Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Kırgız Kukla Sanatında Folklorik ve Kültürel Unsurların Görünümü

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 145 - 164, 01.01.2026

Ezgi Oya Gümüş

Öz

Bu çalışma, Kırgız kukla tiyatrosunun yapısında ve anlatı dünyasında yer alan folklorik unsurları incelemektedir. Kırgız kukla sanatında folklorik öğeler; kuklaların türleri, içerikleri ve tasarımlarında açık biçimde görülmektedir. Halk kuklası örneklerinden Takteke ve Asan-Üsön kuklaları, bu geleneğin en belirgin temsilcileridir. Takteke kuklası, komuz, kılkıyak, demir komuz, dombra ve dambura gibi geleneksel müzik aletleri eşliğinde icra edilmekte ve dağ keçilerinin yaşamını konu edinmektedir. Bu kukla, yalnızca eğlence amacı taşımamakta; doğa ve hayvan sevgisini topluma aktaran eğitici bir araç olarak da işlev görmektedir. Asan-Üsön kuklası ise tek bir oyuncu tarafından canlandırılan iki başlı bir güreşçi figürüdür ve “Maş Botoy” komuz ezgileri eşliğinde sergilenmektedir. Kırgız epik geleneğinden uyarlanan Er Töştük, Er Tabıldı, Cañıl Mırza ve Kocacaş destanları, kukla tiyatrosuna konu olmuş önemli anlatılardır. Ayrıca, Türk dünyasının ortak figürleri olan Keloğlan (Aldar Köse- Taz Bala) ve Nasreddin Hoca (Hoca Nasıreddin) tipleri de bu sanatı besleyen kültürel kaynaklardandır. Çalışma, Kırgız kukla sanatının folklorik özelliklerini belirleyerek, tiyatro ve halkbilimi alanlarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kırgız kukla sanatı Folklorik unsurlar Türk Dünyası Takteke kuklası Epik Destanlar Türk Dünyası Kültürü

Kaynakça

  • Abramzon, S. M. (1946). Kırgız elinin madanıyatının oçerki. Akademi Nauk.
  • Alimbay, N. (2013). Qazaqtıñ étnografïyalıq kategorïyalar, uğımdar men atawlarınıñ dästürli jüyesi (Cilt 4, K–O, s. 603). Nursultan: Ortalık Muzeyi.
  • Arıkan, M., & Kallimci, İ. T. (2008). Kutsal Kırgız kalpağı. Turkish Studies, 3(2), 33–42.
  • Başgöz, İ. (1986). Folklor yazıları. İstanbul: Adam Yayınları.
  • Baygaziev, S. (2002). XX kılımdagı Kırgız adabıyatının tarıhı. Uluttuk Akademiyası.
  • Gezer, Ş. (2017). Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar (Doktora tezi, Siirt Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
  • Gümüş, E. O. (2023). Kültürel aktarımın bir şekli olarak Kırgızistan’da guvar resimleri ve grafitiler. Folklor Akademi Dergisi, 6, 1096–1117.
  • Gümüş, E. O., & Çobanoğlu, Ö. (2024). Kırgız epik destan geleneğinin tiyatro sanatına yansıması: Cañıl Mırza Destanı ve kukla tiyatrosu örneği. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 38, 36–49.
  • Ilgısheva, M., & Bekmuhanbetov, B. (2023). Kazaklarda kuklanın bir türü: Orteke. Turcology Research, 77, 111–116.
  • Jurkowski, H. (1996). A history of European puppetry: From its origins to the end of the 19th century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press.
  • Jurkowski, H. (1998). A history of European puppetry: The twentieth century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press. Ryauzov, S. (1958). Kırgızkiy opernıy teatr. Vypusk, 12, 60–65.
  • Sadıkov, C. (1989). Ölüp tirilgender (dramalar). Frunze: Adabıyat.
  • Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press.
  • Schechner, R. (1988). Performance theory (Rev. ed.). New York, NY: Routledge.
  • Schechner, R. (2002). Performance studies: An introduction. London, UK: Routledge.
  • Seyitbekova, A. (2012). Kuurçak teatrının tüpkü atası Takteke cok boluuda. Gazete Manas, 10, 1–16.
  • Sırımbetov, A. (1989). Kırgız kuurçak teatırı. Frunze: Adabıyat.
  • Temirova, A. (2013). Er Töştük. Yayıncı bilgisi yok.
  • Turner, V. (1982). From ritual to theatre: The human seriousness of play. New York, NY: PAJ Publications.
  • Turner, V. (2003). The anthropology of performance. New York, NY: PAJ Publications.
  • Yakıcı, A. (2009a). Evrensel bir tiyatro sanatı olan kuklanın Anadolu insanının sosyal ve kültürel hayatına etkisi. Millî Folklor, 21(81), 34–39.
  • Yakıcı, A. (2009b). Geleneksel Türk tiyatrosu. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  • Yudahin, K. K. (2011). Kırgız sözlüğü (A. Taymas, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • UNESCO. (2012). Orteke: Traditional performing art in Kazakhstan – dance, puppet and music. https://ich.unesco.org/en/RL/orteke-traditional-performing-art-in-kazakhstan-dance-puppet-and-music-0187
  • UNIMA. (2012). Traditional Kyrgyz puppetry. https://wepa.unima.org/en/kyrgyzstan/
  • Kuurchak Teatr Kukol. (2022). Asan-Üsön [Instagram gönderisi]. https://www.instagram.com/kuurchak_teatr_kukol/
  • UNESCO. (2025). Orteke kuklası ve Capra sibirica. https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/474726
  • ZOOBRNO. (2005). Capra sibirica. https://www.zoobrno.cz/en/our-animals/animals-kept/mammals/2005-05-16-capra-sibirica
  • K1: Kasımbekov, İ. (2025, 11 Haziran). Musa Cangaziev Kukla Tiyatrosu [Çevrim içi görüşme, Zoom]. Ankara–Bişkek.

