Öğretmen Adaylarının Derslerde Kullanılan Bilgisayar Sunumlarına Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 32, 151 - 178, 25.06.2025

Dilek Yaralı , Zühre Üçgül

https://doi.org/10.31455/asya.1667402

Öz

Bu çalışmanın amacı, derslerde kullanılan bilgisayar sunumlarına yönelik öğretmen adaylarının görüşlerini incelemektir. Çalışma, karma araştırma desenlerinden biri olan yakınsayan desene göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2022-2023 bahar döneminde Türkiye'nin güneyindeki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören ve çalışmaya gönüllü olarak katılan öğretmen adaylarından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, nicel bölümde 161, nitel bölümde ise 78 öğretmen adayından elde edilmiştir. Araştırmada veri toplamak için “Bilgisayar Sunumlarına Yönelik Görüşler Ölçeği” ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma sonunda nicel ve nitel bulgular, öğretmen adaylarının bilgisayar sunumlarına yönelik olumlu görüşlere sahip olduklarını göstermiştir. Öğretmen adayları bilgisayar sunumlarının içerik ve tasarım (metin ve içerik, görsel yönler) ile uygulama sürecine (sunum yönetimi ve etkileşim) yönelik eksiklikleri olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca öğretmen adayları bilgisayar sunumlarının dikkat yönetimi ile öğrenme ve görsel hafıza üzerindeki olumlu etkilerinden, ulaşılabilir, kullanışlı ve ekonomik olduğundan bahsetmişlerdir. Etkili sunumlara ilişkin ise, öğretmen adayları bilgisayar sunumlarının içerik ve tasarım (görsel ve işitsel yönlerini iyileştirme, metin ve içerik) ile uygulama sürecine (sunum yönetimi ve etkileşim) yönelik çeşitli önerilerde bulunmuşlardır.

Anahtar Kelimeler

Bilgisayar , Bilgisayar Sunumları , Öğretmen Adayları , Karma Yöntem Araştırması , Yakınsayan Desen

Investigation of Prospective Teachers' Views on Computer Presentations Used in Courses

Öz

The purpose of this study was to investigate the prospective teachers’ views on computer presentations used in courses. The study was designed according to the convergent design, one of the mixed research designs. The study group of the research consisted of prospective teachers who were studying at a state university in southern Turkey during the spring semester of 2022-2023 who participated in the study on a voluntarily. The data of the research were obtained from 161 prospective teachers in the quantitative part and 78 prospective teachers in the qualitative part. “The scale for the views about computer presentations” and a semi-structured interview form were used for data collection in the research. At the end of the research, quantitative and qualitative findings indicated that prospective teachers had positive views about the computer presentations. The prospective teachers stated that computer presentations had deficiencies regarding their content and design (text and content, visual aspects), and in their implementation process (presentation management and interaction). Furthermore, prospective teachers mentioned the positive effects of computer presentations on attention management, learning and visual memory, are accessible, useful and economical. Regarding effective presentations, prospective teachers provided various suggestions for the content and design (improving the visual and auditory aspects, the text and content) and the implementation process (presentation management and interaction) of computer presentations.

Anahtar Kelimeler

Computer , Computer Presentations , Prospective Teachers , Mixed Methods Research , Convergent Design

