Kamu Özel Ortaklığı Bağlamında Şehir Hastanelerinin Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 15, 85 - 113, 31.12.2025

Özlem Çavuş

Öz

Kamu Özel Ortaklığı (KÖO) Modeli, son yıllarda Türkiye’de sağlık sektöründe, özellikle şehir hastanelerinin inşası ve yönetiminde yaygın bir şekilde benimsenmiştir. Bu model, kamu ve özel sektör iş birliğine dayanarak sağlık altyapısının güçlendirilmesi ve hizmet kalitesinin artırılması hedefiyle hayata geçirilmiştir. Model kapsamında hastaneler, özel sektör tarafından inşa edilirken, yatırım maliyetlerinin finansmanı ve yönetim süreçleri Sağlık Bakanlığı tarafından üstlenilmektedir. Bu yaklaşım, sağlık hizmetlerinin daha dinamik, erişilebilir ve etkin bir şekilde sunulmasına olanak tanımayı amaçlamaktadır.
Türkiye’de KÖO modelinin uygulanabilirliği, 2002 yılında başlatılan ve sağlık hizmetlerinin modernizasyonu ile kapsayıcılığını artırmayı hedefleyen Sağlıkta Dönüşüm Projesi ile temelleri atılmıştır. Ancak, bu modelin hukuki altyapısı ve literatürdeki yeri henüz tam anlamıyla olgunlaşmamış olup, çeşitli açılardan kapsamlı bir inceleme ve geliştirme ihtiyacını ortaya koymaktadır. Modelin uzun vadeli etkilerinin değerlendirilmesi, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği ve finansal yapının denetimi gibi konularda derinlemesine çalışmalar yapılması gereklidir.
Bu çalışmada, KÖO modelinin etkinliği ve verimliliği, aynı zamanda uygulama aşamaları, Sabatier’in beş aşamalı süreç analizi çerçevesinde ele alınmıştır. Süreç analizi, modelin planlama, uygulama, değerlendirme ve sonuç aşamalarında karşılaşılan zorlukları ve fırsatları tespit etmeyi hedeflemektedir. Bu sayede, KÖO modelinin Türkiye sağlık sistemi üzerindeki etkileri daha sistematik bir şekilde ortaya konulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kamu-Özel Ortaklığı , Sağlık Sektörü , Sağlıkta Dönüşüm Projesi

Etik Beyan

Bu saha araştırmasında, Kamu-Özel İş Ortaklığı (KPİ) modeline dayalı olarak şehir hastanelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma sürecinde etik kurallara uygun bir şekilde veri toplanmıştır. Katılımcıların gizliliği korunmuş ve elde edilen veriler yalnızca araştırma amacı doğrultusunda kullanılmıştır. Çalışmada, herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır ve tüm veriler, bilimsel dürüstlük ve güvenilirlik ilkelerine uygun olarak analiz edilmiştir.

Teşekkür

Çalışmamıza sağladıkları değerli desteklerden dolayı Süleyman Demirel Üniversitesi'ne ve Doç. Dr. Zişan Korkmaz Özcan'a teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

