Inflation Dynamics in Turkey: An Analysis of Credit Volume, Import Prices, Interest Rates and Inflation Expectations

Öz

The determinants of inflation are one of the fundamental areas of research in economic literature, aimed at identifying the economic, structural or monetary factors underlying changes in the general price level. Accurately identifying the factors influencing inflation is of critical importance for the effective design of monetary and fiscal policies aimed at ensuring price stability. In this study, the effects of credit volume, import prices, interest rates and inflation expectations on the Consumer Price Index (CPI) in Turkey during the period 2013:01–2026:05 were analysed. According to the results of the Johansen cointegration tests applied in the study, it was found that the variables move in tandem in the long run. Furthermore, the fact that the long-run coefficient estimates largely coincide with the results obtained from FMOLS, DOLS and CCR supports the robustness of the long-run findings. According to the results of the Toda-Yamamoto causality test, a unidirectional Granger causality relationship was identified from credit volume and interest rates to the CPI, and from the CPI to expected inflation. On the other hand, it was concluded that there is a reciprocal Granger causality relationship between import prices and the CPI. The findings indicate that policies aimed at ensuring price stability must take into account not only credit and interest rate conditions but also external cost factors. Based on the findings, the study offers important implications for policymakers and makes a significant contribution to the literature.

Anahtar Kelimeler

• Inflation
• cointegration test
• causality test
• Turkey

Türkiye’de Enflasyon Dinamikleri: Kredi Hacmi, İthalat Fiyatları, Faiz Oranları ve Enflasyon Beklentileri Üzerine Bir Analiz

Öz

Enflasyonun belirleyicileri, fiyatlar genel düzeyindeki değişikliklerin hangi ekonomik, yapısal ya da parasal faktörlerden kaynaklandığını belirlemeyi amaçlayan iktisat literatürünün temel araştırma alanlarından biridir. Enflasyonu etkileyen faktörlerin doğru belirlenmesi ise fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik para ve maliye politikalarının etkin biçimde tasarlanabilmesi için kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, 2013:01-2026:05 döneminde Türkiye’de kredi hacmi, ithalat fiyatları, faiz oranları ve enflasyon beklentilerinin TÜFE üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Çalışmada uygulanan Johansen eşbütünleşme test sonuçlarına göre değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket ettiği ortaya konmuştur. Ayrıca çalışmada uzun dönem katsayı tahminlerinin FMOLS, DOLS ve CCR sonuçlarıyla büyük ölçüde örtüşmesi, elde edilen uzun dönem bulgularının sağlamlığını desteklemiştir. Toda-Yamamoto nedensellik testinden elde edilen sonuçlara göre ise kredi hacminden ve faiz oranlarından TÜFE’ye doğru ve TÜFE’den beklenen enflasyona doğru tek yönlü Granger nedensellik ilişkisinin olduğu belirlenmiştir. Öte yandan ithalat fiyatları ve TÜFE arasında karşılıklı Granger nedensellik ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular, fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik uygulanan politikaların kredi ve faiz koşullarının yanı sıra dış maliyet unsurlarını da dikkate alması gerektiğini göstermektedir. Çalışma, elde edilen bulgular doğrultusunda politika yapıcılar için önemli çıkarımlar sunmakta ve literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Enflasyon
• eşbütünleşme testi
• nedensellik testi
• Türkiye

