SINIFINDA ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÖĞRENCİ BULUNAN SINIF ÖĞRETMENLERİNİN SINIF YÖNETİMİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Özel eğitime gereksinim duyan öğrenciler gün geçtikçe artmaktadır. Bu artışla birlikte bu öğrencilerin eğitim alabileceği daha fazla sınıfa ve okula ihtiyaç duyulmaktadır. Özel eğitim uygulama okullarının ve özel eğitim sınıflarının yetersiz kalması durumunda özel gereksinimli öğrencilere normal sınıflarda diğer öğrencilerle birlikte eğitim alabilmeleri için kaynaştırma eğitimi raporu verilebilmektedir. Özel gereksinimli öğrencilerin eğitimden mahrum kalmaması açısından faydalı olan bu durum beraberinde bazı faktörleri de getirmektedir. Bu araştırmanın amacı sınıfında özel gereksinimli öğrenci bulunan sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimine yönelik görüşlerini değerlendirmektir. Araştırmanın yürütülmesinde nitel araştırma yönteminin durum çalışma modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 17 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında 6 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Toplanan veriler, içerik analizine tabi tutularak kategori ve kodlara ayrılarak sunulmuştur. Araştırma bulguları sonucunda sınıf öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilere yönelik olarak daha çok dezavantajlardan yana görüş belirttiği belirlenmiştir. Öğretmenlerin mevcut özel eğitim uygulamalarına yönelik görüşleri sonucunda materyal eksikliğinin ön plana çıktığı, öğretmenlerin olağan sınıf düzeni devam ettirilmesini benimsediği, öğretmenlerin hafta içi günlerde ders saatlerinde özel gereksinimli öğrencilerine zaman ayırdığı, öğretmenlerin sözel pekiştireçleri daha fazla tercih ettikleri ve etkileşime dayalı sosyal faaliyetleri daha çok kullandığı ortaya çıkmıştır. Sınıf yönetimi açısından incelendiğinde sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimini en iyi şekilde sağlamaya çalıştığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Sınıf Yönetimi
• Özel Eğitim
• Sınıf Öğretmeni

EVALUATION OF THE VIEWS OF CLASSROOM TEACHERS WITH STUDENTS WITH SPECIAL NEEDS ON CLASSROOM MANAGEMENT

Öz

Students in need of special education are increasing day by day. With this increase, there is a need for more classrooms and schools where these students can receive education. If special education practice schools and special education classes are insufficient, special education students can receive education in regular classes with other students. This situation, which is beneficial in terms of preventing special education students from being deprived of education, brings along some factors. The aim of this study is to evaluate the views of classroom teachers who have special education students in their classrooms on classroom management. The case study model of qualitative research method was used in conducting the research. The study group consisted of 17 classroom teachers selected using the criterion sampling method. A semi-structured interview form consisting of 6 questions was used to collect the data. The collected data were subjected to content analysis and presented in themes and codes. As a result of the research findings, it was determined that classroom teachers mostly expressed opinions in favor of disadvantages regarding special education students. As a result of the teachers' views on current special education practices, it was revealed that the lack of materials came to the forefront, teachers adopted the continuation of the usual classroom order, teachers allocated time for special education students during class hours on weekdays, teachers preferred verbal reinforcers more and used interaction-based social activities more. In terms of classroom management, it can be said that classroom teachers try to provide classroom management in the best way possible.

Anahtar Kelimeler

• Classroom Management
• Special Education
• Classroom Teacher

Kaynakça

1. Ada, S. (2013). Sınıf Yönetimini Etkileyen Faktörler. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(12), 1-8.
2. Akar, H. (2016). Durum Çalışması. A. Saban & A. Ersoy (Ed.). Eğitimde Nitel Araştırma Yöntemleri İçinde (s. 111-148). Ankara: Anı Yayıncılık.
3. Aslan, K. (2015). Özgül Öğrenme Güçlüğünün Erken Dönem Belirtileri ve Erken Müdahale Uygulamalarına Dair Derleme. Uluslararası Katılımlı 3. Çocuk Gelişimi ve Kongre Kitabı, 11-13 Mayıs 2015, Ankara, Türkiye, 577-588.
4. Ataman, A. (Ed.). (2003). Özel Gereksinimli Çocuklar ve Özel Eğitime Giriş. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
5. Aydoğdu, F. & Kılıç, D. (2016). Sınıf, Okul Öncesi ve Özel Eğitim Öğretmenlerinin Aile Katılımına İlişkin Tutumlarının İncelenmesi. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 265-274.
6. Bulut, A. S. (2018). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Üstün Yetenekli Birey ve Özel Eğitim Kavramlarına İlişkin Algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 2338-2356.
7. Cavkaytar, A. & Diken, İ. H. (2005). Özel Eğitime Giriş. Ankara: Kök Yayıncılık.
8. Cooper, J., Heron, T. E. & Heward, W. L. (2007). Applied Behavior Analysis, Essex: Pearson Costum Library.

