İnceleme Makalesi

DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI

Cilt: 8 Sayı: 14 31 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI

Öz

Kas dismorfisi, DSM-5’te beden dismorfik bozukluğun alt türü olarak tanımlanan, obsesif-kompulsif spektrumla ilişkili ve aynı zamanda bağımlılık davranışlarıyla kesişen kompleks bir psikiyatrik bozukluktur. Bu bozukluk, bireyin yeterince kaslı olmadığına dair takıntılı düşüncelerle zihinsel olarak yoğun biçimde meşgul olması ve buna bağlı olarak aşırı egzersiz, katı diyet ve anabolik steroid kullanımı gibi zorlantılı davranışlar geliştirmesiyle karakterizedir. Son 15 yılda yapılan araştırmalar, kas dismorfisinin erkekler arasında daha yaygın olmakla birlikte kadınlar ve LGBTQ+ bireylerde de özgül biçimlerde ortaya çıkabildiğini göstermektedir. Bozukluk; majör depresyon, anksiyete, yeme bozuklukları ve madde kullanımı gibi psikiyatrik komorbiditelerle birlikte seyreder. Özellikle anabolik-androjenik steroid kullanımına yatkınlık, bu bozukluğu sadece beden imajı problemi olmaktan çıkararak bağımlılık eksenine yerleştirir. Medya, sosyal medya, fitness kültürü ve toplumsal cinsiyet rolleri gibi sosyokültürel faktörler kas dismorfisinin oluşumunda ve sürmesinde önemli rol oynamaktadır. Tedavide bilişsel davranışçı terapi ve SSRI temelli farmakoterapi etkinliğini kanıtlamış yöntemlerdir; ancak uzun vadeli başarı için multidisipliner ve bütüncül bir rehabilitasyon yaklaşımı şarttır. Bu derlemede, kas dismorfisinin tanı kriterleri, yaygınlık verileri, klinik özellikleri, eşlik eden riskler ve tedavi yaklaşımları güncel literatür ışığında kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adams, N. N. (2025). SSRI antidepressants and perceived loss of lean muscle in men: A qualitative exploration of some online anecdotal concerns. International Journal of Risk & Safety in Medicine, 09246479251346445.
  2. Al Hashimi, M., Farahat, Y., Kandil, H., & Al Khalidi, I. (2023). Androgenic‐anabolic steroid abuse trend and management: A prospective, cross‐sectional, questionnaire‐based survey. Health Science Reports, 6(1), e1032.
  3. Albano, G. D., Amico, F., Cocimano, G., Liberto, A., Maglietta, F., Esposito, M., ... & Montana, A. (2021, January).
  4. Adverse effects of anabolic-androgenic steroids: a literature review. In Healthcare (Vol. 9, No. 1, p. 97). MDPI.
  5. Cadman, J., & Turner, C. (2025). A clinician’s quick guide to evidence-based approaches: body dysmorphic disorder. Clinical Psychologist, 29(1), 103-108.
  6. Caero, L., & Libertelli, J. (2023). Relationship between Vigorexia, steroid use, and recreational bodybuilding practice and the effects of the closure of training centers due to the Covid-19 pandemic in young people in Argentina. AG Salud, 1, 18-18.
  7. Cataldo, I., De Luca, I., Giorgetti, V., Cicconcelli, D., Bersani, F. S., Imperatori, C., ... & Corazza, O. (2021). Fitspiration on social media: Body-image and other psychopathological risks among young adults. A narrative review. Emerging Trends in Drugs, Addictions, and Health, 1, 100010.
  8. Compte, E. J., Cattle, C. J., Lavender, J. M., Murray, S. B., Brown, T. A., Capriotti, M. R., ... & Nagata, J. M. (2021). Psychometric evaluation of the Muscle Dysmorphic Disorder Inventory (MDDI) among cisgender gay men and cisgender lesbian women. Body Image, 38, 241-250.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Güzel Sanatlar Eğitimi, Canlandırma-Animasyon

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

22 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

30 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 14

Kaynak Göster

APA
Çınaroğlu, M. (2025). DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI. International Journal of Arts and Social Studies, 8(14), 49-65. https://izlik.org/JA48FB87AZ
AMA
1.Çınaroğlu M. DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI. ASSTUDIES. 2025;8(14):49-65. https://izlik.org/JA48FB87AZ
Chicago
Çınaroğlu, Metin. 2025. “DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI”. International Journal of Arts and Social Studies 8 (14): 49-65. https://izlik.org/JA48FB87AZ.
EndNote
Çınaroğlu M (01 Ağustos 2025) DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI. International Journal of Arts and Social Studies 8 14 49–65.
IEEE
[1]M. Çınaroğlu, “DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI”, ASSTUDIES, c. 8, sy 14, ss. 49–65, Ağu. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48FB87AZ
ISNAD
Çınaroğlu, Metin. “DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI”. International Journal of Arts and Social Studies 8/14 (01 Ağustos 2025): 49-65. https://izlik.org/JA48FB87AZ.
JAMA
1.Çınaroğlu M. DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI. ASSTUDIES. 2025;8:49–65.
MLA
Çınaroğlu, Metin. “DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI”. International Journal of Arts and Social Studies, c. 8, sy 14, Ağustos 2025, ss. 49-65, https://izlik.org/JA48FB87AZ.
Vancouver
1.Metin Çınaroğlu. DSM-5’E GÖRE KAS DİSMORFİSİNİN OBSESİF-KOMPULSİF SPEKTRUM VE MADDE BAĞIMLILIĞI PERSPEKTİFİNDEN KAVRAMSALLAŞTIRILMASI. ASSTUDIES [Internet]. 01 Ağustos 2025;8(14):49-65. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48FB87AZ

download19411    19409   19410