-

Abstract

Today, most of the organizations have to comply with rational organization changes, in order to survive. During this adaptation period, the ultimate importance is the organizational culture itself. Whether leadership has an impact on the existing organizational culture has been researched in this study. The main objective of this study is to discover the organizational culture of the employees and the effects of leadership efforts on organizational culture. With this main objective, the subsequent objectives of the research are to discover how the employees perceive their leaders and what kind of a relationship there is between the organizational culture and the leadership exposed. This research has been achieved with the help of employees from 4 and 5 star hotels and airline agents located in Muğla. Data was gathered by applying a questionnaire to these employees. Tests of the reliability, frequency, independent t-test, correlation and multiple regressions have been used in data analysis process. The results obtained from this analysis have shown that leadership behaviors have characterized the large majority of the organizational culture. As a conclusion, this shows that leadership behaviors impact the organizational culture and this impact generates a positive result

Keywords

• -

Turizm İşletmelerinde Örgüt Kültürü ve Liderlik Davranışı Etkileşimi: Muğla İli’nde Bir Araştırma

Öz

Günümüzde, birçok organizasyon yaşamak ve hayatta kalmak için rasyonel şekilde örgütsel değişime ayak uydurmak durumundadır. Bu ayak uydurma sürecinde organizasyonların sahip oldukları örgüt kültürleri önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada da organizasyonlarda örgüt kültürünün varlığı ve bu varlık üzerinde yöneticilerin etkisi olup olmadığı araştırılmak istenmiştir. Çalışmanın temel amacı, çalışanların yaşadıkları örgüt kültürünü ortaya koymak ve var olan örgüt kültürü çerçevesinde yöneticilerin liderlik davranışlarının örgüt kültürü üzerindeki etkisini ortaya çıkarmaktır. Bu temel amaç doğrultusunda, çalışanların yöneticilerinin liderlik davranışlarını nasıl algıladığı ve liderlik davranışları ile örgüt kültürü arasında bir ilişki olup olmadığını ortaya çıkarmak ise çalışmanın alt amaçlarıdır. Araştırma kapsamını Muğla ilinde faaliyet gösteren dört ve beş yıldızlı otel işletmeleri ve havayolu işletmelerinde çalışan işgörenler oluşturmaktadır. Bu işletmelerden anket yoluyla gerekli veriler elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde güvenilirlik, frekans, bağımsız t-testi, korelasyon ve çoklu regresyon testleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda örgüt kültürünün büyük çoğunluğunun liderlik davranışları tarafından açıklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla bu durum, liderlik davranışlarının çalışanların örgüt kültürleri üzerinde etkisinin olduğunu ve bu etkinin de olumlu yönde olduğu sonucunu doğurmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• -

Kaynakça

1. Agarwal, S., DeCarlo, T. E ve Vyas, B. S. (1999). Leadership Behavior
2. and Organizational Commitment: A Comparative
3. Study of American and Indian Salespersons, Journal of International
4. Business Studies, 30 (4): 727-743.
5. Altunay, A. (1999). Otel İşletmelerinde Örgüt Kültürü-Falez
6. Otel’de Örgüt Kültürü Araştırması (Basılmamış Yüksek Lisans
7. Tezi). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler
8. Enstitüsü.

