Cumhuriyet Dönemi Bulancak’ta Eğitim Faaliyetleri (1923-1960)

Öz

Bu araştırmada, Bulancak’ta 1923-1960 yılları arasında eğitim alanındaki gelişmelerin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bulancak’ta eğitim faaliyetleri, Cumhuriyet dönemine kadar iptidai (ilköğretim), Sıbyan ve birtakım medreseler ile yürütülmüştür. Cumhuriyet döneminde ise çağdaş eğitime geçiş ile birlikte Bulancak’ta modern anlamda okullar açılmaya başlanmıştır. Bu meyanda İlçedeki ilkokul; 1924’te Merkez (Barbaros) ilkokulu olarak eğitim hizmetine girmiştir. Akabinde 1925 yılında medreselerin kaldırılması ile birlikte Bulancak’ta yer alan birçok medresenin faaliyetlerine son verilmiştir. Bu yıllarda ilçede ilk kez bir kız mektebi hizmete girmiştir. Bununla birlikte erkek mekteplerine ek olarak üç tane halk okuma dershanesi eğitime açılmıştır. 1934 yılında ilçe hâline gelen Bulancak’ta aynı yıl iki Millet Mektebi yani (A) dershanesi de hizmet vermiştir. Bu gelişmeler Bulancak’ta modern eğitimi hızlandırmıştır. Bu doğrultuda 1948’de Gazi İlkokulu ve Atatürk Ortaokulu öğrenime açılmıştır. Bulancak’ın köylerinde ise 1923 ve 1960 yılları arasında eğitim hizmetleri modern hâle getirilerek sırasıyla Akköy-Yalıköy İlkokulu, Bulancak Merkez Yatılı Köy Mektebi, Elmalı, İnece, Kuzköy, Erikliman, Kuşluhan, Saso (Erdoğan), Talipli, İcilli, Tandır, Damudere ve Ahmetli gibi çok sayıda okul öğrenim hizmetine açılmıştır. Okulların yanı sıra öğrenci sayılarında da artış gözlenmiş, okullara öğretmen tayinleri gerçekleştirilmiştir. Bu eğitim kurumlarının varlığı sayesinde Bulancak, Giresun çapında eğitim koşulları bakımından önemli ilçeler arasında yer almaya başlamıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bulancak
• Cumhuriyet
• Eğitim
• İlkokul
• Ortaokul

Educational Activities in Bulancak During the Republic Period (1923-1960)

Öz

This research aims to reveal the developments in education in Bulancak between 1923-1960. Educational activities in Bulancak were carried out with primary education, Sıbyan and some madrasahs until the Republic period. In the Republic period, with the transition to contemporary education, modern schools began to be opened in Bulancak. In this context, the primary school in the district; entered education service as Merkez (Barbaros) primary school in 1924. Subsequently, with the abolition of madrasahs in 1925, the activities of many madrasahs in Bulancak were terminated. In these years, a girls' school was opened for the first time in the district. In addition to the boys' schools, three public reading schools were opened for education. In Bulancak, which became a district in 1934, two Millet Mektebi, or (A) classrooms, also provided service in the same year. These developments accelerated modern education in Bulancak. In this context, Gazi Primary School and Atatürk Secondary School were opened in 1948. In the villages of Bulancak, between 1923 and 1960, educational services were modernized and many schools such as Akköy-Yalıköy Primary School, Bulancak Central Boarding Village School, Elmalı, İnece, Kuzköy, Erikliman, Kuşluhan, Saso (Erdoğan), Talipli, İcilli, Tandır, Damudere and Ahmetli were opened for education. In addition to the schools, an increase was observed in the number of students and teachers were assigned to the schools. Thanks to the existence of these educational institutions, Bulancak began to take its place among the important districts of Giresun in terms of educational conditions. In accordance with the purpose of the research, the document review method, one of the qualitative research methods, was used.

