Nation-Building in the Shadow of Colonialism: The Case of Fergana Valley

Öz

Central Asian communities, initially colonized by the Russian Empire for its own interests, were reshaped many times in the Union of Soviet Socialist Republics (USSR) era. In this timeframe, the complex or undefined borders, which were not a problem due to being part of Soviet territory, became a source of conflict for the states following the dissolution of the Soviet Union. Particularly in the Fergana Valley, issues between the borders of Kyrgyzstan and Tajikistan continued until 2025. This article aims to explain how the Russian Empire colonized Central Asian territories from the imperial period and how the USSR influenced the fate of nations in the region by dividing their lands in various ways. While colonialism has affected regional countries in various ways, the study examines the impacts of colonial legacies in the framework of borders and sovereignty. The research investigates how nation-building has been influenced by the legacy of colonialism. In conclusion, it is argued that resolving border issues in 2025 will further facilitate nation-building processes of Kyrgyzstan and Tajikistan, which struggled with border problems from the beginning of their independence.

Anahtar Kelimeler

• Colonialism
• Sovereignty
• Nation-Building
• Fergana Valley
• Borders

Kolonyalizmin Gölgesinde Ulus-İnşası: Fergana Vadisi Örneği

Öz

İlk olarak, Rusya İmparatorluğu’nun kendi çıkarları doğrultusunda sömürgeleştirdiği Orta Asya toplulukları, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminde birçok kez yeniden şekillendirilmişlerdir. O dönemlerde, karmaşık ya da belirlenmemiş sınırlar Sovyet topraklarının bir parçası olmaları dolayısıyla problem değilken, Sovyetler Birliği’nin çökmesi sonucu ortaya çıkan devletler için çatışmanın kaynağı olmuştur. Özellikle Fergana Bölgesi’ndeki Kırgızistan ve Tacikistan arasındaki sınır problemi 2025 yılına kadar devam etmiştir. Bu çalışma Rusya İmparatorluğu’nun Orta Asya topraklarını imparatorluk döneminden itibaren nasıl sömürgeleştirdiğini ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin bu bölgedeki halkların topraklarını çeşitli şekillerde taksim ederek ulusların kaderini nasıl etkilediklerini açıklamayı amaçlamaktadır. Sömürgeciliğin çeşitli şekillerde bölge ülkelerine etkisi olmakla birlikte, çalışma sınır ve egemenlik bağlamında sömürge mirasının etkisine odaklanmıştır. Bu çalışma, ulus inşasının sömürgecilik mirası tarafından nasıl şekillendirildiğini araştırmaktadır. Sonuç olarak, 2025’te sınır sorunlarının çözülmesiyle bağımsızlıklarından beri sınır problemleri yaşayan Kırgızistan ve Tacikistan’ın ulus inşa süreçlerinin daha da kolaylaşacağı savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sömürgecilik
• Egemenlik
• Ulus-İnşası
• Fergana Vadisi
• Sınırlar

Kaynakça

1. Abashin, S. (2012). Nation construction in post-Soviet Central Asia. In M. Bassin, C. Kelly (Eds.), Soviet and post-Soviet identities (pp. 150-168). Cambridge University Press.
2. Abashin, S., Abdullaev, К., Abdullaev, R., & Koichiev, A. (2011). Soviet rule and the delineation of borders in the Ferghana Valley, 1917–1930. In F. S. Starr, B. Beshimov, I. I. Bobokulov, & P. Shozimov (Eds.), Ferghana Valley: The heart of Central Asia (pp. 94-119). M.E. Sharpe, Inc.
3. Anderson, B. (2006). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism . Verso.
4. Aydoğan, İ., & Korkmaz, Y. (2025). Rusya’nın Türk Cumhuriyetleri’ndeki sömürgeciliğine eğitimsel bakış. Asya Studies, 9(31), 39-50. https://doi.org/10.31455/asya.162007
5. Beriş, H. E. (2008). Egemenlik kavramının tarihsel gelişimi ve geleceği üzerine bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 63(01), 55-80. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002053
6. Berker, M., & Abdulkerimov, B. (2022, 09 23). Border disputes of Central Asian countries inherited from Soviets. Anadolu Ajansı. Retrieved August 30, 2024, from https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/border-disputes-of-central-asian-countries-inherited-from-soviets/2687809
7. Bezci, B. (2013). Cumhuriyetin kurucu iradesini modern devlet doğası üzerinden okumak. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 50(586), 23-35. https://pdf.trdizin.gov.tr/pdf/TENkZFBoYXIwSGk5MklOTFpWaEhsOVVRSXNZMDlaanVWYzhBbTBCNkFCdkhiSEdsSll4bzVIRkdPWmVkeEJwbHIzMFdGOFlJaThoSGVTSzVSMDFNdURjSENlc3BLRFQxTEgwd1ZYK0E5ank2UnBFL2NRL2R0Ymg2ZEsyOVk5Y3NpVlZwYmkvV2EzMkF3THJDNXpjZlpOcm82WkxXUDFteHJucU9YYjJ3K2IzeTBrQUhQVXVTS3F1ZE9EamxrUXBDa2k0TUszdzY2bzd2d3J4RHRwRU53ejhCbGNTNWRHWmF2NVpaZ05YYlR1TT0
8. Billig, M. (1995). Banal nationalism. London: SAGE Publications.