9. Baysal, C. A. ve Paksoy, M. (1999). Mesleğe ve Örgüte Bağlılığın
10. Çok Yönlü İncelenmesinde Meyer-Allen Modeli, İstanbul
11. Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 28 (1): 7-15.
12. Baytok, A. (2006). Hizmet İşletmelerinde Örgüt Kültürünün
13. Oluşturulmasında Liderin Rolü (Basılmamış Yüksek Lisans
14. Tezi). Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler
15. Enstitüsü.
16. Berberoğlu, G., Besler, S. ve Tonus, H. Z. (2000). Örgüt Kültürü:
17. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
18. Örgüt Kültürü Araştırması, Anadolu Üniversitesi, İ.İ.B.F.
19. Dergisi, 14 (1-2): 29-52.
20. Çavuş, Ş. ve Gürdoğan, A. (2008). Örgüt Kültürü ve Örgütsel
21. Bağlılık İlişkisi: Beş Yıldızlı Bir Otel İşletmesinde Araştırma,
22. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi
23. Dergisi, 1: 18-34.
24. Çelik, M. (2007). Örgüt Kültürü ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı:
25. Bir Uygulama (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). Erzurum:
26. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
27. Çetiner, E. (1995). Konaklama İşletmelerinde Yönetim Muhasebesi.
28. Ankara: Tutibay Yayınları.
29. Daft, L. R. (1995). Organization Theory and Design. ABD: West
30. Yayınları.
31. Das, H. (1990). Organization Theory with Canadian Applications.
32. Kanada: Gage Educational Pub. Comp.
33. Dipboye, L. R, Howell, C. W. ve Smith, S. C. (1994). Understanding
34. Industrial and Organizational Psychology, An Integrated
35. Approach. ABD Harcourt Brace Koleji Yayınları.
36. Drucker, F. P. (1992). Managing for the Future. Londra: Butterworth
37. / Heinemann.
38. Erdem, R. (2007). Örgüt Kültürü Tipleri ile Örgütsel Bağlılık
39. Arasındaki İlişki: Elazığ İl Merkezindeki Hastaneler Üzerinde
40. Bir Araştırma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi
41. ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2 (2): 63-79.
42. Eren, E. (2003). Kültürel Boyutlar Olarak İşletmelerde İçsel Bütünleşme
43. ve Dışsal Odaklanma Düzeylerinin Performansa
44. Etkileri, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 4 (1): 55-70.
45. Erenler, E. (2001). Örgüt Kültürü ve İş Tatmini İlişkisi (Basılmamış
46. Yüksek Lisans Tezi). Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi
47. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
48. Francesco, M. A. ve Chen, X. Z. (2000). Cross-Cultural Dıfferences
49. Wıthın A Sıngle Culture: Power Dıstance As A Moderator
50. of The Partıcıpatıon – Outcome Relatıonshıp In The
51. People’s Republic of China. Academy of Management
52. Meeting, http://net2.hkbu.edu.hk/~brc/CCMP200007.
53. Gayef, A. (2006). Özel Hastanelerde Uygulanan Liderlik Yaklaşımlarının
54. Üst Düzey Yöneticilerin Takım Çalışması ve
55. Örgüt İklimi Algılamaları Üzerindeki Etkisi (Basılmamış
56. Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal
57. Bilimler Enstitüsü.
58. Güçlü, H. (2006). Turizm Sektöründe Durumsal Faktörlerin Örgütsel
59. Bağlılık Üzerindeki Etkisi (Basılmamış Doktora Tezi).
60. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
61. Güçlü, N. Örgüt Kültürü. http://www.manas.kg/pdf/sbdpdf6/Guclu,
62. Erişim tarihi: 14.03.2011.
63. Gül, H. (2003). Karizmatik Liderlik ve Örgütsel Bağlılık İlişkisi
64. Üzerine Bir Araştırma (Basılmamış Doktora Tezi). Gebze: Gebze
65. Yüksek Teknoloji Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü.
66. Güler Bilir, S. (2005). Örgüt Kültürü İçinde Cinsiyet Ayrımcılığı
67. ve Kadınların İşyerinde Karşılaştıkları Mesleki Baskılar:
68. Trakya Bölgesi İmalat Sektöründe Kadın Çalışanlar Üzerine
69. Bir Araştırma (Basılmamış Doktora Tezi). Ankara: Ankara
70. Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
71. Gürçay, C. İşletmelerde Örgüt Kültürü Faktörlerinin Farklı Boyutlarda
72. Oluşmasında Sektörel Farklılığın Etkisi, http/isguc.
73. org/cgurcay/htm, Erişim tarihi: 15.03.2011.
74. Gürdoğan, A. (2005). Bodrum Merkezde Bulunan Beş Yıldızlı
75. Otel İşletmelerinde Çalışan İşgörenler Üzerinde Örgüt
76. Kültürü ile İş Doyumu Arasındaki İlişki (Basılmamış Yüksek
77. Lisans Tezi). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler
78. Enstitüsü.
79. Gürdoğan, A. (2010). Turizm Lisans Eğitimi Veren Yüksek Öğretim
80. Kurumu Yöneticilerinin Liderlik Davranışlarının
81. Öğretim Elemanlarının Örgütsel Bağlılığına Etkisi. (Basılmamış
82. Doktora Tezi). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi
83. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
84. Hawkins, P. (1997). Organizational Culture: Sailing Between
85. Evangelism and Complexity, Human Relations, 50 (4): 417-440.