Anahtar Kelimeler

• Bulancak
• Republic
• Education
• Primary School
• Secondary School

Kaynakça

1. Akın, R. (1995). Tarihiyle-ekonomisiyle-insanlarıyla vatan parçası, yeşillik cenneti yeşilgiresunumuz ve şirin ilçeleri. Akın Yayınları.
2. Alaca, E. (2024). Türkiye’de imparatorluktan cumhuriyete geçiş sürecinde ortaöğretim programları üzerine bir değerlendirme. Asya Studies, 8(29), 1-14. https://doi.org/10.31455/asya.149415
3. Bayram, E. (2014). Atatürk ve İnönü dönemi Giresun’da iktisadi hayat (1923-1950) (Tez No: 384767) [Yüksek Lisans Tezi, Giresun Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
4. Bekdemir, Ü. (2004). Kuruluşu, gelişmesi ve fonksiyonel özellikleri yönünden Bulancak kenti. Çizgi Kitabevi Yayınları.
5. Çağdaş Eğitim. (1960). Bir başarı. 15 Ekim 1960, 38.
6. Fatsa, M. (2002). Giresun’da kırsalın sosyal tarihi. Melisa Matbaacılık.
7. Fatsa, M. (2018). İlçe oluşunun 85. yılında Bulancak. Bulancak Belediyesi Kültür Serisi.
8. Giresun Valiliği Yayınları. (1998). Cumhuriyetimizin 75. yılında Giresun.

