READABLITY LEVELS OF FREE READING TEXTS IN SECONDARY SCHOOL TURKISH TEXTBOOKS

Öz

Readability is one of the criteria used to determine whether a text is appropriate for the target audience. In line with this criterion, this study, which aims to determine the readability levels of free reading texts in secondary school Turkish textbooks, was carried out following the descriptive survey model. The study material consists of the 5, 6, 7 and 8th-grade textbooks used in the 2021-2022 academic year. The data of the study were evaluated by examining them with descriptive analysis. In this respect, the free reading texts in the four books that are the object of examination of the research were examined and interpreted within the framework of the pre-determined themes. In the analysis of the data obtained from the texts, the readability formula adapted from Flesch by Ateşman (1997) was used. According to the results of the research, it was determined that the readability of the free reading texts in the 5th-grade classes was between easy and intermediate, and the free reading texts in the 6th-grade courses were found to be very easy, easy and intermediate, the readability levels of the free reading texts in the 7th-grade textbook were easy to intermediate difficulty, and the readability levels of the free reading texts in the 8th-grade textbook were easy. In terms of text types, it was seen that the readability levels of both narrative texts and informative texts were easy, while one of the poetry type texts was very easy and the others were easy. When the free reading texts are examined in terms of their convenience to the theme they are in, it was seen that the texts adequately represent the theme. As a result of the research, it is recommended to conduct studies to obtain the readability criteria in poetry-type texts and to obtain the opinions of teachers and students about the free reading texts in Turkish textbooks.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Textbook
• Reading
• Free Reading Text
• Readability Level

ORTAOKUL TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ SERBEST OKUMA METİNLERİNİN OKUNABİLİRLİK DÜZEYLERİ

Öz

Okunabilirlik düzeyi, bir metnin hedef kitleye uygun olup olmadığının tespit edilmesinde kullanılabilecek ölçütlerden biridir. Bu ölçüt doğrultusunda ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan serbest okuma metinlerinin okunabilirlik düzeylerini belirlemeyi amaçlayan bu çalışma, betimsel nitelikteki tarama modeline uygun şekilde gerçekleştirilmiştir. Çalışma materyalini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında kullanılan 5, 6, 7 ve 8. sınıf ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri betimsel analizle incelenerek değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda araştırmanın inceleme nesnesi durumundaki dört adet kitapta yer alan serbest okuma metinleri daha önce belirlenmiş temalar çerçevesinde incelenmiş ve yorumlanmıştır. Metinlerden elde edilen verilerin incelenmesinde Ateşman (1997) tarafından Flesch’ten uyarlanan okunabilirlik formülünden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre 5. sınıf ders kitabında yer alan serbest okuma metinlerinin okunabilirlik düzeylerinin kolay ile orta güçlükte olduğu; 6. sınıf ders kitabında yer alan serbest okuma metinlerinin okunabilirlik düzeylerinin çok kolay, kolay ve orta güçlükte olduğu; 7. sınıf ders kitabında yer alan serbest okuma metinlerinin okunabilirlik düzeylerinin kolay ve orta güçlükte olduğu; 8. sınıf ders kitabında yer alan serbest okuma metinlerinin okunabilirlik düzeylerinin kolay olduğu tespit edilmiştir. Metin türleri açısından hem hikâye edici metinlerin hem de bilgilendirici metinlerin okunabilirlik düzeylerinin kolay olduğu; şiir türü metinlerinse birinin çok kolay, diğerlerinin kolay olduğu görülmüştür. Serbest okuma metinleri içinde bulundukları temaya uygunluğu açısından incelendiğinde metinlerin temayı yeterli oranda temsil ettiği görülmüştür. Araştırma sonucunda şiir türü metinlerde okunabilirlik kriterlerine ve Türkçe ders kitaplarında yer alan serbest okuma metinleriyle ilgili öğretmen ve öğrencilerin görüşlerini almaya yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe Ders Kitabı
• Okuma
• Serbest Okuma Metni
• Okunabilirlik Düzeyi

