3390/risks6020050
13. Clemente, G. P., Savelli, N., & Zappa, D. (2015). The impact of reinsurance strategies on capital requirements for premium risk in insurance. Risks, 3(2), 164–182. https://doi.org/10.3390/risks3020164
14. Çoban, N. (2010). Sigortacılık sektöründe Solvency II ve yönetişim sistemi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 2(2), 89–96. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ebd/article/66798
15. Crisafulli, M. (2024). A Solvency II partial internal model considering reinsurance and counterparty default risk. Journal of Risk and Financial Management, 17(4), Article 148. https://doi.org/10.3390/jrfm17040148
16. Escobar-Anel, M., Havrylenko, Y., Kschonnek, M., & Zagst, R. (2022). Decrease of capital guarantees in life insurance products: Can reinsurance stop it? Insurance: Mathematics and Economics, 105, 14–40. https://doi.org/10.1016/j.insmatheco.2022.03.009
17. European Central Bank. (2009). The importance of insurance companies for financial stability. Financial Stability Review, December 2009, 160–168. https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/fsr/art/ecb.fsrart200912en_05.pdf
18. Garayeta, A., De la Peña, J. I., & Trigo, E. (2022). Towards a global solvency model in the insurance market: A qualitative analysis. Sustainability, 14(11), Article 6465. https://doi.org/10.3390/su14116465
19. Garven, J. R., & Lamm-Tennant, J. (2003). The demand for reinsurance: Theory and empirical tests. Assurances et Gestion des Risques/Insurance and Risk Management, 71(2), 217–237.
20. Gürbüzer Yıldırım, I. (2026). Reasürans, finansal sağlamlık ve kârlılık: Türkiye hayat sigortası sektöründe ters-U ilişkisi ve optimum reasürans seviyesinin tahmini. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 12(2), 489–502. https://izlik.org/JA25YN48TU
21. Hayırsever Baştürk, F. (2019). Türk sigortacılık sektörünün 2007–2018 yıllarına ait performansının oran analizi yöntemi ile ölçülmesi ve sektörün ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 235–264. https://doi.org/10.31454/usb.634734
22. Insurance Europe Reinsurance Advisory Board. (2023). The power of reinsurance: Supporting the resilience of societies through an open and well-regulated reinsurance market. https://www.insuranceeurope.eu/mediaitem/ef52a84c-504c-455a-96ea-2b160aec6262/The%20Power%20of%20Reinsurance-final.pdf
23. International Association of Insurance Supervisors. (2011). Insurance and financial stability. https://www.iais.org/uploads/2022/01/Insurance_and_financial_stability.pdf.pdf
24. Iqbal, H. T., & Rehman, M. U. (2014). Reinsurance analysis with respect to its impact on the performance: Evidence from non-life insurers in Pakistan. Aestimatio: The IEB International Journal of Finance, (8), 90–113. https://agora.edu.es/descarga/articulo/4690230.pdf
25. Kaya, E. Ö., Tokay, S. H., & Kaya, B. (2014). Sigorta sektöründe sermaye yeterliliği ve Türk sigorta sektörünün Solvency II kapsamında değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (63), 109–138. https://doi.org/10.25095/mufad.396480
26. Kaya, H. C. (2021). Sigortacılıkta uygulanan alternatif risk transfer sistemleri üzerine bir inceleme [Yüksek lisans tezi, Karabük Üniversitesi]. Karabük Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. https://acikerisim.karabuk.edu.tr/bitstreams/33703d00-9311-463a-8504-9ff2f5991d9e/download
27. Obalola, M. A., & Abass, O. A. (2019). Demand for reinsurance and solvency of insurance business in Nigeria: An empirical analysis. Unilag Journal of Humanities, 4(1), 63–79. https://ujh.unilag.edu.ng/article/view/229
28. Obalola, M. A., & Ukpong, M. S. (2022). Reinsurance and the determinants of the ceding decision of life insurance companies in Nigeria: An empirical analysis. Journal of Corporate Governance, Insurance and Risk Management, 9(S1), 169–189. https://doi.org/10.51410/jcgirm.9.1.11
29. Öniz, C., & Aydın, Y. (2019). Türkiye'de yaşanan 2000–2001 krizlerinin sigorta sektörü üzerine etkileri: BİST'te bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (37), 69–85. https://doi.org/10.30794/pausbed.557685
30. Pallaria, A., & Savelli, N. (2019). Premium risk net of reinsurance: From short-term to medium-term assessment. Risks, 7(3), Article 72. https://doi.org/10.3390/risks7030072
31. Ray Sigorta A.Ş. (t.y.). Finansal tablolar. 24 Temmuz 2026 tarihinde erişildi. https://www.raysigorta.com.tr/yatirimci-iliskileri/mali-tablolar
32. Şenel, S. A. (2006). Sigorta şirketlerinde mali yeterlilik. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 297–315. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/19053
33. Şuekinci, Ö. (2009). Sigorta şirketlerinde sermaye yeterlilik kriteri: Solvency [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. İstanbul Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/TEZ/44448.pdf
34. Swiss Re. (2013). The essential guide to reinsurance. https://www.swissre.com/dam/jcr:d06472ab-2625-48cf-8b4e-7c7ac8aa63f0/The-essential-guide-to-reinsurance.pdf
35. Türkiye Sigorta A.Ş. (t.y.). Finansal tablolar. 24 Temmuz 2026 tarihinde erişildi. https://www.turkiyesigorta.com.tr/yatirimci-iliskileri
36. Varol Gönen, N., & Umut, M. (2023). Katılım sigortacılığında reasürans (retekâfül) uygulamaları üzerine bir inceleme. Bankacılık ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 69–83. https://doi.org/10.55026/jobaf.1211823
37. Yıldırım, A., Eryılmaz, C., & Büyükarıkan, U. (2020). Sigorta sözleşmeleri standardına göre sigorta muhasebesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 534–548. https://doi.org/10.38155/ksbd.829468
38. Yıldırım, İ. (2011). Solvency II (yükümlülük karşılama yeterliliği) düzenlemeleri ve Türk sigortacılık sektörüne etkileri. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 48(561), 107–116. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fpeyd/article/607816
39. Yılmaz, H., & Büyükyazıcı, M. (2010). Dinamik finansal analiz: Hayat dışı sigorta şirketi için sayısal örnek. İstatistikçiler Dergisi: İstatistik ve Aktüerya, 3(2), 69–85. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jssa/article/123877