9. Blakemore, E. (2023, October 06). What is colonialism?. National Geographic. https://www.nationalgeographic.com/culture/article/colonialism
10. Bland, S. M. (2024, February 06). Stepping out of Stalin’s shadow: Kyrgyzstan and Tajikistan demarcate 90% of border. The Times of Central Asia. Retrieved August 30, 2024 from https://timesca.com/stepping-out-of-stalins-shadow-kyrgyzstan-and-tajikistan-demarcate-90-of-border/
11. Bodin, J. (1967). Six Books of the Commonwealth. (Trans.:M. J. Tooley). Alden Press.
12. Bondarenko, D. M. (2021). Nation-building in post-colonıal states: Historical past and present-day realities. Journal of Globalization Studies, 12(1), 18-37. https://doi.org/10.30884/jogs/2021.01.02
13. Borthakur, A. (2017). An analysis of the conflict in the Ferghana Valley. Asian Affairs, 334-350. https://doi.org/10.1080/03068374.2017.1313591
14. Buyar, C. (2017). Kırgız tarihi (Başlangıcından 1991 yılına kadar). C. Buyar (Dü.) içinde, Kırgızistan: Tarih-Toplum-Ekonomi-Siyaset (ss. 47-91). Bişkek: BYR Publishing House.
15. Chokayev, M. (1931). Turkestan and the Soviet regime. Journal of The Royal Central Asian Society, 18(3), s. 403-420. https://doi.org/10.1080/03068373108725165
16. Colonialism. (2006, May 9). Stanford Encyclopedia of Philosophy. Retrieved July 15, 2024, from https://plato.stanford.edu/entries/colonialism/#Def
17. Dadabaev, T. (2015). “We want a state of our own!” Reconstructing community space in bordering areas of Central Asia. The Journal of Territorial and Maritime Studies, 2(2), 9-32. https://cdm21069.contentdm.oclc.org/digital/collection/ppl1/id/102644
18. Davis, J. (2022, 12 21). The birth of the Soviet Union and the death of the Russian Revolution. Jstor Daily. Retrieved July 18, 2024, from https://daily.jstor.org/the-birth-of-the-soviet-union-and-the-death-of-the-russian-revolution/
19. Elahi, M. M., Khan, A. R., Rizvi, A., Farooqi, M. A., & Ullah, H. (2023). Soviet practices of (b)ordering: Mapping blur borders and identity crisis in post-Soviet Fergana Valley, Central Asia. Journal of Positive School Psychology, 7(3), 954-970.
20. Erkış, İ. U. (2013). Ulus-devletin tarihsel gelişimi üzerine. Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(26), 54-76.
21. Fierman, W. (2019). The Soviet transformation of Central Asia. In W. Fierman, Soviet Central Asia: The Failed Transformation. Roudledge.
22. Gabdulhakov, R. (2015). The highly securitized insecurities of state borders in the Fergana Valley. Central Asia Program. No:9. https://app.box.com/s/ejtqyi46nsq8hw0pm9fc1shg4del9451
23. Gbenenye, E. M. (2016). African colonial boundaries and nation-building. Inkanyiso: Journal of Humanities and Social Sciences, 8(2), 117-124.
24. Giddens, A. (2008). Ulus devlet ve şiddet (2. Baskı). (Çev.:C. Atay). Kalkedon Yayınları.
25. Golden, P. B. (2015). Dünya tarihinde Orta Asya (Çev.:Y. K. Taştan,). Ötüken Neşriyat.
26. Gökalp, Z. (2014). Millet nedir?. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 1(13), 146-154.
27. Gürkan, Ü. (1964). S.S.C.B. siyasî rejiminin ana hatları. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21(1), 155-198. https://doi.org/10.1501/Hukfak_0000001404
28. Hoefte, R., & Veenendaal, W. (2019). The challenges of nation-building and nation branding in multi-ethnic suriname. Nationalism and Ethnic Politics, 25(2), 173-190. https://doi.org/10.1080/13537113.2019.1602371