• Acartürk, E. ve Keskin S. (2012). Türkiye’de Sağlık Sektöründe Kamu Özel Ortaklığı Modeli. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 17(3), 25-51.
• Akın, C.S. (2007). Sağlık ve Sağlık Harcamalarının Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Türkiye’de Sağlık Sektörü Harcamaları. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana, 1-117.
• Arabacı, İ. B. (2011). Türkiye’de ve OECD Ülkelerinde Eğitim Harcamaları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(35), 100-112.
• Arıoğlu, E. ve Arıoğlu, E. (1996). Enerji Sektöründe Yap-İşlet-Devret Modelinin İrdelenmesi. Tmmob 1. Enerji Sempozyumu, 235-258.
• Boz, S. S. (2013). Kamu Özel İşbirliği (PPP) Modeli. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(2), 277-332.
• Çalışkan A. ve Çınar, F. (2018). Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Kamu Özel Ortaklığının Türkiye’de Sağlık Sektörü Öncülüğünde Uygulanabilirliği Üzerine Bir Değerlendirme. Journal of Current Researches on Social Sciences, 8(2), 99-112.
• Çınar; N.F., Türkoğlu, Ç. ve Tütünsatar, A. (2017). Kamu-Özel Ortaklığı/İşbirliği Modeli Ve Sağlık Hizmetlerinin Sunumunda Hizmet Memnuniyetinin Ölçülmesi: Entegre Sağlık Kampüsleri (Şehir Hastaneleri) İçin Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29, 215-232.
• Dünya Bankası, (2020). https://databank.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG/1ff4a498/Popular-Indicators adresinden erişilmiştir (17.12.2020).
• Esen, E. ve Erdem, A. (2013). Kamu-Özel Ortaklığının Değişen Koşulları: Türkiye Örneği. Electronic Journal of Political Science Studies (EJPSS), 4(2), 100-121.
• Etiler N. (2011). Neoliberal Politikalar ve Sağlık Emekgücü Üzerindeki Etkileri. Türk Tabipler Birliği Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 11(42), 2-11.
• Fitz, J., Halpin, D. and Power, S. (1994). Implementation research and education policy: Practice and prospects. British Journal of Educational Studies, 42, 53-69.
• Gökkaya, D., Eroymak, S. ve İzgüden, D. (2018). Kamu Özel Ortaklığı Bağlamında Şehir Hastanelerinin Değerlendirilmesi. Social Sciences Studies Journal, 4(19), 2235-2243.
• T.C Kalkınma Bakanlığı, (2016). Dünya’da ve Türkiye’de Kamu-Özel İşbirliği Uygulamalarına İlişkin Gelişmeler. Yatırım Programlama İzleme ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü.
• http://www.kalkinma.gov.tr/KamuOzelIsbirligiYayinlar/D%C3%BCnyadaVeT%C3%BCrkiyedeKamu%C3%96zel%C4%B0%C5%9Fbirli%C4%9FiUygulamalar%C4%B1na%C4%B0li%C5%9FkinGeli%C5%9Fmeler2015.pdf adresinden erişilmiştir (28.12.2020).
• T. C. Kalkınma Bakanlığı Kalkınma Planı On Birinci (2019-2023). Özel İhtisas Komisyonu Raporu Kamu Özel İşbirliği Uygulamalarında Etkin Yönetim, Ankara, 2018. https://sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/04/KamuOzelIsbirligiUygulamalarindaEtkinYonetimOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf (21/12/2020).
• Kaptı, A. (2010). Kamu politikası sürecinde klasik yaklaĢım modeli. A. Kaptı (Ed.), Kamu politika süreci: Teorik perspektifler içinde (15–43). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Karasu, K. (2009). Kamu özel ortaklığı: sözleşme sisteminin genelleşmesi. B. Övgün (Ed.), Kamu yönetimi: yapı-işleyiş-reform, Ankara: Kayaum Yayınları, 1-13.
• Kasapoğlu, A. (2016). Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinin Dönüşümü, Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 19( 2), 131-174.
• Kerman, U.; Altan, Y.; Aktel, M. & EKE, E. (2012). “Sağlık Hizmetlerinde Kamu Özel Ortaklığı Uygulaması”. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3).
• Kovancılar, B., Miynat, M. ve Bursalıoğlu, S. (2007). Kamu maliyesinde küresel değişimler. Ankara: Gazi Kitabevi, 127-151.
• Kulaç, O. ve Çalhan, H. S. (2013). Bir kamu politikası analizi: Milli eğitim bakanlığı ve yükseköğretim kurulu yurtdıĢı lisansüstü bursları. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(10), 205-225.
• Lamba, M. vd. (2014). Sağlık Bakanlığı’nda Yeniden Yapılanma: Yeni Bir Kamu Yönetimi Açısından Bir Değerlendirme. Amme İdaresi Dergisi, 47(1), 53-78.