The Appearance of Folkloric and Cultural Elements in Kyrgyz Puppet Art.

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 145 - 164, 01.01.2026

Ezgi Oya Gümüş

Öz

This study examines the folkloric elements present in the structure and narrative world of Kyrgyz puppet theatre. Folkloric elements are clearly evident in the types, content, and designs of Kyrgyz puppet art. Among the folk puppets, the Takteke and Asan-Üsön puppets are the most prominent representatives of this tradition. The Takteke puppet is performed accompanied by traditional musical instruments, including the komuz, the kılkıyak, the demir komuz, the dombra, and the dambura, and depicts the life of mountain goats. This puppet is not only for entertainment purposes; it also serves as an educational tool that conveys a love of nature and animals to society. The Asan-Üsön puppet is a two-headed wrestler figure played by a single actor and performed to the tune of the komuz "Maş Botoy." Adapted from the Kyrgyz epic tradition, the epics Er Töştük, Er Tabıldı, Cañıl Mırza, and Kocacaş are essential narratives that have been the subject of puppet theatre. Furthermore, the characters of Keloğlan (Aldar Köse-Taz Bala) and Nasreddin Hodja (Hoca Nasıreddin), familiar figures in the Turkic world, are among the cultural sources that inform this art. This study aims to contribute to the fields of theatre and folklore by identifying the folkloric characteristics of Kyrgyz puppetry.

Anahtar Kelimeler

Kyrgyz puppet art folklorik elements Takteke Puppet Turkish world culture Epic sagas