Kaynakça

1. Adaramola, A.O., & Dada, O. (2020). Impact of Inflation On Economic Growth: Evidence From Nigeria. Investment Management and Financial Innovations, 17(2), 1-13. DOI:10.21511/imfi.17(2).2020.0
2. Adu-Gyamfi, G., Nketiah, E., Obuobi, B., & Adjei, M. (2020). Trade Openness, Inflation And GDP Growth: Panel Data Evidence From Nine (9) West Africa Countries. Open Journal of Business and Management, 8(1), 314-328.
3. Afsal, M. Ş., Doğan, İ., Örün, E., & Aydın, B. (2018). Enflasyonun Stokastik Belirleyicileri: Türkiye Ekonomisi İçin Bir NARDL Yaklaşımı. Journal of Life Economics, 5(4), 57-74. DOI: 10.15637/jlecon.261
4. Akbakay, Z. (2022). Gelişmekte Olan Ülkelerde Enflasyonun Politik Ve Kurumsal Belirleyicileri. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(3), 2347-2363. DOI: 10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.09.1912
5. Akinsola, F. A., & Odhiambo, N. M. (2017). Inflation And Economic Growth: A Review Of The İnternational Literature. Comparative Economic Research. Central and Eastern Europe, 20(3), 41-56. DOI: 10.1515/cer-2017-0019
6. Alev, N. (2019). Türkiye’de Enflasyonun Belirleyicileri: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı (2006: Q1-2018:Q2 Dönemi). Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 3(1), 1-18.
7. Alexander, A. A., Andow, A. H., & Danpome, M. G. (2015). Analysis Of The Main Determinants Of Inflation In Nigeria. Research Journal of Finance and Accounting, 6(2), 144-155.
8. Asadollah, O., Carmy, L. S., Hoque, M. R., & Yilmazkuday, H. (2024). Geopolitical Risk, Supply Chains, And Global Inflation. The World Economy, 47(8), 3450-3486. DOI: 10.2139/ssrn.4638616

