Two Important Officials in the Palace Organization of the Timurid State: Qorchi and Suchi

Öz

The Timurid State, which was founded by Amir Timur in 1370 in Samarkand, centered on Transoxiana, continued its existence until 1507. Although its political life was short, the military, administrative and palace organization of the Timurids set an example for the states established after Timurid State. The two important officials of the Timurid court organization, qorchi and suchi are the focus of this study. In the article, it will be discussed who the palace officials named qorchi and suchi were, from which groups they were chosen, their activities, their relations with the ruler, and whether their activities in the state changed periodically. The activities of qorchi and suchi will be examined chronologically in light of the main sources of the period. In addition, the extent of their power and influence in the Timurid court was also revealed. As a result of the study, it was seen that qorchi and suchi were people who gained the trust of the ruler and were included in his inner circle. It was determined that both offices were hereditary and passed from father to son or were chosen from certain families. It was also seen that the qorchi and suchi increased their power and effectiveness in the military, administrative, and financial organization over time.

Anahtar Kelimeler

• Amir Timur
• Sultan Husain Bayqara
• Timurid State Organization
• Turkestan.

Timurlu Devleti’nin Saray Teşkilatında İki Önemli Görevli: Kurçi ve Suçi

Öz

Emir Timur tarafından 1370 yılında Mâverâünnehir merkezli Semerkant’ta kurulan Timurlu Devleti, 1507 yılına kadar varlığını devam ettirmiştir. Siyasi ömrü kısa olmasına rağmen Timurluların askerî, idarî ve saray teşkilatı kendisinden sonra kurulan devletlere örnek teşkil etmiştir. Timurlu saray teşkilatının iki önemli görevlisi olan kurçi ve suçi adlı memurlar, bu çalışmanın odak noktasıdır. Makalede kurçi ve suçi adlı saray görevlilerin kimler olduğu, hangi gruplar arasından seçildiği, faaliyetleri, hükümdar ile ilişkileri, onların devlet içerisindeki etkinliklerin dönemsel olarak değişikliğe uğrayıp uğramadığı tartışılacaktır. Kurçi ve suçilerin faaliyetleri kronolojik olarak dönemin ana kaynakları ışığında incelenecektir. Ayrıca söz konusu ünvana sahip olanların, Timurlu sarayındaki güç ve etkinliklerinin ne dereceye ulaştığı da ortaya konulacaktır. Çalışma neticesinde kurçi ve suçilerin, hükümdarın güvenini kazanarak yakın çevresine dahil olan kimseler olduğu ifade edilmiştir. Her iki makamında kalıtsal özellik taşıyarak babadan oğula geçtiği yahut belirli aileler arasından seçildiği tespit edilmiştir. Kurçi ve suçilerin, zaman içerisinde askerî, idarî ve malî teşkilatta güç ve etkinliklerini arttırdıkları da görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Emîr Timur
• Sultan Hüseyin Baykara
• Timurlu Devlet Teşkilatı
• Türkistan.

Kaynakça

1. Abdürrezzak-ı Semerkandî. (1383). Matla’-ı Sadeyn ve Mecma’-ı Bahreyn (II/1.Cilt). (Yay.: Abdülhüseyn-i Nevâî). Pejûhişgâh-ı Ulum-i İnsanı ve Muta’alat-ı Ferhengi.
2. Aka, İ. (1994). Mirza Şahruh ve zamanı. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
3. Aka, İ. (2014). Timur ve Devleti. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
4. Akbıyık, A. H. (2011). Argun: Bir Türkmen boyu. Tarih Dergisi, 37, 7-26.
5. Alan, H. (2015). Bozkırdan cennet bahçesine Timurlular (1360-1506). Ötüken Neşriyat.
6. Ando, S. (1992). Timuridische Emire nach dem Muʿizz al-ansāb. Klaus Schwarz Verlag.
7. Barthold, V. V. (2015). Uluğ Beg ve zamanı (Çev.: İsmail Aka). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
8. Continuation du Zafarnâma de Nizâmuddîn Šâmî par Hâfız-ı Abrû. (1934). (Yay.: Felix Tauer). Prague Oriental Institute.