Kaynakça

• Akdağ, M., & Tok, H. (2008). Geleneksel öğretim ile PowerPoint sunum destekli öğretimin öğrenci erişisine etkisi. Eğitim ve Bilim, 33(147), 26-34.
• Aktürk, A. O., & Delen, A. (2020). Öğretmenlerin teknoloji kabul düzeyleri ile öz-yeterlik inançları arasındaki ilişki. Bilim, Eğitim, Sanat ve Teknoloji Dergisi (BEST Dergi), 4(2), 67-80.
• Ali, H. (2017). Students’ and instructors’ perceptions of PowerPoint use in ELT classrooms. (Unpublished Master's Thesis). Eastern Mediterranean University, North Cyprus.
• Alpar, D., Batdal, G., & Avcı, Y. (2007). Öğrenci merkezli eğitimde eğitim teknolojileri uygulamaları. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 7, 19-31.
• Atik Çatak, A. (2006). PowerPoint sunu programıyla hazırlanan okuma materyalinin eğitilebilir zihin engelli öğrencilerin okuduğunu anlama becerisi üzerine etkisi (Tez No: 190228) [Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Bangir Alpan, G. (2013). PowerPoint ile işlenen derslere eleştirel bir bakış: Öğrenci yorumları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44, 61-72.
• Bayrak, C. B. (2012). Derslerde kullanılan power point sunuların grafik tasarım eleman ve ilkelerine göre incelenmesi (Tez No: 327999) [Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Berkant, H. G. (2020). Program geliştirme ve öğretme-öğrenme. H. G. Berkant (Ed.), Eğitimde program geliştirme kuramdan uygulama örneklerine içinde (ss.265-302). Anı yayıncılık
• Birişçi, S., Metin, M., Coşun K., & Kaleli Yılmaz, G. (2011). Öğretim materyallerine yönelik web sayfalarını tasarlarken öğretmen adaylarının karşılaştıkları sorunlar. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 102-118.
• Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (3rd ed.). SAGE Publications
• Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2017). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications
• Cuya, B. (2024). Görsel sanatlar öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik içerik bilgisi öz yeterlikleri ile teknolojiye yönelik tutum ve algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No: 851413) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Çağıltay, K., Çakıroğlu, J., Çağıltay, N., & Çakıroğlu, E. (2001). Öğretimde bilgisayar kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 19-28.
• Çankaya, F., & Dinç, E. (2009). PowerPoint ve klasik usulde muhasebe eğitimi alan öğrenciler arasındaki farklılıkların tespiti: Karadeniz Teknik Üniversitesinde bir araştırma. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (17), 27-52.
• Çelik, L. (2010). Öğretim materyallerinin hazırlanması ve seçimi. Ö. Demirel & E. Altun (Ed.), Öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı içinde (ss. 27-66). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Dal, S., & Tatar, N. (2017). Temel kavramlar. S. Dal & M. Köse (Ed.), Öğretim ilke ve yöntemleri etkinlik ve ders planı örnekleriyle zenginleştirilmiş içinde (ss. 1-46). Anı yayıncılık
• Demirel, Ö. (2014). Öğretim ilke ve yöntemleri öğretme sanatı (20. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Elvan, D., & Mutlubaş, H. (2020). Eğitim-öğretim faaliyetlerinde teknolojinin kullanımı ve teknolojinin sağladığı yararlar. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(6), 100-109.
• Erişen, Y., & Çeliköz, N. (2010). Eğitimde bilgisayar kullanımı. Ö. Demirel & E. Altun (Ed.), Öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı içinde (ss. 113-146). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Gelişli, Y. (2009). PowerPoint ile yapılan ders sunumlarının etkililiği. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 155-168.
• Genç, E. (2021). Program geliştirmede öğrenme-öğretme süreçleri. H. Sucuoğlu & M. Gökdağ Baltaoğlu (Ed.), Eğitimde program geliştirme içinde (ss. 173-202). Lisans Yayıncılık
• Ghimire, S. K., & Joshi, P. (2023). Students’ perception on power point use in classroom. Journal of Balkumari College, 12(1), 83-87.
• Gökalp, M. (2020). Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Güler, B. (2013). Karma öğrenme yönteminin İlköğretim Fen ve Teknoloji öğretmen adaylarının teknolojiye yönelik tutumlarına ve özdüzenleme ve bilimsel süreç becerilerine etkisi (Tez No: 342345) [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Işık, A. D. (2012). Sunular yardımıyla öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini geliştirme. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 89-96.
• İnel, D., Evrekli, E., & Balım, A. G. (2011). Öğretmen adaylarının Fen ve Teknoloji dersinde eğitim teknolojilerinin kullanılmasına ilişkin görüşleri. Kuramsal Eğitimbilim, 4 (2), 128-150.
• Kandemir, M. (2015). Sınıf öğretmenlerinin teknoloji özyeterliklerinin belirlenmesi ile teknolojiye yönelik tutumlarının Kirkpatrick eğitim değerlendirme modeline göre incelenmesi (Tez No: 396670) [Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Kara, S. (2019). Görsel sanatlar öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik içerik bilgisi öz yeterlikleri ile medya ve teknolojiye yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No: 587677) [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Karacaoğlu, Ö. C. (2020). Eğitimde program geliştirme (2. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık
• Karadağ, N., & Usta, İ. (2015). Sunum teknolojileri. T. V. Yüzer & M. R. Okur (Ed.). Temel bilgi teknolojileri-I içinde (ss. 48-69). Anadolu Üniversitesi Açıköğreti¬m Fakültes¬i Yayını
• Karasar, N. (2007). Bilimsel araştırma yöntemi (17. baskı). Nobel Yayın Dağıtım
• Kardeş Selimoğlu, S., Poroy Arsoy, A., & Ertan, Y. (2009). The effect of PowerPoint preferences of students on their performance: A research in Anadolu University. Turkish Online Journal of Distance Education, 10(1), 114-129.