9. Bane, J. (2018). Dynamics And Determinants Of İnflation İn Ethiopia. Economic Growth and Development in Ethiopia, 3, 67-84.
10. Baskak, T. E. (2023). BRICS-T Ülkelerinde Erkek Ve Kadın Genç İşsizlik İle Doğuşta Beklenen Yaşam Süresi İlişkisi: Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 259-278.
11. Bayır, M., & Kutlu, Ş. Ş. (2019). Enflasyonun İçsel Ve Dışsal Belirleyicilerine Yönelik Ampirik Bir Analiz. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 9(18), 251-270.
12. Bernanke, B., & Blanchard, O. (2024). An Analysis Of Pandemic-Era Inflation In 11 Economies. Peterson Institute for International Economics Working Paper, 24-11.
13. Bianchi, F., & Melosi, L. (2022). Inflation As a Fiscal Limit. Working Paper Series, Federal Reserve Bank of Chicago. DOI: 10.21033/wp-2022-37
14. Cieslak, A., & Pflueger, C. (2023). Inflation And Asset Returns. Annual Review of Financial Economics, 15(1), 433-448.
15. Çelik, A. (2021). Türkiye’de Enflasyonun Belirleyicilerinin VAR Yöntemi İle Analizi (2008-2019). İzmir İktisat Dergisi, 36(1), 135-153. DOI: 10.24988/ije.202136110
16. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood Ratio Statistics For Autoregressive Time Series With A Unit Root. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1057-1072.
17. Eftekhari-Mahabadi, S., & Kiaee, H. (2015). Determinants Of Iflation In Selected Countries. Journal of Money and Economy, 10(2), 113-143.
18. Ellahi, N. (2017). The Determinants of Inflation in Pakistan: An Econometric Analysis. The Romanian Economic Journal(64), 1-12
19. Ganiyev, C. (2008). Kırgızistan’da Enflasyon Dinamikleri, 1998-2006. Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 34-43.
20. Genç, M. C., & Tandoğan, D. (2015). Türkiye’de Bilgi Ve İletişim Teknolojileri Ve Toplam Faktör Verimliliği İlişkisi: Toda-Yamamoto Nedensellik Yaklaşımı. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(2), 272-282.
21. Gezer, F. (2024). Türkiye’de Enflasyonun Belirleyicileri (2006-2023): ARDL Yaklaşımı. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 10(2), 445-461 DOI: 10.20979/ueyd.1532625
22. Granger, C.W.J. (1969). Investigating Causal Relations By Econometric Models And Cross-Spectral Methods. Econometrica. 37(3), 424-438. G ündoğdu Odabaşıoğlu, F., & Aydın, C. (2014). Merkezi ve Doğu Avrupa Geçiş Ekonomilerinde Enflasyonun Parasal Belirleyicileri: Dinamik Panel Veri Analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(3), 293-306.
23. Johansen, S. (1988). Statistical Analysis Of Cointegration Vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12, 231-254.
24. Johansen, S., & Juselius, K. (1990). Maximum Likelihood Estimation And Inference On Cointegration With Applications To The Demand For Money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52(2), 169-210.
25. Kızılgöl, Ö. (2006). Türkiye’de Büyüme Oranı İle İşsizlik Oranı Arasındaki İlişki, Akademik Fener Dergisi, 4(6), 54-69
26. Kolcu, F. (2023). Türkiye’de Enflasyonun Belirleyicileri. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 31-56. DOI: 10.17218/hititsbd.1207652
27. Kuzucu, R., & Uğur, A. A. (2025). COVID-19 Pandemi Döneminde Enflasyonun Belirleyicileri: G20 Ülkeleri Üzerine Ampirik Bir Analiz. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 2025(1-2), 22-35. DOI: 10.30711/utead.1749797
28. Laryea, S.A., & Sumaila, U.R. (2001). Determinants Of İnflation In Tanzania. Chr. Michelsen Institute Development Studies and Human Rights. WP 2001,12, 1-22.
29. Lorenzoni, G., & Werning, I. (2023). Inflation is Conflict (No. w31099). National Bureau of economic research.
30. Monfort, B., & Pena, S. (2008). Inflation Determinants İn Paraguay: Cost Push Versus Demand Pull Factors, IMF Working Paper, No: 08-270.
31. Özkök, Y. (2021). Enflasyonu Belirleyen Faktörler: Türkiye Ekonomisi Üzerinde Yapısal Kırılmalı Bir Analiz. Artuklu Kaime Uluslararası İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 4(2), 206-225.
32. Park, J. Y. (1992). Canonical Cointegrating Regressions. Econometrica, 60(1), 119-143.
33. Phillips, P. C. B., & Hansen, B. E. (1990). Statistical Inference in Instrumental Variables Regression With I(1) Processes. Review of Economic Studies, 57(1), 99-125.
34. Phillips, P., & Perron, P. (1988). Testing For a Unit Root İn Time Series Regressions. Biometrica, 75, 335-346.
35. Stock, J. H., & Watson, M. W. (1993). A Simple Estimator Of Cointegrating Vectors In Higher Order İntegrated Systems. Econometrica, 61(4), 783-820.
36. Sünbül, E. (2025). Türkiye’de Toplam Para Arzı Ve Nominal Faiz Oranlarının Tüketici Fiyat Enflasyonu Üzerindeki Etkileri: Johansen Eşbütünleşme Testi Ve Vektör Hata Düzeltme Modeliyle Bir Değerlendirme. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 312-336.
37. Toda, H., & Yamamoto, T. (1995). Statistical Inference In Vector Autoregressions With Possibly Integrated Processes. J. Econom, 66(1), 225-250.
38. Türkan, T. E., & Yıldıran, M. (2025). Türkiye’de Enflasyonun Mali Ve Parasal Belirleyicileri Üzerine Bir Analiz (1990-2020). Akdeniz İİBF Dergisi, 25(2), 114-124. DOI: 10.25294/auiibfd.1734118
39. Uddin, I., & Rahman, K. U. (2022). Impact of Corruption, Unemployment And Inflation On Economic Growth Evidence From Developing Countries. Quality & Quantity, 57(3), 2759-2779. DOI: 10.1007/s11135-022-01481-y
40. Uslu, N., & Özçelik, Ö. (2024). Türkiye’de Tüketici Enflasyonunun Belirleyicileri: ARDL Sınır Testinden Kanıtlar. Beykoz Akademi Dergisi, 12(2), 102-132. DOI: 10.14514/beykozad.1456600
41. Yantur, P. (2025). Enflasyon Oranının Ekonomik Belirleyicileri: Türkiye İçin Bir Analiz. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 10(1), 630-640.
42. Yıldırımçakar, İ., Nigar, A., & Torusdağ, M. (2025). BRICS-T Ekonomilerinde Enflasyon Dinamikleri Ve Makroekonomik Belirleyiciler: Panel Nedensellik Analizi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(4), 3710-3734. DOI: 10.63556/tisej.2025.1560