Sivil havacılık sektöründe kabin ekipleri, yolcularla en yoğun etkileşim kuran çalışan gruplarından biri olup sunulan hizmetin kalitesi büyük ölçüde bu etkileşimin niteliğine bağlıdır. Kabin ekiplerinin iletişim becerileri ve yolcu ilişkileri yönetimi, yalnızca yolcu memnuniyetini değil, aynı zamanda havayolu işletmelerinin marka algısı, müşteri sadakati ve tekrar satın alma niyeti gibi stratejik çıktıları da doğrudan etkilemektedir. Buna rağmen literatürde kabin hizmetlerine özgü iletişim ve yolcu ilişkilerini ölçen geçerli ve güvenilir bir ölçeğin bulunmadığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, kabin ekiplerinin yolcularla kurduğu iletişim ve ilişki yönetimini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmektir. Araştırma, karma yöntem yaklaşımı çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada 112 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, elde edilen veriler doğrultusunda madde havuzu oluşturulmuştur. İkinci aşamada 17 uzmanın görüşüne başvurularak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Son aşamada ise 471 katılımcıdan elde edilen veriler üzerinde açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin empatik yaklaşım, açık ve profesyonel iletişim, kriz ve zor yolcu yönetimi ile hizmet ve temsil yetkinliği olmak üzere dört boyuttan ve 12 maddeden oluştuğunu göstermektedir. Geçerlik ve güvenirlik analizleri, KHİY-12 ölçeğinin yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma, havacılık literatürüne sektöre özgü bir ölçüm aracı kazandırarak önemli bir katkı sunmaktadır.
Sivil Havacılık Kabin Hizmetleri Kabin Ekibi Yolcu İlişkileri Hizmet Kalitesi Havacılık Yönetimi Ölçek Geliştirme.
Cabin crew represent one of the most critical touchpoints in the aviation service experience, as they directly interact with passengers throughout the flight. The quality of communication and passenger relationship management significantly influences passenger satisfaction, brand perception, and customer loyalty. However, there is a lack of a validated scale specifically designed to measure communication and passenger relations in the context of cabin services. This study aims to develop a valid and reliable measurement scale to assess cabin crew communication and passenger relations. A mixed-method approach was employed. In the initial phase, semi-structured interviews were conducted with 112 participants to generate an item pool. In the second phase, content validity was assessed through expert evaluations involving 17 specialists. In the final phase, data collected from 471 participants were analyzed using exploratory and confirmatory factor analyses. The findings reveal that the scale consists of 12 items under four dimensions: empathy, professional communication, crisis management, and service representation competence. The results confirm that the KHİY-12 scale is both valid and reliable. The study contributes to aviation and service management literature by introducing a sector-specific measurement tool.
Civil Aviation Cabin Services Cabin Crew Passenger Relations Service Quality Aviation Management Scale Development
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | İşletme |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 10 Nisan 2026 |
| Kabul Tarihi | 27 Nisan 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 28 Nisan 2026 |
| IZ | https://izlik.org/JA67PW39HL |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 16 |
ASSTUDIES, 2018 yılından itibaren her yıl yılda 2 kez (Ağustos ve Aralık) elektronik olarak yayımlanan uluslararası hakemli ve indeksli bilimsel bir dergidir, ücretsizdir.
Dergide Türkçe & İngilizce uygulamalı veya kuramsal çalışmalara, analiz ve değerlendirmelere, nicel ve nitel araştırmalara yer verilmektedir.
ASSTUDIES'in amacı güzel sanatlar, girişimcilik, yönetim, strateji, iletişim, tarih, edebiyat ve sosyal bilimlerin her alanından disiplinlerarası bilimsel çalışmaların yayımlanmasına katkıda bulunmaktır.
ASSTUDIES, 2018 yılından itibaren her yıl yılda 2 kez (Ağustos ve Aralık) elektronik olarak yayımlanan uluslararası hakemli ve indeksli bilimsel bir dergidir.
Dergide Türkçe & İngilizce uygulamalı veya kuramsal çalışmalara, analiz ve değerlendirmelere, nicel ve nitel araştırmalara yer verilmektedir.
Makaleler, "Office Word" programında A4 boyutlarında hazırlanmalıdır. Tablolar, şekiller ve kaynakça dahil toplam 15 sayfayı geçmemelidir.
“Özet” kısmı 150-250 kelime, 9 punto ve "Times New Roman" karakteri ile 1,5 satır aralıklı yazılmalıdır. En az 3 adet anahtar kelime yazılmalıdır.
