Possible impacts of foreign direct investment provided for tourism industry on economic growth: The case of Turkey (1986 - 2006)

Abstract

The main purpose of this study is to test if there is any long run relationship between FDI in tourism sector or not in Turkey, which is a tourism country. In this study, for 21 years between 1986-2006 the ordinary least squares (OLS) method is utilized. The results show that there is a positive relationship between FDI in tourism sector and GDP, and a %1 increase in FDI increases GDP by %1.8.

Keywords

• tourism,foreign direct investment,economic growth,Turkey,least squares method,correlation analysis

Turizm sektörüne sağlanan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (DYSY) ekonomik büyüme üzerine olan olası etkisi: Türkiye örneği (1986–2006)

Öz

Söz konusu çalışmanın temel amacı, bir turizm ülkesi olan Türkiye'de turizm sektörüne sağlanan DYSY ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli bir ilişkinin olup olmadığını test etmektir. Çalışmada En Küçük Kareler Yöntemi (EKKY) ile 1986–2006 yıllarına ait 21 yıllık bir zaman serisi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, turizm sektörüne gelen DYSY ile GSMH arasında olumlu bir ilişkinin olduğunu ve DYSY'deki %1'lik bir artışın, GSMH üzerinde %1,8'lik bir artış meydana getirdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• turizm,doğrudan yabancı yatırım,ekonomik büyüme,Türkiye,en küçük kareler yöntemi,korelasyon analizi

Kaynakça

1. Afşar, B. (2007). Yabancı Sermaye Yatırımları ve Dışsal Ekonomiler: Turizm Sektörü Örneği. Konya Ticaret Odası Etüd Araştırma Servisi Araştırma Raporu
2. Afşar, M. (2009). Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Bankacılık Sektörü, http://eab.ege.edu.tr/pdf/4/C4-S1-2-%20M9.pdf, (Erişim Tarihi: 10.04.2009)
3. Akkaya Ş. ve Pazarlıoğlu V.(2000). Ekonometri I. Dördüncü Baskı, İzmir: Anadolu Matbaacılık
4. Alagöz, M., Erdoğan, S. ve Topallı, N. (2008). Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Deneyimi 1992–2007, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (1): 79–89
5. Alfaro, L., Chanda, A., Kalemli-Özcan, Ş. ve Sayek, S. (2004)
6. FDI and Economic Growth: The Role of Local Financial Markets, Journal of International Economics, 64 (1): 89–112
7. Alıcı, A.A. ve Ucal, M.Ş. (2003). Foreign Direct Investment, Exports and Output Growth of Turkey: Causality Analysis, Paper to be Presented at the European Trade Study Group (ETSG) Fifth Annual Conference, 11–13 September 2003 in Madrid Universidad Carlos III de Madrid
8. Asiedu, E. (2002). On the Determinants of Foreign Direct Investment to Developing Countries: Is Africa Different? World Development, 30 (1): 107–119

