Okul Yöneticilerinin Gözünden Eğitimde Denetim: Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmanın amacı; okul yöneticilerinin eğitimde denetime ilişkin görüşlerini, denetimi nasıl anlamlandırdıklarını ve denetim sürecine ilişkin değerlendirmelerini incelemektir. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada verilerin çözümlenmesinde tematik analiz benimsenmiştir. Çalışma grubu, Trabzon ilinde farklı okul türlerinde görev yapan 26 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Analiz sürecinde verilerdeki benzer kodlar, tema ve kategoriler altında birleştirilmiştir. Araştırma bulguları, okul yöneticilerinin denetimi çoğunlukla verimlilik, öz denetimi güçlendirme ve iyileştirme boyutlarıyla ilişkilendirdiklerini göstermektedir. Denetimin öğretmenlerin mesleki gelişimine etkisi kapsamında, eksikliklere dikkat çekme ve yol gösterme temaları öne çıkarken adalet konusunda soru işareti oluşturması ve stres, denetimin sınırlayıcı yönleri olarak belirginleşmiştir. Yenilikçi uygulamaların desteklenmesine ilişkin değerlendirmelerde katılımcıların büyük çoğunluğu, anında geri bildirim eksikliği ve geleneksel denetim anlayışının sürmesi nedeniyle denetimin yenilikçi uygulamaları yeterince desteklemediğini ifade etmiştir. Denetimin okul yönetimine etkisi açısından katılımcıların çoğunluğu olumlu görüş bildirmiştir. Denetimin okul yönetimine farklı bakış açıları kazandırdığı ve süreç odaklı yönetimi güçlendirdiği vurgulanmıştır. Etkili bir denetim sürecine ilişkin beklentilerse denetimin güncel yaklaşımlara göre revize edilmesi, sürdürülebilir olması ve uygulamada tutarlılık sağlayacak ortak bir anlayışın geliştirilmesi temalarında yoğunlaşmıştır. Sonuç olarak araştırma, denetimin okul yöneticileri açısından hem geliştirmeye dönük bir fırsat hem de çeşitli boyutlarda iyileştirilmesi gereken bir süreç olarak değerlendirildiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim Denetimi
• Okul Yöneticileri
• Nitel Araştırma

Etik Beyan

Bu makale için Trabzon Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’ndan 09.05.2025 tarih ve E-81614018-050.04-2500024367 sayılı karar ile etik kurul onayı alınmıştır.

Supervision in Education from the Perspective of School Administrators: A Qualitative Study

Öz

This study examines school administrators’ views on educational supervision, how they interpret it, and how they evaluate the supervision process. Using a qualitative design, the researchers collected data through a semi-structured interview form and analyzed it with thematic analysis. The study group consisted of 26 school administrators working in different school types in Trabzon. Findings show that administrators mainly associate supervision with efficiency, strengthening self-monitoring, and improvement. Regarding teachers’ professional development, supervision is seen as drawing attention to shortcomings and providing guidance. However, concerns about fairness and the stress created by supervision are reported as limiting factors. In terms of supporting innovative practices, most participants stated that supervision does not sufficiently encourage innovation, largely due to the lack of immediate feedback and the continuation of traditional supervision approaches. Concerning school management, administrators generally reported positive effects, emphasizing that supervision offers different perspectives and reinforces process-oriented management. Expectations for an effective supervision process include updating supervision in line with current approaches, ensuring sustainability, and developing a shared understanding to promote consistency in practice. Overall, administrators view supervision as both a development opportunity and a process that needs improvement.

Anahtar Kelimeler

• Educational Supervision
• School Administrators
• Qualitative Research

Etik Beyan

Ethical approval for this article was obtained from the Trabzon University Scientific Research and Publication Ethics Committee for Social Sciences and Humanities, via the decision dated 09.05.2025 and numbered E-81614018-050.04-2500024367.