• Khodjamuratovna, E. Z (2023). Use of presentations in teaching English. European Scholar Journal, 4(3), 11-13.
• Kıldan, A. O., & Ünver, N. (2010). Öğretim araçları. A. Doğanay (Ed.), Öğretim ilke ve yöntemleri içinde (ss. 357-382). Pegem Akademi Yayıncılık
• Kilis, S., & Uzun, A. M. (2019). Validity and reliability of student perceptions of PowerPoint efficacy scale, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3): 2501-2516.
• Konuk, Y. K. (2018). Grafik tasarım dersi alan öğrencilerin bilişim teknolojileri öz-yeterlik algıları ile teknolojiye yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No: 533200) [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
• Korkmaz, Ö., Keklikçi Y., & Çakır, R. (2020). Etkili öğrenme için PowerPoint sunumu yeterli midir? Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersine dönük deneysel bir çalışma. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8 (15), 48-64. https://doi.org/10.46778/goputeb.730621.
• Küçükahmet, L. (2009). Program geliştirme ve öğretim. Nobel Yayın Dağıtım.
• Ledy, N. M., & Syafryadin, S. (2023). Students’ perceptions of using PowerPoint as learning media in English language teaching at junior high school. Wiralodra English Journal (WEJ), 7(1), 123–132. https://doi.org/10.31943/wej.v7i1.218
• Levasseur, D. G., & Sawyer, J. K. (2006). Pedagogy meets PowerPoint: A research review of the effects of computer-generated slides in the classroom. The Review of Communication, 6 (1-2), 101-123.
• Mercan, M., Filiz, A., Göçer, İ., & Özsoy, N. (2009, 11-13 Şubat). Bilgisayar destekli eğitim ve bilgisayar destekli öğretimin dünyada ve Türkiye’de uygulamaları. Akademik Bilişim’09- XI. Akademik Bilişim Konferansı, Harran Üniversitesi, Şanlıurfa, Türkiye.
• Merriam, S. B. (2009). Qualitative research a guide to design and implementation. Jossey-Bass.
• Metin, E. (2018). Eğitimde teknoloji kullanımında öğretmen eğitimi: Bir durum çalışması. Journal of STEAM Education, 1(1), 79-103.
• Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim Bilimlerinde ve Sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (Özel Sayı 2), 273-294.
• Mıhcı Türker, P., & Pala, F. K. (2018). Öğretmen adaylarının sunum programlarına yönelik görüşleri. Kastamonu Education Journal, 26(6), 1875-1885. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2207
• Naelufah, D. R., Dalika, F. N., Hazawa, I., & Zulfa, S. (2023). Students’ perception of oral presentation assignment using PowerPoint in English education students. Edukatif: Jurnal Ilmu Pendidikan, 5 (6), 2623-2632. https://doi.org/10.31004/edukatif.v5i6.5989
• Sattorova, Y. S. (2022). The role of multimedia tools in ELT teaching. Central Asian Journal of Literature, Philosophy and Culture, 3 (6), 1-4
• Seferoğlu, S. S. (2009, 11-13 Şubat). İlköğretim okullarında teknoloji kullanımı ve yöneticilerin bakış açıları. Akademik Bilişim, Harran Üniversitesi, Şanlıurfa, Türkiye.
• Sığrı, Ü. (2021). Nitel araştırma yöntemleri (Güncellenmiş 2. baskı). Beta basım yayım dağıtım
• Sönmez, V. (2020). Program geliştirmede öğretmen el kitabı (19. baskı). Anı Yayıncılık
• Şimşek, N. (2002). Öğretmen ve öğretmen adayları için derste eğitim teknolojisi kullanımı (2. baskı). Nobel Yayın Dağıtım
• Ulucan, H., Karabulut, E. O., Adiloğulları, İ., Erdoğan, B. S., & Kılınç, M. (2014). Farklı bölümlerde öğrenim gören Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğrencilerinin power point ile yapılan ders sunumlarının etkililiği ile ilgili görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 171 – 187.
• Uz, Ç., Orhan, F., & Bilgiç, G. (2010). Prospective teachers’ opinions on the value of PowerPoint presentations in lecturing. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 2051–2059
• Uzun, A. M., & Kilis, S. (2019). Impressions of preservice teachers about use of PowerPoint slides by their instructors and its effects on their learning. International Journal of Contemporary Educational Research, 6(1), 40-52. https://doi.org/10.33200/ijcer.547253
• Yalaki, Y. (2014). Kimya eğitiminde bilgisayar sunumlarının etkili kullanımı ile ilgili öğrenci görüşleri ve algıları. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 15, 51-60.
• Yalın, H. İ. (2009). Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme (21. baskı). Nobel Yayın Dağıtım
• Yalman, M., & Kutluca, T. (2013). Öğretmen adaylarının öğrenme ve öğretme sürecinde PowerPoint kullanımlarına ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Journal of Instructional Technologies & Teacher Education, 1(2), 41-54.
• Yavuz, S., & Coşkun, A. E. (2008). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin tutum ve düşünceleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 276-286.
• Yeşilyurt, S., & Çapraz, C. (2020). Bilgisayar sunumlarına yönelik görüşler ölçeği (BSYGÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Education Journal, 28(1), 220-233. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3514
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık
• Yıldırım, N. (2011). Materyal seçimi ve materyal tasarımı. M. Küçük (Ed.), Öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı içinde (ss. 23-42). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Yilmazel-Sahin, Y. (2009). A Comparison of graduate and undergraduate teacher education students’ perceptions of their instructors’ use of Microsoft PowerPoint. Technology, Pedagogy and Education, 18(3), 361–380. https://doi.org/10.1080/14759390903335866
• Zemuy, M., Tsegay, S. M., & Aihui, P. (2024). PowerPoint-based lectures and students’ experiences in Eritrean Higher Education Institutions. SN Social Sciences, 4(9). https://doi.org/10.1007/s43545-024-00959-w