9. Aslan, A. (2008). OECD Ülkelerinde Dolaysız Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Dinamik Panel Veri Yaklaşımı, http://mpra.ub.uni-muenchen.de/10590/, (Erişim Tarihi: 16.04.2009)
10. Aykut, D. ve Sayek, S. (2007). Doğrudan Yabancı Yatırımların Sektörel Kompozisyonunun Ekonomik Büyümeye Etkisi, Uluslararası Ekonomi ve Dış Ticaret Politikaları Dergisi, 2 (3): 34–61
11. Ayvaz, Y.Y., Baldemir, E. ve Ürüt, S. (2006). Yabancı Sermaye Yatırımlarının Verimlilik ve Kalkınmaya Etkilerinin Ekonometrik İncelemesi, Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 13 (1): 177–186
12. Bahar, O. (2006). Türkiye’nin İktisadi Gelişiminde Turizm Sektörüne Sağlanan Teşviklerin Rolü: Uygulamalı Bir Araştırma, İktisat, İşletme ve Finans Dergisi, 241: 128–139
13. Bahar, O. (2008). Muğla Turizminin Türkiye Ekonomisi Açısından Yeri ve Önemi, Muğla Üniversitesi S.B.E. Dergisi, Güz, 21: 61–80
14. Bahar O. ve Kozak M. (2005). Uluslararası Turizm ve Rekabet Edebilirlik
15. Ankara: Detay Yayıncılık
16. Bahar O. ve Kozak M. (2008). Tourism Economics: Concepts and Practises. New York: Nova Publishers
17. Balasubramanyam, V.N., Salisu, M. ve Sapsford, D. (1996). Foreign Direct Investment and Growth in EP and IS Countries, Economic Journal, 106 (434): 92–105
18. Basu, P., Chakraborty, C. ve Reagle, D. (2003). Liberalization, FDI, and Growth in Developing Countries: A Panel Cointegration Approach, Economic Inquiry, 41 (3): 510–516
19. Batmaz, N. ve Tunca, H. (2005). Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Türkiye (1923–2003). İstanbul: Beta Basım Yayıncılık
20. Blomström, M., Lipsey, R.E. ve Zejan, M. (1994). What Explains Developing Country Growth, NBER Working Paper No
21. 4132: 1–36
22. Borenztein, E., De Gregori O, J. ve Lee, J.-W. (1998). How Does Foreign Direct Investment Affect Economic Growth, Journal of International Economics, 45 (1): 115–135
23. Carkovic, M. ve Levine, R. (2003). Does Foreign Direct Investment Accelerate Economic Growth? University of Minnesota Department of Finance Working Paper
24. Celasun, O., Denizer, C. ve He, D. (1999). Capital Flows, Macroeconomic Management, and the Financial System: The Turkish Case, 1989–97, World Bank Working Paper, No: 2141. http://www.econturk.org/Turkisheconomy/celasuno.pdf
25. (Erişim Tarihi: 26.05.2009) Choe, J.I. (2003). Do Foreign Direct Investment and Gross Domestic Investment Promote Economic Growth?, Review of Development Economics, 7 (1): 44–57
26. Chowdhury, A. ve Mavrotas, G. (2005). FDI and Growth: A Causal Relationship, UNUWIDER Research Paper No: 25, UNU-WIDER
27. Çeken, H. (2003a). Küreselleşme, Yabancı Sermaye ve Türkiye Turizmi
28. İstanbul: Değişim Yayınları
29. Çeken, H. (2003b). Türk Turizminde Yabancı Sermaye ve Yabancı Sermaye Ortamının İyileştirilmesine Yönelik Öneriler, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (10): 25–45
30. Çetinkaya, M. (2004). Türkiye Ekonomisinde Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Sektörel Dağılımının Önemi, Selçuk Üniversitesi S.B.E. Dergisi, 11: 239–260
31. Çımat, A. ve Bahar, O. (2003). Turizm Sektörünün Türkiye Ekonomisi içindeki Yeri ve Önemi Üzerinde Bir Değerlendirme, Akdeniz Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 3 (6): 1–18
32. De Mello, L.R. (1997). Foreign Direct Investment in Developing Countries and Growth: A Selective Survey, Journal of Development Studies, 34 (1): 1–34
33. De Mello, L.R. (1999). Foreign Direct Investment-Led Growth: Evidence from Time Series and Panel Data, Oxford Economic Papers, 51 (1): 133–151
34. Değer, M.K. ve Emsen, Ö.S. (2006). Geçiş Ekonomilerinde Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme İlişkileri: Panel Veri Analizleri (1990–2002), C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 7 (2): 121–137