Kaynakça

  • Abramzon, S. M. (1946). Kırgız elinin madanıyatının oçerki. Akademi Nauk.
  • Alimbay, N. (2013). Qazaqtıñ étnografïyalıq kategorïyalar, uğımdar men atawlarınıñ dästürli jüyesi (Cilt 4, K–O, s. 603). Nursultan: Ortalık Muzeyi.
  • Arıkan, M., & Kallimci, İ. T. (2008). Kutsal Kırgız kalpağı. Turkish Studies, 3(2), 33–42.
  • Başgöz, İ. (1986). Folklor yazıları. İstanbul: Adam Yayınları.
  • Baygaziev, S. (2002). XX kılımdagı Kırgız adabıyatının tarıhı. Uluttuk Akademiyası.
  • Gezer, Ş. (2017). Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar (Doktora tezi, Siirt Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
  • Gümüş, E. O. (2023). Kültürel aktarımın bir şekli olarak Kırgızistan’da guvar resimleri ve grafitiler. Folklor Akademi Dergisi, 6, 1096–1117.
  • Gümüş, E. O., & Çobanoğlu, Ö. (2024). Kırgız epik destan geleneğinin tiyatro sanatına yansıması: Cañıl Mırza Destanı ve kukla tiyatrosu örneği. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 38, 36–49.
  • Ilgısheva, M., & Bekmuhanbetov, B. (2023). Kazaklarda kuklanın bir türü: Orteke. Turcology Research, 77, 111–116.
  • Jurkowski, H. (1996). A history of European puppetry: From its origins to the end of the 19th century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press.
  • Jurkowski, H. (1998). A history of European puppetry: The twentieth century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press. Ryauzov, S. (1958). Kırgızkiy opernıy teatr. Vypusk, 12, 60–65.
  • Sadıkov, C. (1989). Ölüp tirilgender (dramalar). Frunze: Adabıyat.
  • Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press.
  • Schechner, R. (1988). Performance theory (Rev. ed.). New York, NY: Routledge.
  • Schechner, R. (2002). Performance studies: An introduction. London, UK: Routledge.
  • Seyitbekova, A. (2012). Kuurçak teatrının tüpkü atası Takteke cok boluuda. Gazete Manas, 10, 1–16.
  • Sırımbetov, A. (1989). Kırgız kuurçak teatırı. Frunze: Adabıyat.
  • Temirova, A. (2013). Er Töştük. Yayıncı bilgisi yok.
  • Turner, V. (1982). From ritual to theatre: The human seriousness of play. New York, NY: PAJ Publications.
  • Turner, V. (2003). The anthropology of performance. New York, NY: PAJ Publications.
  • Yakıcı, A. (2009a). Evrensel bir tiyatro sanatı olan kuklanın Anadolu insanının sosyal ve kültürel hayatına etkisi. Millî Folklor, 21(81), 34–39.
  • Yakıcı, A. (2009b). Geleneksel Türk tiyatrosu. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  • Yudahin, K. K. (2011). Kırgız sözlüğü (A. Taymas, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • UNESCO. (2012). Orteke: Traditional performing art in Kazakhstan – dance, puppet and music. https://ich.unesco.org/en/RL/orteke-traditional-performing-art-in-kazakhstan-dance-puppet-and-music-0187
  • UNIMA. (2012). Traditional Kyrgyz puppetry. https://wepa.unima.org/en/kyrgyzstan/
  • Kuurchak Teatr Kukol. (2022). Asan-Üsön [Instagram gönderisi]. https://www.instagram.com/kuurchak_teatr_kukol/
  • UNESCO. (2025). Orteke kuklası ve Capra sibirica. https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/474726
  • ZOOBRNO. (2005). Capra sibirica. https://www.zoobrno.cz/en/our-animals/animals-kept/mammals/2005-05-16-capra-sibirica
  • K1: Kasımbekov, İ. (2025, 11 Haziran). Musa Cangaziev Kukla Tiyatrosu [Çevrim içi görüşme, Zoom]. Ankara–Bişkek.