9. Çubukçu, Z. & Girmen, P. (2008). Öğretmenlerin Sınıf Yönetimi Becerilerine İlişkin Görüşleri. Bilig, 0(44), 123-142.
10. Demir, S. & Kale, M. (2019). İlkokullarda Özel Eğitim Sınıflarında Karşılaşılan Sorunların İncelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 354-373.
11. Diken, İ. H. (Ed). (2019). Özel Eğitim Gereksinimi Olan Öğrenciler ve Özel Eğitim. Ankara: Pegem Akademi.
12. Doyle, W. (1990). Classroom Management Techniques, Student Discipline Strategies. Research and Practice, 113-127.
13. Ekici, G. (2008). Sınıf Yönetimi Dersinin Öğretmen Adaylarının Sınıf Yönetimine Yönelik Tutum ve İnanç Kazanma Düzeyine Etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 167-182.
14. Erdoğan, E. (2010). Sınıf Yönetimi. İstanbul: Alfa Yayınları.
15. Grix, J. (2010). The Foundations of Research. London: Palgrave Macmillan.
16. Güleç A. Y., Özbey, F., Sola-Özgüç, C. & Cihan, H. (2014). Vaka Araştırması: Özel Eğitim Alanında Çalışan Öğretmenlerin Sorunları ve İhtiyaçları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(31), 639-654.
17. Işıtan, H. D. & Dayı, E. (2022). Sınıfında Özel Gereksinimli Öğrenci Bulunan Genel Eğitim Öğretmenlerinin Özel Eğitim Danışmanlığına İlişkin Görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(1), 85-107.
18. İzci, E. (2005). Sınıf Öğretmeni Adaylarının “Özel Eğitim” Konusundaki Yeterlikleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(14), 106-114.
19. Karabörk, R. (2018). Özel Eğitim Okulu Yöneticilerinin Özel Eğitim Mevzuatına İlişkin Görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
20. Karadeniz, G. (2002). Eğitimde Kaynaştırma (Entegrasyon), (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul: Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Kayabaşı, Y. (2012). Öğretmenlerin Öğretim Sürecinde Kullandıkları Öğretim Yöntem ve Teknikleri ile Bunları Tercih Etme Nedenleri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(27), 45-65.
22. Kılıç, D. & Mutlu Aydın, S. (2016). Sınıf Öğretmenlerinin Sınıf Yönetimi Eğilimleri. Ekev Akademi Dergisi, 0(65), 469-484.
23. Korkmaz, İ. (2003). İstenmeyen Davranışların Önlenmesi. Z. Kaya (Ed.) Sınıf Yönetimi (171–192). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
24. Kozan, D., Emeksever, A. & Onur Sezer, G. (2019). Öğrenme Ortamlarının Fiziksel Düzeni Açısından Sınıf Öğretmenlerinin Karşılaştıkları Sorunlar. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1177-1189.
25. Marshall, C. & Rossman, G. B. (2014). Designing Qualitative Research. New York: Sage Publishing.
26. Melekoğlu, M. A. (2014). Characteristics of Inclusive Classrooms in Turkey. Topical Issue: Inclusion from Around the World, 15(2), 24-30.
27. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative Research: A Guide to Design and Implementation. San Francisco: Jossey-Bass.
28. Metin, N. (Ed.). (2012). Özel Gereksinimli Çocuklar. Ankara: Maya Akademi Yayınevi.
29. Mutlu Göçmen, N., Bozkurt, M. & Aydın, Ç. (2017). Comparison of the Attitudes of Pre-Service Primary School Teachers and Pre-Service Special Education Teachers Towards Inclusion. E-Kafkas Journal of Educational Research, 4(1), 26-33.
30. Orhan, Ş. & Gökbulut, Ö. Ö. (2013). Sınıf Yönetimine Ait Temel Ögelerin Yaratıcı Drama Yöntemiyle İşlenmesi. Yaratıcı Drama Dergisi, 8(15), 95-103.
31. Oyinloye, G. O. (2010). Primary School Teachers Perception of Classroom Management and Itsinfluence on Pupils’ activities. European Journal of Educational Studies, 2(3), 305-312.
32. Özçelik, İ. (1987). Özel Eğitim Alanı ve Özürlü Olma Durumu. Ankara: Fon Matbaası.
33. Özsoy, Y. (1977). Özel Eğitimde Kavramla İlgili Sorular. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 10(1), 211-244.
34. Özsoy, Y., Özyürek, M. & Eripek, S. (2002). Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar “Özel Eğitime Giriş”. Ankara: Karatepe Yayınları.
35. Özyer, S. & Özsoy, N. (2017). Özel eğitim alanına geçiş yapan sınıf öğretmenlerinin sayı öğretiminde kullandıkları yöntemlerin araştırılması. Education Sciences, 12(3), 122-132.
36. Resmî Gazete 1, Sayı: 18192 (15.10.1963). 2916 Numaralı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu. (Erişim Tarihi: 26.12.2023).
37. Resmî Gazete 2, Sayı: 30471 (07.07.2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. (Erişim Tarihi: 14.12.2023).
38. Sarı, B. & Bayrakcı, M. (2018). Ortaöğretim Öğretmenlerinin Sınıf Yönetimi Becerileri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(4), 1960-1977.
39. Sönmez, V. & Alacapınar, F. G. (2011). Örneklendirilmiş Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
40. Taş, S. T. (2017). Sınıf Yönetimi Boyutlarına Göre Bilgisayar Laboratuvarlarında Karşılaşılan Sınıf Yönetimi Sorunları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 0(28), 69-91.
41. Yazıcı, M. S. & Uzuner, F. G. (2021). Sınıf Öğretmenlerinin Özel Eğitim Alanında Katıldıkları Eğitimlere Yönelik Görüşlerinin ve Önerilerinin İncelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 0(57), 150-187.
42. Yeşilyurt, E. (2006). Öğretmenlerin Öğretim Araç ve Gereçlerini Kullanma Durumlarını Etkileyen Faktörler, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Elâzığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.