Spatial Interaction in Educational Buildings: The Effect of Semi Open Space Usage on Student Behavior

Yıl 2026, Sayı: 10, 45 - 53, 26.03.2026

Özlem Nur Samancı , Hare Kılıçaslan

https://doi.org/10.62425/at.1826760

https://izlik.org/JA77PG55ZD

Öz

Urban areas hold significant importance for the dynamics of people’s lives. Paving the way for the interactions between spaces and residents, cities can also be considered as social areas that gather people. Urban space, which defines the built environment, the voids, and the relationships between them, can be interpreted as a system that integrates and gives meaning to these components. Site-specific design approaches enable residents to utilise their spaces efficiently while also allowing them to experience these spaces across various time periods and changing environmental conditions. Considering seasonal variations and climatic effects, flexibly designed open and semi-open areas enhance user comfort while supporting the continuity of social interaction. In this context, the accurate configuration of spatial components becomes a determining factor in user behavior. Correct behavioral patterns or personal and collective behavioral stances depend on the correct and flexible planning of spatial elements and components. Efficient and flexible space formations within designs reflect on the behavioral patterns of urban residents and help cities have a transformed image in an environmental context. The study was conducted in the front yard of an educational building in Erzurum, a cold-climate city characterized by long and harsh continental conditions. Students’ behavioral patterns in the semi-open space located in the schoolyard were observed, and their relationship with the space was evaluated. The individual, interpersonal, and group behaviors of students, as well as their interactions with the semi-open space, were examined separately, and recommendations were developed for the effective use of semi-open spaces in educational buildings. The findings indicate that well-designed semi-open spaces can enhance students’ social interaction, spatial comfort, and behavioral diversity, while flexible and context-sensitive open space design may support their physical, cognitive, and social development and increase spatial efficiency.

Anahtar Kelimeler

Semi-open space , spatial interaction , behavioral pattern , environmental psychology

Eğitim Yapılarında Mekânsal Etkileşim: Yarı Açık Mekân Kullanımlarının Öğrenci Davranışları Üzerindeki Etkisi

https://izlik.org/JA77PG55ZD

Öz

Kentsel alanlar, bireylerin yaşam dinamikleri üzerinde oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Mekânla kullanıcı arasında etkileşim fırsatı sunan kentler, aynı zamanda kullanıcıları da bir araya getiren sosyal alanlardır. Yapılı çevre ile boşluklar arasındaki ilişkiyi tanımlayan kent mekânı, bu ögeleri bütünleştiren ve anlamlandıran bir sistem olarak ele alınabilir. Yere özgü tasarım yaklaşımları, mekânların kullanıcılar tarafından verimli kullanılmasını sağlarken farklı zaman dilimlerinde ve değişen çevresel koşullarda deneyimlemelerine de olanak tanır. Mevsimsel değişkenlikler ve iklimsel etkiler göz önünde bulundurulduğunda, esnek tasarlanan açık ve yarı açık alanlar kullanıcı konforunu artırırken sosyal etkileşimin sürekliliğini de desteklemektedir. Bu bağlamda, mekânsal bileşenlerin doğru kurgulanması kullanıcı davranışları üzerinde belirleyici olmaktadır. Doğru davranış ilişkileri veya kullanıcıların bireysel ya da toplu davranış konumları, mekânın öge ve bileşenlerinin doğru ve esnek tasarlanmasına bağlıdır. Tasarımda verimli ve esnek mekân biçimlenmeleri, kent kullanıcılarının davranış kalıplarına yansır ve kentin çevresel anlamıyla birlikte imgesini de değiştirmeye imkân sağlar. Bu araştırmanın yürütüldüğü çalışma alanı, uzun ve sert iklim koşulları altında bulunan ve karasal iklime sahip bir soğuk iklim kenti olan Erzurum’da yer alan bir eğitim yapısının ön bahçesinde yer almaktadır. Çalışma kapsamında okul bahçesinde yer alan yarı açık mekânda öğrencilerin davranış kalıpları gözlemlenerek mekânla olan ilişkisi değerlendirilmiştir. Öğrencilerin bireysel, ikili ve grup halindeki davranışları ile yarı açık mekân etkileşimleri ayrı ayrı incelenerek, eğitim yapılarındaki yarı açık mekânların etkili kullanımıyla ilgili görüş ve önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak, eğitim yapılarında yarı açık mekânların tasarımının, öğrencilerin sosyal etkileşimini, mekânsal konforunu ve davranış çeşitliliğini artırmada önemli bir potansiyele sahip olduğu söylenebilmektedir. Eğitim yapılarındaki açık alanların esnek ve bağlama uygun biçimde tasarlanmasının, öğrencilerin fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişim süreçlerini destekleyerek mekânsal kullanım verimliliğini artırabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yarı açık mekân , mekânsal etkileşim , davranış kalıbı , çevresel psikoloji