29. Imanaliyeva, A. (2023, January 27). Kyrgyzstan, Uzbekistan complete border delimitation process. Eurasianet. Retrieved September 09, 2024 from https://eurasianet.org/kyrgyzstan-uzbekistan-complete-border-delimitation-process
30. İmamoğlu, H. V. (2022). Coğrafi keşiflerden sonra oluşan yeni dünya düzeni ve Osmanlı ekonomi politiği. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 15(57), 1025-1041. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.55790
31. İplikçi, A. (2017). Kolonyalizm ve emperyalizm üzerine bir değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(4), 1527-1540.
32. Kara, F. (2021). Rusya’nın Orta Asya’ya (Türkistan) yönelik politikalarının dönemlere göre değişimi. (Y. E. Tansü, Dü.) Elazığ: İKSAD.
33. Karadağ, A., & Yaman, H. (2018). Üç farklı milliyetçilik. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 9(2), 84-108.
34. Karataş, Ö. (2021). Rus raporlarında Türkistan isyanı (1916-1917). Avrasya İncelemeleri Dergisi, 10(1), 63-82. https://doi.org/10.26650/jes.2021.003
35. Kelleci, T. (2023). (Post)Kolonyalizm: Özne, arzu ve siyasal melezlik. Ankara: Siyasal Kitabevi.
36. Khalid, A. (2007). Islam after communism: Religion and politics in Central Asia. London: University of California Press.
37. Khalid, A. (2021). Central Asia: A new history from the imperial conquests to the present. Oxfordshire: Princeton University Press.
38. Koichiev, A. (2003). Ethno-territorial claims in the Ferghana Valley during the process of national delimitation, 1924–7. In T. Everett-Heath, Central Asia: Aspects of Transition (pp. 45-57). RoutledgeCurzon.
39. Krauzman, M. (2024, 07 02). Tajikistan and Kyrgyzstan: Towards the end of the border dispute?. Spheres of Influence. Retrieved August 30, 2024, from https://spheresofinfluence.ca/tajikistan-and-kyrgyzstan-towards-the-end-of-the-border-dispute/
40. Lavrov, S. (2022, 07 22). Russia and Africa: A future-bound partnership. The Pan Afrikanist. Retrieved July 17, 2024, from https://thepanafrikanist.com/russia-and-africa-a-future-bound-partnership/
41. Lenin, V. I. (1963). Imperialism, the highest stage of capitalism. Moscow: Progress Publishers.
42. Loomba, A. (1998). Colonialism/Postcolonialism. Routledge .
43. Luraghi, R. (2000). Sömürgecilik tarihi (Çev.:H. İnal). E Yayınları.
44. MacKenzie, D. (1988). The conquest and administration of Turkestan, 1860-85. In M. Rywkin, Russian colonial expansion to 191. London: Mansell Publishing Limited.
45. Manioğlu, O. (2025, 04 02). Tacikistan-Kırgızistan sınır antlaşması: 2025’te yeni bir barış süreci. Politika Akademisi. Erişim Nisan 16, 2025, https://politikaakademisi.org/2025/04/02/tacikistan-kirgizistan-sinir-anlasmasi-2025te-yeni-bir-baris-sureci/
46. McCauley, M., & Dewdney, J. C. (2025, 01 17). Soviet Union. Britannica. Retrieved January 21, 2025, from https://www.britannica.com/place/Soviet-Union
47. Megoran, N. (2010). The Uzbekistan-Kyrgyzstan boundary: Stalin’s cartography, post-Soviet geography. In A. C. Diener, & J. Hagen, Borderlines and borderlands: Political oddities at the edge of the nation-state (pp. 33-53). United Rowman & Littlefield Publishers.
48. Nandy, A. (1983). The intimate enemy: Loss and recovery of self under colonialism. Oxford University Press. Osterhammel, J. (2005). Colonialism: A theoretical overview (Çev.:S. L. Frisch) Princeton: Markus Wiener Publishers.
