Türkiye-KKTC İlişkilerinin Kurumsal ve Diplomatik Dinamikleri: Stratejik Bir Analiz

Öz

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) 15 Kasım 1983’te bağımsızlığını ilan etmesi, Türkiye’nin Doğu Akdeniz merkezli dış politika yaklaşımını derinden etkileyen tarihsel bir dönüm noktasıdır. Bu tarihten itibaren Türkiye ile KKTC arasında tesis edilen diplomatik, hukuki ve siyasi ilişki modeli, uluslararası sistemdeki güç dengeleri ve bölgesel güvenlik dinamiklerine bağlı olarak aşamalı bir dönüşüm sürecinden geçmiştir. Bu makale, Türkiye’nin KKTC’ye yönelik politikasını; tanıma stratejileri, çözüm müzakereleri, ekonomik bağımlılık ve güvenlikleştirme teorisi ekseninde analiz etmektedir. Çalışmada, federal çözüm modellerinden "egemen eşitlik" temelinde iki devletli çözüm modeline geçişin nedenleri ve sonuçları tartışılmaktadır. Ayrıca, Mavi Vatan doktrini çerçevesinde Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları mücadelesinin ikili ilişkilere etkisi ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• KKTC
• Türkiye
• Doğu Akdeniz
• İki Devletli Çözüm
• Güvenlikleştirme.

INSTITUTIONAL AND DIPLOMATIC DYNAMICS OF TÜRKİYE-TRNC RELATIONS: A STRATEGIC ANALYSIS

Öz

The declaration of independence of the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC) on November 15, 1983, was a historical turning point that deeply affected Turkey's foreign policy approach based on the Eastern Mediterranean. Since this date, the diplomatic, legal, and political relationship model established between Turkey and the TRNC has undergone a gradual transformation process depending on the power balances in the international system and regional security dynamics. This article analyzes Turkey's policy towards the TRNC on the axis of recognition strategies, resolution negotiations, economic dependence, and securitization theory. The reasons and results of the transition from federal solution models to the two-state solution model based on "sovereign equality" are discussed in the study. Additionally, the impact of the struggle for maritime jurisdiction areas in the Eastern Mediterranean within the framework of the Blue Homeland doctrine on bilateral relations is examined

Anahtar Kelimeler

• TRNC
• Turkey
• Eastern Mediterranean
• Two-State Solution
• Securitization

Kaynakça

1. Akgün, S. (2018). Kıbrıs’ta Birleşmiş Milletler Arabuluculuğu ile Siyasal Çözüm Modelleri ve Analizi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(11), 89-107.
2. Akgün, S. (2023a). KKTC 2020 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinde Adayların Kullandıkları Mesaj Stratejileri Üzerine Bir İnceleme. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, 2(1), 48-60.
3. Akalpler, E. (2023). Triggering economic growth to ensure financial stability: Case study of Northern Cyprus. Financial Innovation, 9(77), 1-40. doi:10.1186/s40854- 023-00481-7 Algür, B. (2020). Kıbrıs ve Doğu Akdeniz’deki Son Uluslararası Gelişmeler Işığında Değişen Türkiye, ABD ve NATO Politikaları. Anadolu Strateji Dergisi, 2(2), 55-70.
4. Akarçay, P. ve Ak, G. (2018). Ulusal Güvenlik Bağlamında Kıbrıs: Jeostratejik/Jeoekonomik Önem ve Gelişmeler. Çeşm-i Cihan (Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi) E-Dergisi, 5(1), 140-157. doi:10.30804/ cesmicihan.427535
5. Arkonaç, S., Elçi, E., Şah, U. ve Bakiler, E. (2011). Güç İlişkileri İçinde Öznel Varoluşlar: Kıbrıslı ve Türkiyeli. Psikoloji Çalışmaları, 31, 29-59. Bölükbaşı, S. (1995). BoutrosGhali’s Cyprus Initiative in 1992: Why Did It Fail? Middle Eastern Studies, 31(3), 460-482.
6. Buldaç, H. (2023). Kuzey Kıbrıs’ta Yaşayan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Vatandaşlarının Milli Kimlik Algılarının ve Aidiyet Duygularının İncelenmesi. Kıbrıs Araştırmaları Dergisi, 22(47), 1-23.
7. Çelik, V. ve Çelebi, İ. (2020). 1960’da Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Kuruluşundan 2004 Annan Planı’na Kadar Olan Süreçte Kıbrıs Meselesi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 6(2), 168-193.
8. Doğan, N. (2002). Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği Kararlarında Kıbrıs Sorunu. Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(4), 84-106.

9. Duran, H. (2008). BM ve AB Çerçevesinde Kıbrıs Konusuna Genel Bir Bakış. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (21), 119-140.
10. Ekici, T. ve Özdemir, Y. (2021). Turkish foreign aid to Northern Cyprus: A mother’s blessing or curse? Southeast European and Black Sea Studies, 21(3), 437-455. doi:10.1080/14683857.2021.1939378
11. Erdoğan, H. (2016). Kıbrıs Meselesinin Türkiye-Avrupa Birliği İlişkilerine Etkileri. Akademik Hassasiyetler, 3(5), 135-161.
12. Erol, M. S., ve Özdemir, A. (2022). Türk Konseyi’nden Türk Devletleri Teşkilatı’na Küresel Jeopolitikte Dönüşüm ve Vizyon 2040. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi. 77(3), https://doi.org/10.33674/aufeffd.1011202
13. Feridun, M. (2014). Foreign aid fungibility and military spending: The case of North Cyprus. Defence and Peace Economics, 25(5), 499-508. doi:10.1080/10242694 .2013.763628
14. Günçavdi, Ö. ve Küçükçifçi, S. (2009). Economic Growth Under Embargoes in North Cyprus: An Input-Output Analysis. Turkish Studies, 10(3), 365-392. doi:10.1080/14683840903141699
15. Gorgorettı̇, B. ve Kivanç Öztuğ, E. (2022). Kıbrıs Türk Toplumunun Türk Milliyetçiliğini Benimsemesinde Eğitim ve Müziğin Etkisi. Eurasian Journal of Music and Dance, (21), 1-14. doi:10.31722/ejmd.1187825
16. Günar, A. (2020). Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (Kıbrıs Cumhuriyeti’nin) Avrupa Birliği Üyeliğinin Kıbrıs Sorununa Etkisi. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları—Recent Period Turkish Studies, (37), 95-118. doi:10.26650/YTA2020004