Makalenin Türkçe başlığı 14 punto ve İngilizce Başlığı 10 punto ortalanmalı. Sayfa düzeni; Sol: 2,5 cm, Sağ: 2,5 cm, Üst: 2,5 cm ve Alt: 2,5 cm olmalıdır.
Makaleler, 11 punto, 1,5 satır aralıklı ve iki yana yaslı şekilde yazılmalıdır. Paragraflar aralık öncesi ve sonrası “0 nk” olmalıdır. Yazımda, virgül ve noktalardan sonra bir karakter ara verilmelidir. Paragraflarda başlangıç girintisi “ilk satır” ve 1,25 cm; paragraf girintisi sağ ve sol “0”cm olmalıdır. Paragraflar arasında ilave boş satır bırakılmayacaktır. Diğer düzenlemeler dergi editörleri tarafından yapılacaktır. Yazar(lar)ın ad ve soyadı, makale başlığının sol altında 12 punto ve "Times New Roman" karakteri ile belirtilmelidir. Unvan, kurum ve e-posta bilgileri ise dipnot olarak 9 punto, tek satır aralıklı, italik ve ile gösterilmelidir. Üstbilgi, altbilgi ya da sayfa numarası eklenmemelidir. Şekiller ve Tablolar metin içinde verilmelidir. Şekil adı ve tablo başlığı şeklin ve tablonun üzerinde yer almalıdır. Şekil ve tablo numaraları 1, 2, 3, ... gibi verilmelidir.
Makalede ana konu ve alt konular 1., 1.1., 1.1.1., 1.1.2., 1.1.2.1. gibi ondalıklı şekilde numaralandırılmalıdır. Ana konuların adlarının bütün harfleri büyük yazılmalı, alt konuların ise, sadece baş harfleri büyük yazılmalıdır.
Yayın Etiği
International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi'nin yayın süreçleri, bilginin bilimsel yöntemle yansız biçimde üretilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılmasına dayanır.
Hakemli makaleler, bilimsel yöntemin uygulanmasını, yansızlığı sağlayan çalışmalardır. Bilimsel üretimin gerçekleştirilmesinde yayın sürecinin tüm bileşenlerinin; yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucuların etik ilkelere uymaları gerekir. Bu kapsamda International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi’nin yayın etiği ile açık erişim politikası da, Yayın Etiği Komitesi’nin (Committee on Publication Ethics, COPE) açık erişimde yayınladığı kılavuzlar ve politikalar doğrultusunda (Örneğin “Yayın Etiği Komitesi (COPE) Davranış Kuralları ve Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kılavuzları; “Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors” ve “COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors”) yayın sürecinin tüm bileşenlerinin etik ilkelere uymasını gerektirmektedir.
Makalelerde kullanılan verilerin manipüle edilmesi, çarpıtılması ve uydurma verilerin kullanılması gibi durumlar tespit edilirse, makale yazarının çalıştığı kuruma bu durum resmi yollardan bildirilecek ve makale red edilecektir. Dergimiz, editörya ve/veya hakemler tarafından verilen dönütlere göre yazarlardan analiz sonuçlarına ilişkin çıktı dosyalarını isteme hakkına sahiptir.
Yayıncının Etik Sorumlukları
International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi, 2018 yılından bu yana, International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Editör Kurulu’nun yönetsel desteği ile görevini sürdürmüştür.
International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi Editörler Kurulu’nun Sorumlulukları
• International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi Editörler Kurulu, Dergiyi sürekli geliştirmeye, yayın niteliğini yükseltmeye çaba gösterir.
• International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi Editörler Kurulu, yayın, kör hakemlik, değerlendirme süreci, etik ilkeler gibi dergi politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasını sağlar.
• International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi Editörler Kurulu, International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi'nde yayınlanmış makale yazarlarının telif hakkını korur.
• International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi Editörler Kurulu, makale ve dergi yayım sürecinde fikri mülkiyet hakları, bilimsel-etik olmayan davranışlarla, intihalle, yollama (atıf) çeteciliğiyle ilgili önlemleri almada sorumludur.
• International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Editörler Kurulu, yazar(lar)ın bilgi gereksinimlerini içeren bir “Yazar Kılavuzu”, hakemlerin değerlendirme aşamasında gerek duyacakları bilgileri içeren “Hakem Kılavuzu” hazırlar, gerektiğinde günceller.
• International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Editörler Kurulu, hakemleri, yazar(lar)ı güdüleyici politikalar belirler.
• International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi Editörler Kurulu, her makalenin kayıtlarını, dergiyle ilgili yazışmaları elektronik ya da basılı olarak saklar.