9. Giresun Valiliği Yayınları. (2008). Giresun Kent Kültürü.
10. Gürsoy, A. (2000). Tek parti döneminde Giresun’da eğitim (1923-1950) (Tez No: 94078) [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
11. İltar, G. (2014). Giresun kültür envanteri. Dönence Yayınları.
12. İltar, G. (2015). Giresun ilinin kültür varlıkları üzerine bir değerlendirme (Ed. Ü. Bekdemir & M. Fatsa). Geçmişten günümüze Giresun içinde (s. 517-536). Giresun İl Özel İdaresi Yayınları.
13. Karadeniz Postası. (1960). Bulancak Ahmetli İlkokulu dün açıldı. 1 Ekim 1960, 439.
14. Karadeniz Postası. (1960). Bulancak’ta yeni bir ilkokul bugün açılıyor. 30 Eylül 1960, 438.
15. Karadeniz. (1956). Bulancak ortaokulu öğretmensiz kaldı. 3 Ekim 1956, 753.
16. Karaibrahimoğlu, S. (1984). Giresun bütün yönleri ve kazaları ile. Özen Matbaacılık.
17. Karaman, O. (2009). XIX. yüzyılın ikinci yarısı ile XX. yüzyılın başlarında Giresun kazasında eğitim (Ed. G. İltar). Uluslararası Giresun ve Doğu Karadeniz Sosyal Bilimler Sempozyumu (9-11 Ekim 2008) Bildiriler I, Ankara, Türkiye.
18. Sarısaman, S. (1999). Cumhuriyetin ilk yıllarında (1923-1930) Giresun, (sosyal, kültürel ve ekonomik hayat). Giresun Belediyesi Kültür Yayınları.
19. Topallı, O. F. (2017). Giresun günlükleri I-II (1. Baskı). (Yay. Haz. Cemil Koçak). Alfa Yayınları.
20. Yeşilgiresun (1934). “Bulancak kaymakamlığından”. 22 Kasım 1934, 364.
21. Yeşilgiresun (1934). “Vilâyet makamından”. 15 Kasım 1934, 363.
22. Yeşilgiresun (1935). “Bulancak belediye başkanlığından”. 13 Haziran 1935, 391.
23. Yeşilgiresun (1935). “Makamı vilâyetten”. 20 Haziran 1935, 392.
24. Yeşilgiresun (1936). “Akköy ilkokulu binası yeniden yapılacak”. 15 Ağustos 1936, 450.
25. Yeşilgiresun (1936). “Bulancak’ta yol çalışmaları”. 28 Kasım 1936, 464.
26. Yeşilgiresun (1936). “Eynece mektebi”. 25 Nisan 1936, 434.
27. Yeşilgiresun (1936). “İnece köyünde ilk okul binası”. 18 Nisan 1936, 433.
28. Yeşilgiresun (1936). “Öğretmenlerin nisan maaşı verildi”. 11 Nisan 1936, 432.
29. Yeşilgiresun (1937). “Bulancak’ta çalışmalar-Sasu köyü mektebi”. 18 Aralık 1937, 515.
30. Yeşilgiresun (1937). “Bulancak-Akköy okulu binasına dair”. 18 Aralık 1937, 515.
31. Yeşilgiresun (1937). “Bulancak-Akköy okulu”. 18 Aralık 1937, 515.
32. Yeşilgiresun (1937). “Kültür direktörlüğünden”. 1 Mayıs 1937, 484.
33. Yeşilgiresun (1938). “Sasu köyü okulu inşaatına köy halkının yardımı lazımdır”. 22 Kasım 1938, 557.
34. Yeşilgiresun (1938). “Sasu okulu yapılırken paralar mı yenmiş?”. 2 Temmuz 1938, 542.
35. Yeşilgiresun (1939). “Bulancak’ta yeni mektepler”. 28 Ocak 1939, 570.
36. Yeşilgiresun (1940). “İlk mektep öğretmenleri toplantısı”. 18 Mayıs 1940, 634.
37. Yeşilgiresun (1943). “Bulancak’ta orta mektep açılması için ciddi teşebbüsler”. 20 Aralık 1943, 808.
38. Yeşilgiresun (1944). “Bulancak kazası Kuşluvan köyü okul yapımı komisyonundan”. 15 Nisan 1944, 824.
39. Yeşilgiresun (1944). “Bulancak kazasında iki köy okulunun açılış törenleri yapıldı”. 4 Kasım 1944, 852.
40. Yeşilgiresun (1944). “Bulancak’ta kültür olayları”. 21 Ekim 1944, 850.
41. Yeşilgiresun (1944). “Erikliman ve Kuşluvan köyleri yeni öğretmenlere kavuşuyor”. 1 Temmuz 1944, 835.
42. Yeşilgiresun (1944). “İlkokul inşaatı”. 14 Ekim 1944, 849.
43. Yeşilgiresun (1944). “Kazamızda maarif faaliyetleri”. 9 Eylül 1944, 845.
44. Yeşilgiresun (1944). “Köy okullarımız birer şahika gibi dikiliyorlar”. 28 Ekim 1944, 851.
45. Yeşilgiresun (1944). “Sayın valimiz Kuşluvan okulunu teftiş ettiler”. 14 Ekim 1944, 849.
46. Yeşilgiresun (1945). “23 Nisan’da Bulancak ortaokul binasının temelleri atılıyor”. 21 Nisan 1945, 875.
47. Yeşilgiresun (1945). “Bulancak halkının takdirlerle karşılanan bir teşebbüsü-ortaokul binası yapılacak”. 24 Mart 1945, 871.
48. Yeşilgiresun (1945). “Bulancak ortaokulu hakkında”. 4 Ağustos 1945, 890.
49. Yeşilgiresun (1945). “Bulancak ortaokulumuzun yapı işlerinde üstün çalışmalar”. 5 Mayıs 1945, 877.
50. Yeşilgiresun (1945). “Bulancak’ta ikinci bir ilkokul ihtiyacı”. 1 Aralık 1945, 906.
51. Yeşilgiresun (1945). “Bulancak’ta ortaokulun inşaatı hızla ilerliyor”. 30 Haziran 1945, 885.
52. Yeşilgiresun (1945). “Ortaokul etrafında”. 25 Ağustos 1945, 893.
53. Yeşilgiresun (1945). “Valimiz okullarda”. 26 Mayıs 1945, 880.
54. Yeşilgiresun (1946). “Bulancak ilçemizde güzel gelişmeler”. 14 Aralık 1946, 959.
55. Yeşilgiresun (1946). “Bulancak ilçesinde temel atma töreni”. 2 Kasım 1946, 953.