Kaynakça

1. Acar, C. (2022). Müfettişlerin denetim faaliyetlerine ilişkin yönetici görüşleri. H. İ. Özok & F. Kutlu (Ed.). TRB2 Uluslararası eğitim bilimleri kongresi tam metin bildiri kitabı İçinde (s. 27-41). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
2. Altun, B. & Yengin Sarpkaya, P. (2020). The actors of teacher supervision. Journal of Human Sciences, 17(1), 284-303. https://doi.org/10.14687/jhs.v17i1.5880
3. Aydoğan, M., Şahin, S. & Alçin, C. (2023). Okul müdürlerinin denetime yönelik görüşleri. Social Science Development Journal, 8(36), 88-96. http://dx.doi.org/10.31567/ssd.856
4. Bozkurt, B. (2023). Okul yöneticilerinin denetim olgusuna ilişkin metaforik algıları. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 14(27), 1-24. https://doi.org/10.58689/eibd.1194654
5. Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
6. Bulut, S. & Yumuşak, M. (2024). Sınıf öğretmeni adaylarının çocuk edebiyatı ve çocuk kitaplarına yönelik metaforik algıları. Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(43), 529-547. https://dx.doi.org/10.29228/TIDSAD.80012
7. Cansoy, R., Kılınç, A. Ç. & Türkoğlu, M. E. (2024). Barriers to school principals’ effective instructional supervision practices: evidence from a centralised educational context. Educational Studies, 51(1),114-131. https://doi.org/10.1080/03055698.2024.2322942
8. Çetin, M. & Büyüktaş, Ş. (2017). Okul yöneticilerinin denetime ilişkin görüşleri: Fenomenolojik bir çözümleme. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(45), 530-546. https://doi.org/10.16992/ASOS.12259

9. Deniz, Ü. & Erdener, M. A. (2020). Levels of school administrators exhibiting instructional supervision behaviors: Teachers’ perspectives. Research in Educational Administration & Leadership, 5(4), 1038-1081. https://doi.org/10.30828/real/2020.4.3
10. Deniz, Ü. & Saylık, N. (2018). Okul müdürleri ve öğretmenlerin perspektifinden öğretimde denetim problemi. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 1(1), 67-80. https://izlik.org/JA72UY38ZZ
11. Glickman, C. D., Gordon, S. P. & Ross-Gordon, J. M. (2014). Denetim ve öğretimsel liderlik gelişimsel bir yaklaşım, (Çev. M. Bilgin Aksu & E. Ağaoğlu). Anı Yayıncılık.
12. Görgülü, D. & Küçükali, R. (2023). Türkiye’deki denetim uygulamalarına ilişkin okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşlerinin incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(38), 514-538.
13. Hunter, M. A. & Broughton, G. (2025). Professional supervision for principals: A primer for emerging practice. Cambridge University Press.
14. Kandil, D. C., Kandil, Ş. C. & Okur Gökel, Z. (2023). Opinions of school managers and teachers on educational supervision in the change process. The Online Journal of New Horizons in Education, 13(4), 476-483.
15. Kayıkçı, K., Özdemir, İ. & Özyıldırım, G. (2018). Denetim anlayışı ve uygulamalarındaki değişimler hakkında okul müdürlerinin görüşleri. İlköğretim Online, 17(4), 2170-2187. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2019.506995
16. Kel, M. A., & Akın, U. (2021). Değişim sürecindeki eğitim denetimi: Müfettişler, okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 219-243. https://doi.org/10.37217/tebd.851827
17. Kepez, Ş., Semiz, B., Uyar, C. & Yıldız, Ş. Ö. (2023). Eğitim yöneticilerinin eğitim yönetim ve denetimine ilişkin metaforları. International Social Sciences Studies Journal, 9(115), 8282-8299. http://dx.doi.org/10.29228/sssj.71211
18. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
19. Parlak Aras, D., Erdoğan, İ. C. & Sabancı, A. (2021). Okul müdürlerinin ve öğretmenlerin okul müdürlerinin ders denetimine ilişkin algıları: Metafor çalışması. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(4), 151-172. https://doi.org/10.19160/e-ijer.970558
20. Tulowitzki, P. (2019). Supporting instructional leadership and school improvement? Reflections on school supervision from a German perspective. Journal of Educational Administration, 57(5), 571–581. https://doi.org/10.1108/JEA-03-2019-0040
21. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.