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 145 - 164, 01.01.2026

Ezgi Oya Gümüş

Öz

Kaynakça

  • Abramzon, S. M. (1946). Kırgız elinin madanıyatının oçerki. Akademi Nauk.
  • Alimbay, N. (2013). Qazaqtıñ étnografïyalıq kategorïyalar, uğımdar men atawlarınıñ dästürli jüyesi (Cilt 4, K–O, s. 603). Nursultan: Ortalık Muzeyi.
  • Arıkan, M., & Kallimci, İ. T. (2008). Kutsal Kırgız kalpağı. Turkish Studies, 3(2), 33–42.
  • Başgöz, İ. (1986). Folklor yazıları. İstanbul: Adam Yayınları.
  • Baygaziev, S. (2002). XX kılımdagı Kırgız adabıyatının tarıhı. Uluttuk Akademiyası.
  • Gezer, Ş. (2017). Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar (Doktora tezi, Siirt Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
  • Gümüş, E. O. (2023). Kültürel aktarımın bir şekli olarak Kırgızistan’da guvar resimleri ve grafitiler. Folklor Akademi Dergisi, 6, 1096–1117.
  • Gümüş, E. O., & Çobanoğlu, Ö. (2024). Kırgız epik destan geleneğinin tiyatro sanatına yansıması: Cañıl Mırza Destanı ve kukla tiyatrosu örneği. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 38, 36–49.
  • Ilgısheva, M., & Bekmuhanbetov, B. (2023). Kazaklarda kuklanın bir türü: Orteke. Turcology Research, 77, 111–116.
  • Jurkowski, H. (1996). A history of European puppetry: From its origins to the end of the 19th century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press.
  • Jurkowski, H. (1998). A history of European puppetry: The twentieth century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press. Ryauzov, S. (1958). Kırgızkiy opernıy teatr. Vypusk, 12, 60–65.
  • Sadıkov, C. (1989). Ölüp tirilgender (dramalar). Frunze: Adabıyat.
  • Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press.
  • Schechner, R. (1988). Performance theory (Rev. ed.). New York, NY: Routledge.
  • Schechner, R. (2002). Performance studies: An introduction. London, UK: Routledge.
  • Seyitbekova, A. (2012). Kuurçak teatrının tüpkü atası Takteke cok boluuda. Gazete Manas, 10, 1–16.
  • Sırımbetov, A. (1989). Kırgız kuurçak teatırı. Frunze: Adabıyat.
  • Temirova, A. (2013). Er Töştük. Yayıncı bilgisi yok.
  • Turner, V. (1982). From ritual to theatre: The human seriousness of play. New York, NY: PAJ Publications.
  • Turner, V. (2003). The anthropology of performance. New York, NY: PAJ Publications.
  • Yakıcı, A. (2009a). Evrensel bir tiyatro sanatı olan kuklanın Anadolu insanının sosyal ve kültürel hayatına etkisi. Millî Folklor, 21(81), 34–39.
  • Yakıcı, A. (2009b). Geleneksel Türk tiyatrosu. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  • Yudahin, K. K. (2011). Kırgız sözlüğü (A. Taymas, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • UNESCO. (2012). Orteke: Traditional performing art in Kazakhstan – dance, puppet and music. https://ich.unesco.org/en/RL/orteke-traditional-performing-art-in-kazakhstan-dance-puppet-and-music-0187
  • UNIMA. (2012). Traditional Kyrgyz puppetry. https://wepa.unima.org/en/kyrgyzstan/
  • Kuurchak Teatr Kukol. (2022). Asan-Üsön [Instagram gönderisi]. https://www.instagram.com/kuurchak_teatr_kukol/
  • UNESCO. (2025). Orteke kuklası ve Capra sibirica. https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/474726
  • ZOOBRNO. (2005). Capra sibirica. https://www.zoobrno.cz/en/our-animals/animals-kept/mammals/2005-05-16-capra-sibirica
  • K1: Kasımbekov, İ. (2025, 11 Haziran). Musa Cangaziev Kukla Tiyatrosu [Çevrim içi görüşme, Zoom]. Ankara–Bişkek.