35. Dunning, J. H. (1994). Re-Evaluating the Benefits of Foreign Direct Investment, Transnational Corporations, 3 (1): 23–51
36. Ege, Z. ve Gürdoğan, A. (2005). Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Türk Turizm Sektörü Açısından Değerlendirilmesi, Balıkesir Üniversitesi Bandırma İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Akademik Fener Dergisi, 3 (5): 43–59
37. Endo, K. (2006). Foreign Direct Investment in Tourism—Flows and Volumes, Tourism Management, 27 (4): 600–614
38. Eren, A. (2008). Türkiye Ekonomisi. Yenilenmiş 2. Baskı, Bursa: Ekin Yayınevi
39. Fayissa, B., Nsiah, C. ve Tadasse, B. (2008). Impact of Tourism on Economic Growth and Development in Africa, Tourism Economics, 14 (4): 807–818
40. Gaines, N. ve Theodore, K. (2004). The Impact of Health Investment on Foreign Direct Investment and Tourism in the Caribbean
41. Department of Economics The University of the West Indies St. Augustine
42. Güven, S. (2001). Sermaye Hareketlerinin Nedenleri, Etkileri ve Türkiye Örneği, İktisat İşletme ve Finans Dergisi, 16 (185): 79–98
43. Güven, Y. (2008). Türkiye’de 1980 Sonrası Dönemde Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Sektörel Analizi ve Ekonomik Kalkınmaya Etkisi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 3 (1): 75–97
44. Han, E. ve Kaya, A.A. (2008). Kalkınma Ekonomisi. Ankara: Nobel Yayıncılık
45. Hansen, H. ve Rand, J. (2006). On the Causal Links Between FDI and Growth in Developing Countries. The World Economy, 29 (1): 21–41
46. İnsel, A. ve Sungur, N. (2003). Sermaye Akımlarının Temel Makroekonomik Göstergeler Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği –1989: III–1999: IV, Tartışma Metni 2003/8. Ankara: Türkiye Ekonomi Kurumu
47. Kantarcı, K. (2007). Perceptions of Foreign Investors on the Tourism Market in Central Asia Including Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Tourism Management, 28 (3): 820–829
48. Kara, M.A. ve Kar, M. (2005). Yabancı Sermaye Çeşitlerinin Yatırımlar ve Tasarruflar Üzerine Etkilerinin Ekonometrik Analizi, İktisat İşletme ve Finans Dergisi, 20 (Mart): 93–108
49. Karimi, M.S., Yusop, Z. ve Hook, L.S. (2009). Location Decision for Foreign Direct Investment in ASEAN Countries (A TOPSIS Approach), MPRA Paper No: 15000, Posted 03
50. May 2009, http://mpra.ub.uni-muenchen.de/15000/: 1–24
51. Kepenek, Y. ve Yentürk, N. (2000). Türkiye Ekonomisi. 11. Basım
52. İstanbul: Remzi Kitapevi
53. Kholdy, S. (1995). Causality Between Foreign Investment and Spillover Efficiency, Applied Economics, 27 (8): 745–749
54. Kula, F. (2003). Uluslararası Sermaye Hareketlerinin Etkinliği: Türkiye Üzerine Gözlemler”, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4 (2): 141–154
55. Kundu, S.K. ve Contractor, F.J. (1999). Country Location Choices of Service Multinationals– an Empirical Study of the International Hotel Sector, Journal of International Management, 5 (4): 299–317
56. Kutlar, A. (2000). Ekonometrik Zaman Serileri. Ankara: Gazi Kitapevi
57. Lebe, F. ve Başar, S. (2008). Doğrudan Yabancı Yatırımların Dışlama Etkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama, Tisk Akademi, 3 (6): 183–199
58. Li, X., Greenaway, D. ve Hine, R.C. (2003). Imports of Services and Economic Growth: A Dynamic Panel Approach, http: //www.seti.coleurop.be/Imports%20of%20services%20and%2- 0economic%20growth%20%20-%20a%20dynamic%20panel% 20approach.PDF. (Erişim Tarihi: 29.04.2009)
59. Lim, E.G. (2001). Determinants of and Relationship Between Foreign Direct Investment and Growth: A Summary of Recent Literature, IMF Working Paper No. 175. International Monetary Fund, Washington, D.C
60. Lundberg, E.D., Krishnamoorthy, M., Mink H. Stavenga. (1995)
61. Tourism Economics. Kanada: John Wiley & Sons,Inc