Kaynakça

• Alexander, C., Silverstein, M., & Ishikawa, S. (1977). A pattern language. Oxford University Press.
• Atkinson, R. L., Smith, E. E., Nolen-Hoeksema, S., Fredrickson, B., Bem, D. J., & Maren, S. (2012). Psikolojiye giriş. (Çev. Y. Alogan). Arkadaş Yayınevi.
• Aytaç, Ö. (2013). Kent mekânları ve kimlik/farklılık sorunu. İdealkent, 4(9), 138–169.
• Barker, R. G. (1968). Ecological psychology: Concepts and methods for studying the environment of human behavior. Stanford University Press.
• Demir, G. Y. (2012, 11–13 October). Mekânı okumak, bir varoluş imkânı olarak şehir ve hikâyeleri. In Bildiri Tam Metinleri (pp.393–397). II. Uluslarası Felsefe Kongresi, Bursa, Türkiye.
• Düzenli, T. & Alpak, E. M. (2017). Yaşlıların kentsel açık mekân kullanımlarının incelenmesi: Trabzon kenti örneği. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 10(2), 1–8.
• Erdönmez, M. E., & Akı, A. (2005). Açık kamusal kent mekânlarının toplum ilişkilerindeki etkileri. Megaron, 1(1), 67.
• Forty, A. (2000). Words and buildings: A vocabulary of modern architecture. Thames & Hudson.
• Gibson, J. J. (1986). The ecological approach to visual perception. Lawrence Erlbaum Associates.
• Gifford, R. (2014). Environmental psychology matters. Annual review of psychology, 65(1), 541–579.
• Greeno, J. G. (1994). Gibson’s affordances. Psychological Review, 101(2), 336–342. https://doi.org/10.1037/0033-295X.101.2.336
• Gump, P. V. (1971). The behavior setting: A promising unit for environmental designers. Landscape Architecture, 61(2), 130–134. Gür, Ş. (1996). Mekân örgütlenmesi. Gür Matbaacılık.
• Karadayı, T. T., Yüksek, İ., & Tunçbiz, İ. (2017). İlkokul binalarının ekolojik açıdan iyileştirilmesi: İstanbul Tuzla Tapduk Emre ilkokulu örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(1), 22–33.
• Kytta, M. (2003). Children in outdoor contexts: affordances and independent mobility in the assessment of environmental child friendliness. Helsinki University of Technology.
• Lobo, L., Heras-Escribano, M., & Travieso, D. (2018). The history and philosophy of ecological psychology. Frontiers in Psychology, 9, 1-15.
• Meek, A. (1995). Designing places for learning. Association for Supervision and Curriculum Development.
• Moos, R. H. (1973). Conceptualizations of human environments. American psychologist, 28(8), 652-665.
• Morval, J. (1985). Çevre psikolojisine giriş. (Çev. N. Bilgin). Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
• Mumcu, S., Düzenli, T., & Eren, E. T. (2019). Ekolojik yaklaşımlı çevre-davranış araştırmalarının konular ve teknikler açısından içerik analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(3), 805–831.
• Mumcu, S., Düzenli, T., & Tarakçi Eren, E. (2018, 27-29 April). Çevresel psikolojide ekoloji biliminin izleri: İnsan-çevre ilişkisinin araştırılmasında ekolojik yaklaşımlar. In Proceedings of International Congress on Afro-Eurasian Research IV (pp. 200–213). International Congress on Afro - Eurasian Research IV, Budapest, Hungary.
• Norberg-Schulz, C. (1971). Existence, space & architecture. Praeger. Rapoport, A. (1982). The meaning of the built environment. Sage Publications.
• Trancik, R. (1986). Finding lost space: Theories of urban design. Van Nostrand Reinhold Company.
• Tuncay, S. (2002). İnsan davranışlarının ekolojik sisteme etkilerinin çevre psikolojisiyle örtüştürülmesi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7, 155–168.
• Türksoy, Ö. (1986). Çevresel psikoloji, planlama ve kentsel bütünleşme. Planlama, 86(1), 13–17.