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 145 - 164, 01.01.2026

Ezgi Oya Gümüş

Öz

Kaynakça

  • Abramzon, S. M. (1946). Kırgız elinin madanıyatının oçerki. Akademi Nauk.
  • Alimbay, N. (2013). Qazaqtıñ étnografïyalıq kategorïyalar, uğımdar men atawlarınıñ dästürli jüyesi (Cilt 4, K–O, s. 603). Nursultan: Ortalık Muzeyi.
  • Arıkan, M., & Kallimci, İ. T. (2008). Kutsal Kırgız kalpağı. Turkish Studies, 3(2), 33–42.
  • Başgöz, İ. (1986). Folklor yazıları. İstanbul: Adam Yayınları.
  • Baygaziev, S. (2002). XX kılımdagı Kırgız adabıyatının tarıhı. Uluttuk Akademiyası.
  • Gezer, Ş. (2017). Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar (Doktora tezi, Siirt Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
  • Gümüş, E. O. (2023). Kültürel aktarımın bir şekli olarak Kırgızistan’da guvar resimleri ve grafitiler. Folklor Akademi Dergisi, 6, 1096–1117.
  • Gümüş, E. O., & Çobanoğlu, Ö. (2024). Kırgız epik destan geleneğinin tiyatro sanatına yansıması: Cañıl Mırza Destanı ve kukla tiyatrosu örneği. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 38, 36–49.
  • Ilgısheva, M., & Bekmuhanbetov, B. (2023). Kazaklarda kuklanın bir türü: Orteke. Turcology Research, 77, 111–116.
  • Jurkowski, H. (1996). A history of European puppetry: From its origins to the end of the 19th century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press.
  • Jurkowski, H. (1998). A history of European puppetry: The twentieth century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press. Ryauzov, S. (1958). Kırgızkiy opernıy teatr. Vypusk, 12, 60–65.
  • Sadıkov, C. (1989). Ölüp tirilgender (dramalar). Frunze: Adabıyat.
  • Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press.
  • Schechner, R. (1988). Performance theory (Rev. ed.). New York, NY: Routledge.
  • Schechner, R. (2002). Performance studies: An introduction. London, UK: Routledge.
  • Seyitbekova, A. (2012). Kuurçak teatrının tüpkü atası Takteke cok boluuda. Gazete Manas, 10, 1–16.
  • Sırımbetov, A. (1989). Kırgız kuurçak teatırı. Frunze: Adabıyat.
  • Temirova, A. (2013). Er Töştük. Yayıncı bilgisi yok.
  • Turner, V. (1982). From ritual to theatre: The human seriousness of play. New York, NY: PAJ Publications.
  • Turner, V. (2003). The anthropology of performance. New York, NY: PAJ Publications.
  • Yakıcı, A. (2009a). Evrensel bir tiyatro sanatı olan kuklanın Anadolu insanının sosyal ve kültürel hayatına etkisi. Millî Folklor, 21(81), 34–39.
  • Yakıcı, A. (2009b). Geleneksel Türk tiyatrosu. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  • Yudahin, K. K. (2011). Kırgız sözlüğü (A. Taymas, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • UNESCO. (2012). Orteke: Traditional performing art in Kazakhstan – dance, puppet and music. https://ich.unesco.org/en/RL/orteke-traditional-performing-art-in-kazakhstan-dance-puppet-and-music-0187
  • UNIMA. (2012). Traditional Kyrgyz puppetry. https://wepa.unima.org/en/kyrgyzstan/
  • Kuurchak Teatr Kukol. (2022). Asan-Üsön [Instagram gönderisi]. https://www.instagram.com/kuurchak_teatr_kukol/
  • UNESCO. (2025). Orteke kuklası ve Capra sibirica. https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/474726
  • ZOOBRNO. (2005). Capra sibirica. https://www.zoobrno.cz/en/our-animals/animals-kept/mammals/2005-05-16-capra-sibirica
  • K1: Kasımbekov, İ. (2025, 11 Haziran). Musa Cangaziev Kukla Tiyatrosu [Çevrim içi görüşme, Zoom]. Ankara–Bişkek.