62. Magnus, F.J. ve Fosu, O.E. (2008). Bivariate Causality Analysis Between FDI Inflows and Economic Growth in Ghana, International Research Journal of Finance and Economics, 15: 103–112
63. Nair-Reichert, U. ve Weinhold, D. (2001). Causality Tests for Cross Country Panels: A New Look on FDI and Economic Growth in Developing Countries, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 63 (2): 153–171
64. Ongun, M. T. (2001). Yabancı Sermaye ve Dış Borçlar. İçinde Şahinöz, A. (ed.), Türkiye Ekonomisi Sektörel Analiz. Ankara: İmaj Yayınları
65. Öğütçü, M. (2002). Foreign Direct Investment and Regional Development: Sharing Experiences from Brazil. China, Russia and Turkey, International Conference on Regional Development and Foreign Investment in Brazil
66. Örnek, İ. (2008). Yabancı Sermaye Akımlarının Yurtiçi Tasarruf ve Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 63 (2): 199–217
67. Özağ, F., Atan, M. ve Kaya, S. (2004). Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Toplam Yatırımlar Üzerindeki Etkisi, Gazi Üniversitesi Ekonomik Yaklaşım Dergisi, 15 (51): 65–71
68. Özer, H. ve Saraç, T.B. (2008). Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermaye Girişlerini Belirleyen Faktörler: 1980–2006, Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 45 (523): 19–40
69. Proença, S. ve Soukiazis, E. (2008). Tourism as an Economic Growth Factor: a Case Study for Southern European Countries, Tourism Economics, 14 (4): 791–806
70. Rodriguez, A. R. (2002). Determining Factors in Entry Choice for International Expansion: The Case of the Spanish Hotel Industry, Tourism Management, 23: 597–607
71. Sanford, D.M. ve Dong, H. (2000). Investment in Familiar Territory: Tourism and New Foreign Direct Investment, Tourism Economics, l6 (3): 205–219
72. Sevüktekin, M. ve Nargeleçekenler, M. (2007). Ekonometrik Zaman Serileri Analizi E Views Uygulamalı. Geliştirilmiş 2
73. Baskı, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım
74. Seyidoğlu, H. (2001). Uluslararası İktisat. Geliştirilmiş 14. Baskı, İstanbul: Güzem Yayınları
75. Tang, S., Selvanathan, E.A. ve Selvanathan, S. (2007). The Relationship Between Foreign Direct Investment and Tourism: Empirical Evidence from China, Tourism Economics, 13 (1): 25–39
76. Tisdell, C. ve Wen, J. (1991). Investment in China’s Tourism Industry: Its Scale, Nature, and Policy Issues, China Economic Review, 2 (2): 175–193
77. TYD (1992). Turizm Yatırımlarının Ekonomiye Katkıları. İstanbul: Turizm Yatırımcıları Derneği Yayını
78. UNCTAD (2008). World Investment Report Transnational Corporations, and the Infrastructure Challenge. New York-Geneva: United Nations
79. Velde, D.W. ve Nair, S. (2005). Foreign Direct Investment, Services Trade Negotiations and Development the Case of Tourism in the Caribbean, http://www.yesweb.org/ 2006/Publications_Papers%20_august%203_2006/ Agenda%20Links/Second%20Session/FDI_In_CaribbeanTourism
80. pdf. (Erişim Tarihi: 09.06.2009) Yavan, N. ve Kara, H. (2003). Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Bölgesel Dağılışı, Coğrafi Bilimler Dergisi, 1 (1): 19–42
81. Yıldırım, K., Karaman, D. ve Taşdemir, M. (2008). Makroekonomi
82. 7. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık
83. Zhang, K.H. (2001). Does Foreign Direct İnvestment Promote Economic Growth? Evidence from East Asia and Latin America, Contemporary Economic Policy, 19 (2): 175–185
84. 25141 sayılı ve 17 Haziran 2003 Tarihli Resmi Gazete
85. http://www.ttyd.org.tr/tr/page.aspx?id=7. (Erişim Tarihi 01.06.2009) http://www.hazine.gov.tr. (Erişim Tarihi: 10.05.2009) http://www.tursab.org.tr/content/turkish/istatistikler/akrobat GENEL/04mtIstih.pdf. (Erişim Tarihi: 15.02.2009) Posta Gazetesi, 18.09.2009