Editör, Editör Yardımcıları ve Alan Editörlerinin Etik Sorumlulukları
• Editörler, hakemlerin, yazar(lar)ın, araştırmacı, uygulayıcı ve okuyucuların bilgi gereksinimlerini karşılamaya gerektiğinde dönüt vermeye, yayın sürecinde düzeltme, açıklama gerektiren konularda açıklık ilkelerine göre davranmaya çaba gösterirler.
• Editörler, makalelerin yayımlanmasına karar verirken, makalelerin özgün olmasına, bilimsel alanyazına, okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılara katkı sağlamasına özen gösterirler.
• Editörler, makalelerle ilgili olumlu ya da olumsuz karar verirken, makalelerin özgün değeri, alana katkısı, araştırma yönteminin geçerli ve güvenirliği, anlatımın açıklığı ile derginin amaç ve kapsamını göz önünde tutarlar.
• Editörler, başvurusu yapılan makalelerin önemli sorunu olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına alır, olumlu hakem önerilerini göz önünde bulundurur, ciddi sorun olmadıkça önceki editör(ler)ce verilen kararları değiştirmezler.
• Editörler, derginin yayın politikaları arasında bulunan kör hakemlik ve değerlendirme süreci politikalarını uygular, hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutar, her makalenin yansız ve süresi içinde değerlendirilmesini sağlarlar.
• Editörler, makaleleri alan editörleri ve hakemlerin uzmanlık alanlarını dikkate alarak gönderir, değerlendirmelerin yansız ve bağımsız yapılmasını desteklerler.
• Editörler, makalenin yansız değerlendirilmesi için editörler, hakemler ve yazar(lar) arasındaki çıkar çatışması-çıkar birliği olup olmamasını göz önüne alırlar.
• Editörler, hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması ve sürekli güncellenmesi için arayış içinde olurlar.
• Editörler, akademik görgü kurallarına uymayan ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellerler.
• Editörler, dergi yayın süreçlerini yayın politikaları ve kılavuzlara uygun işletilmesini sağlar, süreçte görev alanları yayın politikaları konusundaki gelişmelerden bilgilendirir, gerektiğinde eğitim programı hazırlarlar.
• Editörler, yayın sürecinde görev alanlar herkesle etkili bir iletişim içinde olur, belirli aralıklarla toplantılar düzenlerler.
• Editörler, değerlendirilen makalelerdeki kişisel verilerin korunmasını sağlarlar; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korurlar.
• Editörler; makalelerde insan ve hayvan haklarının korunmasına özen gösterirler, makalenin katılımcılarının açık onayının belgelendirilmesini önemserler, makalenin katılımcılarına ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalarda izinleri olmadığında makaleyi reddederler.
• Editörler; görevi kötüye kullanmaya karşı önlem alırlar. Görevi kötüye kullanmaya yönelik yakınmalar olduğunda, nesnel bir soruşturma yaparak, konuyla ilgili bulguları paylaşır.
• Editörler, makalelerdeki hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirmelerin düzeltilmesini sağlarlar.
• Editörler, yayınlanan makalelerin fikri mülkiyet hakkını korur, ihlal olması durumunda derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunurlar. Ayrıca yayımlanan makalelerin içeriğinin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi konusunda gerekli önlemleri alırlar; özgünlük-benzerlik denetimini yaparlar.
• Editörler, Dergide yayımlanan makalelere yönelik tutarlı eleştirileri dikkate alırlar, eleştirilen makalelerin yazar(lar)ına yanıt hakkı tanırlar.
• Editörler olumsuz sonuçları içeren çalışmaları da göz önünde bulundururlar.
• Editörler, Dergiye iletilen yakınmaları inceler ve gerekli açıklamaları yaparlar.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi makale değerlendirme sürecinde yazar(lar)ın hakemleri, hakemlerin yazarları tanımadıkları iki yönlü kör hakemlik ilkesi uygulanır, hakemler yazarlar ile doğrudan iletişim kuramaz; makale değerlendirme formları ve metin üzerinde belirtilen notlar ile düzeltme istemleri dergi yönetim sistemi üzerinden editörlerce yazar(lar)a iletilir. International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi’ne başvurusu yapılan makaleleri değerlendirecek hakemler şu etik sorumlulukları taşımalıdır:
• Hakemler yalnız uzmanlık alanı ile ilgili makaleleri değerlendirmeyi kabul etmelidir.