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 145 - 164, 01.01.2026

Ezgi Oya Gümüş

Öz

Kaynakça

  • Abramzon, S. M. (1946). Kırgız elinin madanıyatının oçerki. Akademi Nauk.
  • Alimbay, N. (2013). Qazaqtıñ étnografïyalıq kategorïyalar, uğımdar men atawlarınıñ dästürli jüyesi (Cilt 4, K–O, s. 603). Nursultan: Ortalık Muzeyi.
  • Arıkan, M., & Kallimci, İ. T. (2008). Kutsal Kırgız kalpağı. Turkish Studies, 3(2), 33–42.
  • Başgöz, İ. (1986). Folklor yazıları. İstanbul: Adam Yayınları.
  • Baygaziev, S. (2002). XX kılımdagı Kırgız adabıyatının tarıhı. Uluttuk Akademiyası.
  • Gezer, Ş. (2017). Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar (Doktora tezi, Siirt Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
  • Gümüş, E. O. (2023). Kültürel aktarımın bir şekli olarak Kırgızistan’da guvar resimleri ve grafitiler. Folklor Akademi Dergisi, 6, 1096–1117.
  • Gümüş, E. O., & Çobanoğlu, Ö. (2024). Kırgız epik destan geleneğinin tiyatro sanatına yansıması: Cañıl Mırza Destanı ve kukla tiyatrosu örneği. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 38, 36–49.
  • Ilgısheva, M., & Bekmuhanbetov, B. (2023). Kazaklarda kuklanın bir türü: Orteke. Turcology Research, 77, 111–116.
  • Jurkowski, H. (1996). A history of European puppetry: From its origins to the end of the 19th century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press.
  • Jurkowski, H. (1998). A history of European puppetry: The twentieth century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press. Ryauzov, S. (1958). Kırgızkiy opernıy teatr. Vypusk, 12, 60–65.
  • Sadıkov, C. (1989). Ölüp tirilgender (dramalar). Frunze: Adabıyat.
  • Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press.
  • Schechner, R. (1988). Performance theory (Rev. ed.). New York, NY: Routledge.
  • Schechner, R. (2002). Performance studies: An introduction. London, UK: Routledge.
  • Seyitbekova, A. (2012). Kuurçak teatrının tüpkü atası Takteke cok boluuda. Gazete Manas, 10, 1–16.
  • Sırımbetov, A. (1989). Kırgız kuurçak teatırı. Frunze: Adabıyat.
  • Temirova, A. (2013). Er Töştük. Yayıncı bilgisi yok.
  • Turner, V. (1982). From ritual to theatre: The human seriousness of play. New York, NY: PAJ Publications.
  • Turner, V. (2003). The anthropology of performance. New York, NY: PAJ Publications.
  • Yakıcı, A. (2009a). Evrensel bir tiyatro sanatı olan kuklanın Anadolu insanının sosyal ve kültürel hayatına etkisi. Millî Folklor, 21(81), 34–39.
  • Yakıcı, A. (2009b). Geleneksel Türk tiyatrosu. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  • Yudahin, K. K. (2011). Kırgız sözlüğü (A. Taymas, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • UNESCO. (2012). Orteke: Traditional performing art in Kazakhstan – dance, puppet and music. https://ich.unesco.org/en/RL/orteke-traditional-performing-art-in-kazakhstan-dance-puppet-and-music-0187
  • UNIMA. (2012). Traditional Kyrgyz puppetry. https://wepa.unima.org/en/kyrgyzstan/
  • Kuurchak Teatr Kukol. (2022). Asan-Üsön [Instagram gönderisi]. https://www.instagram.com/kuurchak_teatr_kukol/
  • UNESCO. (2025). Orteke kuklası ve Capra sibirica. https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/474726
  • ZOOBRNO. (2005). Capra sibirica. https://www.zoobrno.cz/en/our-animals/animals-kept/mammals/2005-05-16-capra-sibirica
  • K1: Kasımbekov, İ. (2025, 11 Haziran). Musa Cangaziev Kukla Tiyatrosu [Çevrim içi görüşme, Zoom]. Ankara–Bişkek.