49. Özensoy, A. U. (2019). 15 ve 16. yüzyıllarda sömürgecilik hareketleri, fiyat devrimi ve sömürgecilik ideolojisi. Tarih ve Gelecek Dergisi, 5(3), 819-834. http://dx.doi.org/10.21551/jhf.664516
50. Pierce, R. A. (1960). Russian Central Asia 1867-1917: A study in colonial rule. Berkeley and Los Angeles: University Of California Press.
51. Putz, C. (2021, March 30). Kyrgyzstan-Uzbekistan border: ‘Resolved 100 percent’. The Diplomat. Retrieved August 30, 2024, from https://thediplomat.com/2021/03/kyrgyzstan-uzbekistan-border-resolved-100-percent/
52. Rahimov, M., & Urazaeva, G. (2005). Central Asian Nations & border issues. Conflict Studies Research Centre. https://www.files.ethz.ch/isn/92527/05_Apr.pdf
53. Rickleton, C. (2024, 04 23). Farewell Barak: Uzbekistan absorbs Kyrgyz exclave as part of historic border deal. Radio Free Europe Radio Liberty. Retrieved August 30, 2024, from https://www.rferl.org/a/uzbekistan-kyrgyzstan-barak-exclave-historic-border-deal/32917744.html
54. Roy, O. (2018). Yeni Orta Asya ya da ulusların imal edilişi (Çev.:M. Moralı) İstanbul: Metis Yayınları.
55. Sabol, S. (2007). The creation of Soviet Central Asia: The 1924 national delimitation. Central Asian Survey, 14(2), 225-241. https://doi.org/10.1080/02634939508400901
56. Sadıkov, R. (2010, 10 01). Şubat devriminden sonra Rusya’da iktidar mücadelesi: Ekim Devrimi’ne giden yol. Tarih Araştırmaları Dergisi, 29(48), 101-118. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000471
57. Said, E. W. (1993). Culture and Imperialism. First Vintage Books.
58. Sengupta, A. (2000). Imperatives of national territorial delimitation and the fate of Bukhara 1917-1924. Central Asian Survey, 394-415. 10.1080/026349300750058008.
59. Shavkat Mirziyoyev imzolagan qonunlar Qirg‘iziston bilan chegaraga va Andijon suv omboriga oid. (2022, 11 30). Kun.uz. Retrieved September 06 2024, from https://kun.uz/ru/news/2022/11/30/shavkat-mirziyoyev-podpisal-zakony-po-granitse-s-kyrgyzstanom-i-andijanskomu-vodoxranilishchu
60. Sumlenny, S. (2024, 01 15). Russia's hidden colonialism: Its origins, forms, and the ways to escape it. European Resilience Initiative Center. Retrieved July 17, 2024, from https://european-resilience.org/analytics/russias-hidden-colonialism-its-origins-forms-and-ways-escape-it
61. Svanberg, I. (1996). Muslim Central Asia. In G. Smith, The nationalities question in post-soviet states (pp. 315-333). Longman Group LTD.
62. Şevik, O. (2024). Buhara Emirliği’nin işgali ve Boşevik İhtilali’nin etkisi. Esam Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(1), 26-70. https://doi.org/10.53662/esamdergisi.1366143
63. Tan, M., Demir, M. S., Budak, P., & Sarı, M. (2017). Milliyetçilik ve küreselleşme tartışmaları bağlamında ulus-devlet. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi(63), 590-600. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.13280
64. Temür, B. (2023). Kırgız halkından Kırgızistan devletine: Etno-sembolizm bağlamında bir analiz. Bölge Çalışmaları Dergisi, 2(2), 158-178.
65. Wallerstein, I. (2011). Dünya sistemleri analizi: Bir giriş (2. Basım). (Çev.: E. Abadoğlu, & N. Ersoy) BGST Yayınları.
66. Wheeler, G. E. (2019). Orta Asya’da Sovyet politikası (Çev.: A. Erdoğan). Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(20). 329-336. http://dx.doi.org/10.16989/TIDSAD.1688
67. Yarımoğlu, S. (2022). Milliyetler meselesi temelinde Orta Asya’daki Sovyet politikaları. Milliyetçilik Araştırmaları Dergisi, 31-60. https://doi.org/10.53425/madergisi.1011472