Pazyryk Kurgans in the Study of Steppe Cultural History

Öz

Societies have formed their cultures by adopting a lifestyle appropriate to the conditions of the geography they live in. Those who live in forests have created a parasitic culture, those who live in places suitable for agriculture have created a settled culture and those who live in places suitable for animal husbandry have created a nomadic culture. In addition to these cultures, the steppe tribes living in Eurasia have created their own nomadic culture as a result of the conditions of the geography. Nomadism in this nomadic culture is not a simple nomadic life, but a systematic migration movement between pasture and winter. Oral, written and archaeological sources are used in the research of the history and culture of the steppe tribes who adopted nomadic life. Kurgans are one of the primary archaeological sources on steppe tribes. Since the interior of the kurgans, which are masonry hill graves, are designed like the layout of the tent, which is the house of the steppe people in their daily life, many ruins and finds that will provide important information about the social, military, religious and economic life of the steppe people have been obtained in the archaeological excavations in the kurgans. One of these kurgans is Pazırık kurgans Pazyryk kurgans are located in the Altai region. Although there are many large and small kurgans, five of these kurgans are considered as large kurgans.

Anahtar Kelimeler

• Steppe
• Nomadic
• Kurgan
• Pazırık
• Culture.

BOZKIR KÜLTÜR TARİHİ ARAŞTIRMALARINDA PAZIRIK KURGANLARI

Öz

Toplumlar, yaşadıkları coğrafyanın koşullarına uygun bir yaşam tarzı benimseyerek kültürlerini oluşturmuşlardır. Ormanlarda yaşayanlar, asalak kültürü; tarıma uygun yerlerde yaşayanlar, yerleşik kültürü; hayvancılığa elverişli yerlerde yaşayanlar ise göçebe kültürü meydana getirmişlerdir. Bu kültürlerin yanı sıra Avrasya coğrafyasında yaşayan bozkır kavimleri, o coğrafyanın şartları neticesinde kendilerine has olan konargöçer kültürü ortaya çıkarmışlardır. Bu konargöçer kültürdeki göçebelik, basit bir göçebe yaşamı olmayıp yaylak ve kışlak arasında yapılan sistemli bir göç hareketidir. Konargöçer yaşamı benimsemiş olan bozkır kavimlerinin tarih ve kültürlerinin araştırılmasında sözlü, yazılı ve arkeolojik kaynaklar kullanılmaktadır. Bozkır kavimlerine dair arkeolojik kaynakların başında kurganlar gelmektedir. Yığma tepe mezar olan kurganların içi bozkır insanının gündelik hayatındaki evi olan çadırın düzeni gibi tasarlandığı için kurganlarda yapılan kazılarda bozkır insanının sosyal, askerî, dinî ve ekonomik hayatı hakkında önemli bilgiler sağlayacak pek çok kalıntı ve buluntu elde edilmiştir. Bu kurganlardan biri de Pazırık kurganlarıdır. Pazırık kurganları, Altay bölgesinde yer almaktadır. Bölgede irili ufaklı çok sayıda kurgan bulunuyor olsa da çalışmada bu kurganlardan sadece beş büyük kurgan ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bozkır
• Konargöçer
• Kurgan
• Pazırık
• Kültür.

Kaynakça

1. Ataç, G. (basım tarihi ve yeri yok ). İskitlerde Hekimlik.
2. Belli, O. (2002). “Eski Çağ ve Orta Çağ’da Türkler’de Kurgan Yapma Geleneği”. Türkler Ansiklopedisi. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları 3/ 927-931.
3. Çoruhlu, Y. (2019). Eski Türklerin Kutsal Mezarları Kurganlar. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
4. Diyarbekirli, N. (1972). Hun Sanatı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Kültür Yayınları.
5. Durmuş, İ. (2007). İskitler. Ankara: Kaynak Yayınları.
6. Durmuş, İ. (2016). Türk Kültürüne Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
7. Herodotos. (2015). Herodotos Tarihi. Çev. Müntekim Ökmen. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
8. Hippokrates. (1995). Airs, Water, Places. Cambridge: Harvard Üniversity Press.

9. İbn Fadlan (2022). İbn Fadlan Seyahatnamesi. Çev. Ramazan Şeşen. İstanbul: Yeditepe Yayınları.
10. Kafesoğlu, İ.( 2010). Türk Millî Kültürü. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
11. Ögel, B. (2014). İslamiyetten Önce Türk Kültür Tarihi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
12. Rudenko, S. (1970). Frozen Tombs Of Siberia. London.
13. Togan, Z. V. (1981). Umumî Türk Tarihine Giriş. İstanbul: Enderun Yayınları.