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 145 - 164, 01.01.2026

Ezgi Oya Gümüş

Öz

Kaynakça

  • Abramzon, S. M. (1946). Kırgız elinin madanıyatının oçerki. Akademi Nauk.
  • Alimbay, N. (2013). Qazaqtıñ étnografïyalıq kategorïyalar, uğımdar men atawlarınıñ dästürli jüyesi (Cilt 4, K–O, s. 603). Nursultan: Ortalık Muzeyi.
  • Arıkan, M., & Kallimci, İ. T. (2008). Kutsal Kırgız kalpağı. Turkish Studies, 3(2), 33–42.
  • Başgöz, İ. (1986). Folklor yazıları. İstanbul: Adam Yayınları.
  • Baygaziev, S. (2002). XX kılımdagı Kırgız adabıyatının tarıhı. Uluttuk Akademiyası.
  • Gezer, Ş. (2017). Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar (Doktora tezi, Siirt Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
  • Gümüş, E. O. (2023). Kültürel aktarımın bir şekli olarak Kırgızistan’da guvar resimleri ve grafitiler. Folklor Akademi Dergisi, 6, 1096–1117.
  • Gümüş, E. O., & Çobanoğlu, Ö. (2024). Kırgız epik destan geleneğinin tiyatro sanatına yansıması: Cañıl Mırza Destanı ve kukla tiyatrosu örneği. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 38, 36–49.
  • Ilgısheva, M., & Bekmuhanbetov, B. (2023). Kazaklarda kuklanın bir türü: Orteke. Turcology Research, 77, 111–116.
  • Jurkowski, H. (1996). A history of European puppetry: From its origins to the end of the 19th century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press.
  • Jurkowski, H. (1998). A history of European puppetry: The twentieth century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press. Ryauzov, S. (1958). Kırgızkiy opernıy teatr. Vypusk, 12, 60–65.
  • Sadıkov, C. (1989). Ölüp tirilgender (dramalar). Frunze: Adabıyat.
  • Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press.
  • Schechner, R. (1988). Performance theory (Rev. ed.). New York, NY: Routledge.
  • Schechner, R. (2002). Performance studies: An introduction. London, UK: Routledge.
  • Seyitbekova, A. (2012). Kuurçak teatrının tüpkü atası Takteke cok boluuda. Gazete Manas, 10, 1–16.
  • Sırımbetov, A. (1989). Kırgız kuurçak teatırı. Frunze: Adabıyat.
  • Temirova, A. (2013). Er Töştük. Yayıncı bilgisi yok.
  • Turner, V. (1982). From ritual to theatre: The human seriousness of play. New York, NY: PAJ Publications.
  • Turner, V. (2003). The anthropology of performance. New York, NY: PAJ Publications.
  • Yakıcı, A. (2009a). Evrensel bir tiyatro sanatı olan kuklanın Anadolu insanının sosyal ve kültürel hayatına etkisi. Millî Folklor, 21(81), 34–39.
  • Yakıcı, A. (2009b). Geleneksel Türk tiyatrosu. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  • Yudahin, K. K. (2011). Kırgız sözlüğü (A. Taymas, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • UNESCO. (2012). Orteke: Traditional performing art in Kazakhstan – dance, puppet and music. https://ich.unesco.org/en/RL/orteke-traditional-performing-art-in-kazakhstan-dance-puppet-and-music-0187
  • UNIMA. (2012). Traditional Kyrgyz puppetry. https://wepa.unima.org/en/kyrgyzstan/
  • Kuurchak Teatr Kukol. (2022). Asan-Üsön [Instagram gönderisi]. https://www.instagram.com/kuurchak_teatr_kukol/
  • UNESCO. (2025). Orteke kuklası ve Capra sibirica. https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/474726
  • ZOOBRNO. (2005). Capra sibirica. https://www.zoobrno.cz/en/our-animals/animals-kept/mammals/2005-05-16-capra-sibirica
  • K1: Kasımbekov, İ. (2025, 11 Haziran). Musa Cangaziev Kukla Tiyatrosu [Çevrim içi görüşme, Zoom]. Ankara–Bişkek.