• OECD ve Dünya Bankası (2008) OECD Sağlık Sistemi İncelemesi Türkiye.
• Özer, M. A. (2016). Sağlık Sektöründe Yeni Bir Hizmet Sunum Modeli: Kamu Özel Ortaklığı. Sosyal Güvenlik Dergisi, 6(1), 9-38.
• Pala, K. (2017), “Şehir Hastanelerinin Yüksek Maliyeti Gizleniyor”, Bianet, Erişim tarihi: 15 Nisan 2018, https://bianet.org/bianet/siyaset/183006-sehir-hastanelerinin-yuksek-maliyeti gizleniyor .
• Price D. (2011). Sağlık Alanında Kamu-Özel Ortaklığı Sempozyumu, Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Yayını, 1-40.
• Resmi Gazete, Kanun, Sayı: 5396
• Resmi Gazete, Kanun, Sayı: 6428
• Resmi Gazete, Yönetmelik, Sayı: 26236
• Resmi Gazete, Yönetmelik, Sayı: 20146282
• Resmi Gazete, Yönetmelik, Sayı:20525
• Sabatier, P. A. (2007). The theories of the policy process. Boulder, CO: Westview Press
• T.C Sağlık Bakanlığı, (2003). Sağlıkta Dönüşüm Programı.
• T.C. Sağlık Bakanlığı, (2012). Türkiye Sağlıkta Dönüşüm Programı Değerlendirme Raporu (2003-2011).
• Sağlık Bakanlığı. (2013). Türkiye Sağlık Sistemi: Sağlıkta Dönüşüm Programı Değerlendirme Raporu, 2013,180.http://www.sagliksen.org.tr/cdn/uploads/gallery/pdf/46eb828a53e74e26a2130eefdc94650a.pdf adresinden erişilmiştir (23.11.2020).
• Sağlık Bakanlığı. (2017). Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2016 Haber Bülteni. http://www.deik.org.tr/contents-fileaction-15401 adresinden erişilmiştir (24.11.2020).
• Sağlık Bakanlığı (2020). https://sygm.saglik.gov.tr/TR,33960/sehir-hastaneleri.html adresinden erişilmiştir (17.12.2020).
• Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası, (2017). Kamu Özel Ortaklığı Şehir Hastaneleri. Ankara.
• Saruç, N. T. (2011). Yükseköğretimin Finansmanı ve Finansman Yöntemlerinin Algılanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaş Görüşleri. Maliye Dergisi, 161, 64-75.
• Sidney, M. S. (2007). Policy formulation: Design and tools. In F. Fisher, G. J. Miller & M. S. Sidney (Eds.), Handbook of public policy analysis: Theory, politics and methods (63–78). Boca Raton, FL: CRC Press.
• Sözer, A. N. (2013). Sağlıkta Yeni Yapılanmanın (Özelleştirmenin) Devamı Olarak Şehir Hastaneleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15, 215-253.
• Şahin, F. (2020) .Günümüzün kapitilasyonları. Ab Uyum Komisyonu Üyesi Balıkesir Tabip Odası Eski Başkanı, Cumhuriyet, 2020. http://ahmetsaltik.net/tag/kamu-ozel-isbirligi-koi/ (28.12.2020). Tekin, G. (2007). Kamu-Özel Sektör İşbirlikleri-Kamu-Özel Ortaklıkları. İdarecinin Sesi Dergisi, 21(122), 10-14.
• Tengilimoğlu, D.; Işık, O. & Akbolat, M. (2015). Sağlık İşletmeleri Yönetimi, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 220-501.
• TÜİK, (2016). Hastane ve Yatakların İllere Göre Dağılımı. Erişim adresi: http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1095 Adresinden erişilmiştir (23.11.2020).
• Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji Ve Bütçe Başkanlığı Dünyada Ve Türkiye'de Kamu-Özel İşbirliği Uygulamalarına İlişkin Gelişmeler Raporu 2018, yayın no:ooo5. 1-90.
• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Sisteminin Güçlendirilmesi Ve Desteklenmesi Projesi (SSGDP) (LN:8531-TR). (2017). https://www.saglik.gov.tr/TR,26192/saglikta-donusum-programi-sdp-politikalarinin-degerlendirilmesine-yonelik--rapor-bazli-bireysel-danismanlik-hizmet-alimi-icin-ilgi-bildirimine-davet.html. (20.12.2020).
• Uysal, Y. (2019). İngiltere Kamu-Özel İşbirliği Modelinin Türkiye’deki Şehir Hastaneleri Uygulamaları Üzerine Etkileri: Politika Transferi Bağlamında Bir Analiz. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(3), 935-960.
• Uysal, Y. (2019). Kamu-Özel İşbirliği (Yap-Kirala-Devret) Modeli ve Şehir Hastanelerinin Sağlık Hizmetlerindeki Değişim ve Dönüşüm Üzerine Etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 14(3), 877 – 898.
• Uysal, Y. (2017). Yerel Yönetimlerde Kamu Özel İşbirliği (KOİ) Uygulamalarının İki Yönü: Avantajlar ve Dezavantajlar. Kent Akademisi, 10(2), 169-199.