9. Çetin, H. (2012). Timur’un Anadolu Seferi ve Ankara Savaşı. Yeditepe Yayınları.
10. Devellioğlu, F. (2015). Osmanlıca- Türkçe ansiklopedik lügat. Aydın Kitabevi.
11. Devletşâh Semerkandî. (1977). Devletşâh tezkiresi (Tezkire-i Devletşâh) (3. Cilt). (Çev.: Necati Lugal). Kervan Yayıncılık.
12. Doerfer, G. (1963). Türkische und mongolische Elemente im Neupersischen: Unter besonderer Berücksichtigung älterer neupersischer Geschichtsquellen, vor allem der Mongolen- und Timuridenzeit (1. Cilt). Franz Steiner Verlag GMBH.
13. Erdoğan, E. (2019). Safevi Devleti’nin askerî teşkilatı. Yeditepe Yayınları.
14. Hâfız-ı Ebrû. (1395 h.ş.). Zübdetü’t- Tevârih-i Baysungurî (2-3. Cilt) . (Yay.: Seyyid Kemal Hac Seyyid Cevâdî). İntişarat-ı Esatir.
15. Haneda, M. (2016). Safevi hassa birliklerinin tekâmülü. (Çev.: İlker Külbilge). Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 2/1, 125-150. https://doi.org/10.30517/cihannuma.283521.
16. İbn Arabşah. (2012). Acâibu’l Makdûr fi Nevâib-i Tîmûr (Çev.: D. Ahsen Batur). Selenge Yayınları.
17. Koçak, M. E. (2024). Timurlularda ordu ve askerî organizasyon (1370-1447) (Tez No.: 874877) [Doktora Tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
18. Köprülü, O. F. (1991). Bahadır. Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İçinde (s. 454). Türkiye Diyanet Vakfı.
19. Macit, E. (2022). Timurlularda yeme içme kültürü. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 5/1, 163-171. https://doi.org/10.48120/oad.1112391.
20. Manz, B. F. (2017). Timurlenk (bozkırların son göçebe fatihi) (Çev.: Zuhal Bilgin). Kronik Kitap.
21. Manz, B.F. (1985). The office of Darugha under Tamerlane. Journal of Turkish Studies, 9, 59-69.
22. May. T. (2017). Timothy May (Ed.). The Mongol Empire: A historical encyclopedia 1 (s. 79-81). ABC-CLIO.
23. Mîr Caferî, H. (1375 h.ş.). Târîh-i Timurîyân ve Türkmânân. İsfahan: İntişarat-ı Dânişgâh-ı İsfahan.
24. Moğolların gizli tarihi. (2016). (Çev.: Ahmet Temir). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
25. Muizzü’l-Ensâb, Bibliothèque Nationale Paris, Persian 67.
26. Nizâmeddin-i Şâmî. (1363). Zafernâme (Yay.: Penahî Simnânî). İntişarat-ı Bamdad.
27. Özbayraktar, A. (2017). Mahmud Târâbî isyanı. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 84, 211-227.
28. Özcan, A. (2002). Kurçi. Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi İçinde (s. 441). Türkiye Diyanet Vakfı.
29. Ruy Gonzales de Clavijo. (1993). Anadolu Orta Asya ve Timur (Çev.: Ömer Rıza Doğrul). Ses Yayınları.
30. Subtelny, M. E. (2007). Timurids in transition (Turko-Persian politics and acculturation in Medieval Iran). Brill.
31. Şerefeddin Ali-i Yezdî. (1387 h.ş.). Zafernâme (1-2. Cilt). (Yay.: Abdül Hüseyin Nevayi & Seyyid Mir Muhammed Sadık). Kütüphane-i Meclis-i Şura-i İslami.
32. Tacü’s-Selmânî. (1999). Tarihnâme (Çev.: İsmail Aka). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
33. Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı Devleti teşkilâtına medhal. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
34. Ükten, S. S. (2018). Buhara Hanlığı’nın askerî teşkilatı (1500-1868). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
35. Zahirüddin Muhammed Bâbür. (2000). Baburnâme, (Babur’un Hatıratı) (1-3. Cilt). (Çev.: Reşit Rahmeti Arat) Kültür Bakanlığı Yayınları.