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 34, 145 - 164, 01.01.2026

Ezgi Oya Gümüş

Öz

Kaynakça

  • Abramzon, S. M. (1946). Kırgız elinin madanıyatının oçerki. Akademi Nauk.
  • Alimbay, N. (2013). Qazaqtıñ étnografïyalıq kategorïyalar, uğımdar men atawlarınıñ dästürli jüyesi (Cilt 4, K–O, s. 603). Nursultan: Ortalık Muzeyi.
  • Arıkan, M., & Kallimci, İ. T. (2008). Kutsal Kırgız kalpağı. Turkish Studies, 3(2), 33–42.
  • Başgöz, İ. (1986). Folklor yazıları. İstanbul: Adam Yayınları.
  • Baygaziev, S. (2002). XX kılımdagı Kırgız adabıyatının tarıhı. Uluttuk Akademiyası.
  • Gezer, Ş. (2017). Kırgız Türklerinin destanlarında mitolojik unsurlar (Doktora tezi, Siirt Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
  • Gümüş, E. O. (2023). Kültürel aktarımın bir şekli olarak Kırgızistan’da guvar resimleri ve grafitiler. Folklor Akademi Dergisi, 6, 1096–1117.
  • Gümüş, E. O., & Çobanoğlu, Ö. (2024). Kırgız epik destan geleneğinin tiyatro sanatına yansıması: Cañıl Mırza Destanı ve kukla tiyatrosu örneği. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 38, 36–49.
  • Ilgısheva, M., & Bekmuhanbetov, B. (2023). Kazaklarda kuklanın bir türü: Orteke. Turcology Research, 77, 111–116.
  • Jurkowski, H. (1996). A history of European puppetry: From its origins to the end of the 19th century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press.
  • Jurkowski, H. (1998). A history of European puppetry: The twentieth century. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press. Ryauzov, S. (1958). Kırgızkiy opernıy teatr. Vypusk, 12, 60–65.
  • Sadıkov, C. (1989). Ölüp tirilgender (dramalar). Frunze: Adabıyat.
  • Schechner, R. (1985). Between theater and anthropology. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press.
  • Schechner, R. (1988). Performance theory (Rev. ed.). New York, NY: Routledge.
  • Schechner, R. (2002). Performance studies: An introduction. London, UK: Routledge.
  • Seyitbekova, A. (2012). Kuurçak teatrının tüpkü atası Takteke cok boluuda. Gazete Manas, 10, 1–16.
  • Sırımbetov, A. (1989). Kırgız kuurçak teatırı. Frunze: Adabıyat.
  • Temirova, A. (2013). Er Töştük. Yayıncı bilgisi yok.
  • Turner, V. (1982). From ritual to theatre: The human seriousness of play. New York, NY: PAJ Publications.
  • Turner, V. (2003). The anthropology of performance. New York, NY: PAJ Publications.
  • Yakıcı, A. (2009a). Evrensel bir tiyatro sanatı olan kuklanın Anadolu insanının sosyal ve kültürel hayatına etkisi. Millî Folklor, 21(81), 34–39.
  • Yakıcı, A. (2009b). Geleneksel Türk tiyatrosu. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.
  • Yudahin, K. K. (2011). Kırgız sözlüğü (A. Taymas, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • UNESCO. (2012). Orteke: Traditional performing art in Kazakhstan – dance, puppet and music. https://ich.unesco.org/en/RL/orteke-traditional-performing-art-in-kazakhstan-dance-puppet-and-music-0187
  • UNIMA. (2012). Traditional Kyrgyz puppetry. https://wepa.unima.org/en/kyrgyzstan/
  • Kuurchak Teatr Kukol. (2022). Asan-Üsön [Instagram gönderisi]. https://www.instagram.com/kuurchak_teatr_kukol/
  • UNESCO. (2025). Orteke kuklası ve Capra sibirica. https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-oslo/press/news/details/474726
  • ZOOBRNO. (2005). Capra sibirica. https://www.zoobrno.cz/en/our-animals/animals-kept/mammals/2005-05-16-capra-sibirica
  • K1: Kasımbekov, İ. (2025, 11 Haziran). Musa Cangaziev Kukla Tiyatrosu [Çevrim içi görüşme, Zoom]. Ankara–Bişkek.
Toplam 29 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Kültürel ve Doğal Miras
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Ezgi Oya Gümüş 0000-0001-6889-0458

Gönderilme Tarihi 30 Ekim 2025
Kabul Tarihi 31 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi 1 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 34

Kaynak Göster

APA Gümüş, E. O. (2026). Kırgız Kukla Sanatında Folklorik ve Kültürel Unsurların Görünümü. Asya Studies, 9(34), 145-164.

88x31.png  Asya Studies dergisinde yer alan eserler Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.