Kaynakça

1. Ateşman, E. (1997). Türkçede Okunabilirliğin Ölçülmesi. Dil Dergisi, 0(58), 71-74.
2. Baki, Y. (2019). Türkçe Dersi 8. Sınıf Kitabındaki Metinlerin Okunabilirliği. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 5(1), 30-46.
3. Benzer, A. (2020). Türkçe Yapay Zekâya Dayalı Okunabilirlik Formülüne Doğru Bir Adım. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 5(1), 47-82.
4. Büyüköztürk, Ş.; Çakmak, E. K.; Akgün, Ö. E.; Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2017). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
5. Çetinkaya, G. (2010). Türkçe Metinlerin Okunabilirlik Düzeylerinin Tanımlanması ve Sınıflandırılması, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), (Danışman: Doç. Dr. Leylâ Uzun), Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
6. Çiftçi, Ö.; Çeçen, M. A. ve Melanlıoğlu, D. (2007). Altıncı Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Okunabilirlik Açısından Değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi (elektronik), 6(22), 206-219. https://app.trdizin.gov.tr/makale/TnpZMU56YzM=/altinci-sinif-turkce-ders-kitaplarindaki-metinlerin-okunabilirlik-acisindan-degerlendirilmesi adresinden 04.05.2022 tarihinde erişildi.
7. Çinpolat, E. (2019). Miyase Sertbarut’un Kitaplarının Okunabilirlik Düzeyleri, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), (Danışman: Doç. Dr. Keziban Tekşan), Ordu: Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Demir, M. (2013). İlköğretim IV. Sınıflar Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Okunabilirlik Açısından Değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 43(197), 80-94.

9. Dilek, E. (2021). 6. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarının Tema Metin İlişkisi Bakımından Okunabilirliği, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), (Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Miriam Zeliha Stebler), Giresun: Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
10. Epçaçan, C. (2018). Okuma ve Anlama Becerilerinin Öğretim Sürecine Etkisi Üzerine Bir Değerlendirme. Turkish Studies Edicational Sciences, 13(19), 615-630.
11. Goldbord, R. (2001). Readable Writting By Secientist and Researches. Journal of Environmental Healty, 63(8), 40-42.
12. Göktürk, A. (1989). Sözün Ötesi Yazılar. İstanbul: Anka Ofset Yayınları.
13. Kemiksiz, Ö. (2021). Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitaplarındaki Metinlerin Okunabilirlik Düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(3), 973-992.
14. Klare, G. R. (1963). Measurement of Readability. Ames: University of Iowa Press.
15. MEB (Millî Eğitim Bakanlığı) (2019). İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı (1-8. Sınıflar). Ankara: MEB.
16. MEB (Millî Eğitim Bakanlığı) (2021). Taslak Ders Kitabı ve Eğitim Araçları ile Bunlara Ait Elektronik İçeriklerin İncelenmesinde Değerlendirmeye Esas Olacak Kriterler ve Açıklamaları. Ankara: MEB.
17. Mert, E. L. (2011). 8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Metinsellik Ölçütlerine Uygunlukları. Dil Dergisi, 0(153), 7-23.
18. Özbek, Y. (1996). Okumak, Anlamak, Yorumlamak. İstanbul: Gündoğan Yayınları.
19. Özçetin, K. ve Karakuş, N (2020). 5. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Okunabilirlik Yönünden İncelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(1), 175-190.
20. Şakiroğlu, Y. (2020). Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarındaki Öykülerin Kelime–Cümle Uzunlukları ve Okunabilirlik Düzeyleri Üzerine Bir İnceleme. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(6), 1827-1834.
21. TDK (Türk Dil Kurumu) (2022). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/. adresinden 05.05.2022 tarihinde erişildi.
22. Temur, T. (2003). Okunabilirlik (Readability) Kavramı. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, 13, l69-180.
23. Yaylı, D. ve Solak, M. (2009). İlköğretim İkinci Kademe Türkçe Ders Kitaplarının Türler Açısından İncelenmesi. Journal of International Social Research, 2(9), 444-453.
24. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
25. Ziya, S. (2019). Behiç Ak’ın Çocuk Romanlarının Söz Varlığı ve Okunabilirlik Yönünden Değerlendirilmesi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), (Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Erol Aksoy), Kayseri: Erciyes Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
26. Aykut, B. ve Arslan, M. A. (2021). Türkçe Ders (5, 6, 7, 8) Kitaplarındaki Metinlerin Okunabilirlik Yönünden İncelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(1), 222-236.
27. https://www.hesapla.online/hece-hesaplama adresinden 10.04.2022 tarihinde erişildi.