56. Yeşilgiresun (1946). “Bulancak ortaokulu yapımı ilerliyor”. 9 Mart 1946, 920.
57. Yeşilgiresun (1946). “Bulancak’ta inşaat faaliyeti”. 20 Nisan 1946, 926.
58. Yeşilgiresun (1946). “Bulancak’ta stajyer öğretmenler örnek dersleri başladı”. 18 Mayıs 1946, 930.
59. Yeşilgiresun (1946). “Bulancak’ta yükselen abideler”. 28 Eylül 1946, 948.
60. Yeşilgiresun (1946). “Kasabamızda bir ilkokul binası yapılacak”. 10 Ağustos 1946, 942.
61. Yeşilgiresun (1946). “Öğretmenler toplantısı”. 7 Aralık 1946, 958.
62. Yeşilgiresun (1947). “Bulancak merkez ilkokulu sergisi rağbet kazandı”. 14 Haziran 1947, 985.
63. Yeşilgiresun (1947). “Bulancak ortaokul bu yıl özel surette açılabilecektir”. 27 Eylül 1947, 1000.
64. Yeşilgiresun (1947). “Öğretmenler arasında terfiler”. 21 Haziran 1947, 986.
65. Yeşilgiresun (1948). “Bu yıl açılacak ortaokullar”. 24 Temmuz 1948, 1043.
66. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak ilkokul öğretmenleri pek memnun”. 7 Şubat 1948, 1018.
67. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak ilkokul öğretmenleri toplantısı”. 22 Mayıs 1948, 1033.
68. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak merkez ilkokul binası ikmal edildi fakat”. 28 Şubat 1948, 1021.
69. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak ortaokul kadrosu verildi”. 9 Ekim 1948, 1054.
70. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak ortaokulu bazı tesislerin eylül’e kadar mahallen hazırlanması şartıyla bu sene açılacak”. 14 Ağustos 1948, 1046.
71. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak ortaokulu bu yıl öğretime açılacak”. 5 Haziran 1948, 1035.
72. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak ortaokulu öğrenime başladı”. 6 Kasım 1948, 1057.
73. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak ortaokulunun açılış töreni yapıldı”. 6 Kasım 1948, 1057.
74. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak yeni ilkokulunun noksanları tamamlanıyor”. 5 Haziran 1948, 1035.
75. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak’ta fakir öğrenciler sevindirildi”. 23 Nisan 1948, 1029.
76. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak’ta hayırseverlik örneği”. 31 Ocak 1948, 1017.
77. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak’ta ilerleme ve yapılması elzem işler”. 24 Temmuz 1948, 1043.
78. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak’ta ilkokul binası tamamlanırken”. 7 Şubat 1948, 1018.
79. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak’ta merkez okul-aile birliği kongresi yapıldı”. 10 Ocak 1948, 1014.
80. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak’ta yeni ilkokul binasının açılış töreni yapıldı”. 6 Kasım 1948, 1057.
81. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak’ta yeni ilkokul binasının noksanları tamamlanıyor”. 26 Haziran 1948, 1039.
82. Yeşilgiresun (1948). “Bulancak-Akköy okulunda”. 31 Ocak 1948, 1017.
83. Yeşilgiresun (1948). “Bulancaklılar ortaokul kadrosunu istiyorlar”. 17 Nisan 1948, 1028.
84. Yeşilgiresun (1948). “Bulancaklılar ortaokul kadrosunu sabırsızlıkla bekliyorlar”. 18 Eylül 1948, 1051.
85. Yeşilgiresun (1948). “Tirebolu ve Bulancak ilçelerimizin ortaokul ihtiyaçları”. 3 Temmuz 1948, 1040.
86. Yeşilgiresun (1949). “Bulancak ortaokul aile birliği kuruldu”. 22 Ocak 1949, 1068.
87. Yeşilgiresun (1949). “Bulancak ortaokulunda kurulan okul-aile birliği münasebetiyle”. 22 Ocak 1949, 1068.
88. Yeşilgiresun (1949). “Bulancak ortaokulunda velilerin toplantısı”. 26 Mart 1949, 1077.
89. Yeşilgiresun (1949). “Bulancak yeni bir köy okuluna daha kavuşuyor”. 21 Mayıs 1949, 1087.
90. Yeşilgiresun (1949). “Bulancak’ın talipli köyünde ilkokul binasının yapımına başlanıldı”. 6 Ağustos 1949, 1097.
91. Yeşilgiresun (1949). “Bulancak’ta millî eğitim haberleri”. 21 Mayıs 1949, 1087.
92. Yeşilgiresun (1949). “Dr. Cevdet Yeşiltepe”. 26 Mart 1949, 1077.
93. Yeşilgiresun (1949). “Ortaokulda tayinler”. 29 Ekim 1949, 1109.
94. Yeşilgiresun (1949). “Osman Pamirli”. 12 Kasım 1949, 1111.
95. Yeşilgiresun (1949). “Talipli köyünde ilkokul inşaatı”. 10 Eylül 1949, 1102.
96. Yeşilgiresun (1950). “Bulancak ortaokulunun müsameresi”. 8 Nisan 1950, 1132.
97. Yılmaz, A. (2015). Geçmişten günümüze Giresun’da eğitim öğretim (Ed. Ü. Bekdemir & M. Fatsa). Geçmişten günümüze Giresun İçinde (s. 372-390). Giresun İl Özel İdaresi Yayınları.
98. Yüksel, A., & Yeşilot, O. (2016). Giresun’da fındık ve fındık borsasının tarihçesi. Öncü Gazetesi ve Matbaası.