• Hakemler, değerlendirmeyi yansızlık ve gizlilik içinde yapmalıdır. Bu ilke gereğince inceledikleri makaleleri değerlendirme sürecinden sonra yok etmeli, ancak yayınlandıktan sonra kullanmalıdırlar. Uyruk, cinsiyet, dinsel inanç, siyasal inanç ve ticari kaygılar, değerlendirmenin yansızlığını bozmamalıdır.
• Hakemler, çıkar çatışması-çıkar birliği olduğunu anladıklarında, makaleyi değerlendirmeyi reddederek, editörlere bilgi vermelidir.
• Hakemler, değerlendirmeyi akademik görgü kurallarına uygun biçimde, yapıcı bir dille yapmalı; hakaret ve düşmanlık içeren kişisel yorumlardan kaçınmalıdır.
• Hakemler değerlendirmesini kabul ettikleri makaleyi süresi içinde değerlendirmelidirler.
Yazarların Etik Sorumlulukları
International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi'ne makale başvurusu yapan yazar(lar)ın etik sorumlulukları:
• Yazar(lar), başka yerde yayımladıkları ya da yayımlanmak üzere gönderdikleri bir makalesini, aynı anda birden fazla makalesini International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi'ne göndermemelidir.
• Yazar(lar), International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi'ne özgün makale göndermelidir.
• Yazar(lar), makale yazımı sırasında yararlandıkları kaynaklara etik ilkeler doğrultusunda doğru biçimde yollama (atıf) yapmalıdır.
• Makaleye katkı sağlamayan kişilerin adı, yazar olarak yazılmamalı, yayımlanmak üzere başvurusu yapılan bir makalenin yazar sırasını değiştirme, yazar çıkartma, yazar ekleme önerilmemelidir.
• Yayınlanma başvurusu yapılan makaleyle ilgili çıkar çatışması-çıkar birliği olan kişileri editörlere bildirmelidir.
• Değerlendirme sürecinde yazar(lar)dan makalelerine ilişkin bilgi ya da ham veri istenmesi durumunda beklenen bilgileri Editörlere sunmalıdırlar.
• Yazar(lar), makalelerinde kullandıkları verilerin kullanım haklarına, araştırma-çözümlemelerle ilgili izinlerin ya da üzerinde araştırma yaptıkları katılımcıların onayının alındığını belgelemelidirler.
• Yazar(lar), değerlendirme ve erken görünüm aşamasındaki ya da elektronik ortamda yayımlanmış makalesiyle ilgili hatayı fark ettiklerinde bilgi vermek, düzeltmek ya da geri çekmek için editörle iletişime geçmesi gerekir.
• Yazar(lar), etik kurul kararı gerektiren deney, anket, ölçek, görüşme, gözlem, odak grup çalışması gibi nicel ya da nitel yöntemlerle veri toplamayı gerektiren araştırmalar için etik kurul onayı aldığını; etik kurul adı, karar tarihi ve sayısı aday makalenin ilk-son sayfasında ve yöntem bölümünde belirtmeli, etik kurul kararını gösteren belgeyi makalenin başvurusuyla birlikte sisteme yüklemelidir. Ayrıca olgu sunumlarında aydınlatılmış olur/onam formunun alındığına ilişkin bilgiye makalede yer vermelidir.
• Yazar(lar), veri toplama sürecinde etik ilkelere özen gösterdiklerinin kanıtlarını (başkalarının ölçek, anket, fotoğraf gibi belgelerinin kullanılması için kendilerinden izin alınması gibi) makale içinde sunmalıdır. Makalelerde araştırma ve yayın etiği ile fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğu belirtilmelidir. Araştırma insan ve hayvan denekler üzerinde gerçekleştirilmiş ise araştırmanın uluslararası bildiriler, kılavuzlar vb uygun gerçekleştirildiği bildirilmelidir.
• Yazar(lar)dan derleme makaleler için etik kurul onayı istenmez. Bununla birlikte etik kurul kararı gerektirmeyen makalelerde de, etik kurul kararının gerekmediği, makalenin ilk-son sayfasında ve yöntem bölümünde belirtilmelidir.
Etik İlkelere Uymayan Durumun Editöre Bildirilmesi
International Journal of Arts and Social Studies (ASSTUDIES) Dergisi'nde editörler, hakemler, yazarlar ile ilgili etik ilkelere uymayan bir davranış ya da değerlendirme sürecindeki, erken görünümdeki ya da yayımlanmış bir makale ilgili etik olmayan bir durumla karşılaşılması durumunda artssocialstudies@gmail.com adresine ileti yoluyla bildirilmesi gerekir.
Makale yayınlarından ücret alınmaz.