86. Kabacoff, R. I. (1998). Gender Differences in Organizational
87. Leadership 106. Annual Convention of the American
88. Psychological Association in San Francisco, Kaliforniya.
89. Karahan, A. (2008). Hastanelerde Liderlik ve Örgütsel Bağlılık
90. Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi
91. Sosyal Bilimler Dergisi, 10 (1): 145-162.
92. Karcıoğlu, F. ve Timuroğlu, K. M. (2004). Örgüt Kültürü ve Liderlik,
93. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi,
94. (1-2): 319-338.
95. Kılıç, G. (2006). Eğitim Kurumlarında Liderlik Tarzları ve Örgüt
96. Kültürünün Performans Üzerindeki Etkisi (Basılmamış
97. Yüksek Lisans Tezi). Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal
98. Bilimler Enstitüsü.
99. Kostera, M. ve Wicha, M. (1996). The Divided Self” of Polish State-
100. owned Enterprises: The Culture of Organizing, Organization
101. Studies, 17 (1): 83-105.
102. Li, J., Lam, K. ve Qıan, G. (2001). Does Culture Affect Behavior
103. and Performance of Firms? The Case of Joint Ventures in
104. China, Journal of International Business Studies, 32 (1): 115-131.
105. Mathebula, L.R.M. (2004). Interngovermental Relation Reform
106. in a Newly Emerging South African Policy. İçinde Modelling
107. the Relationship Between Organizational Commitment,
108. Leadership Style, Human Resources Management
109. Practices and Organizational Trust. University of Pretoria (ss.
110. -108). Güney Afrika.
111. Mosley, G. G., Valentine, S. ve Godkin, L. (2002). U.S. Organizations’
112. Personnel Management in Mexico, Latin American
113. Business Review, 3 (1): 57 -73.
114. Murat, G. ve Açıkgöz, B. (2007). Yöneticilerin Örgüt Kültürü
115. Algılamalarına İlişkin Bir Analiz: Zonguldak Karaelmas
116. Üniversitesi Örneği, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal
117. Bilimler Dergisi, 3 (5): 1-20.
118. Newman, K. ve Nollen, S. D. (1994). Culture Congruence: The
119. Fit Between Management Practices and National Culture,
120. Journal of International Business Studies, 27 (4): 753-779.
121. Özdevecioğlu, M. (2002). Kamu ve Özel Sektör Yöneticileri Arasındaki
122. Davranışsal Çalışma Koşulları ve Kişilik Farklılıklarının
123. Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma, Erciyes Üniversitesi
124. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19: 115-134.
125. Özmutaf, M. N. (2007). Liderliğin Örgüt Kültürü İçinde Değişimsel
126. Boyutta Değerlendirilmesi, Süleyman Demirel Üniversitesi
127. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2 (2): 83-98.
128. Rock, L. M. ve Berger, A. L. (1991). A State-of-the-Art Guide to
129. Compensation Strategy and Design. ABD: McGraw Hill, Inc.
130. Rowlinson, M. ve Procter, S. (1999). Organizational Culture and
131. Business History, Organization Studies, 20 (3): 369-396.
132. Rue, W. L. ve Byars, L. L. (1997). Management “Skills and Application”.
133. ABD: McGraw Hill Com.
134. Quinn R. D. ve Cameron K. S. (1999). Diagnosing and Changing
135. Organizational Culture. ABD: Addison-Wesley Yayınları.
136. Quinn, E. R. ve Rohrbaugh, J. (1983). A Spatial Model of Effectiveness
137. Criteria: Towards a Competing Values Approach
138. to Organizational Analysis, Management Science, 29 (3):
139. -377.
140. Savaş, G. (2006). Örgüt Kültürü ve Kütahya Altın Çini Seramik
141. Sanayi A.Ş. Uygulaması (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi).
142. Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
143. Shane, S., Venkataraman, S. ve Macmillan, I. (1995). Cultural
144. Differences in Innovation Championing Strategies, Journal
145. of Management, 21 (5): 931-952.
146. Sığrı, Ü. (2006). Japonların Kültürel Özellikleri Bağlamında; Yönetsel,
147. Ekonomik ve Sosyal Süreçlerinin Analizi, İstanbul
148. Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (9): 29-47.
149. Sığrı, Ü. (2007). İşgörenlerin Örgütsel Bağlılıklarının Meyer ve
150. Allen Tipolojisiyle Analizi: Kamu ve Özel Sektörde Karşılaştırmalı
151. Bir Araştırma, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler
152. Enstitüsü Dergisi, 7 (2): 261-278.
153. Strang, K. D. (2007). Examining Effective Technology Project Leadership
154. Traits And Behaviors, Computers in Human Behavior,
155. : 424-462.
156. Şahal, E. (2005). Akademik Örgütlerde Örgüt Kültürü ve İş Tatmini
157. Arasındaki İlişki: Akdeniz Üniversitesi’nde Doktora
158. Yapan Araştırma Görevlilerinin Örgüt Kültürüne ve İş
159. Tatminine Yönelik Algı ve Kanaatleri (Basılmamış Yüksek
160. Lisans Tezi). Antalya: Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler
161. Enstitüsü.
162. Şener, B. (1997). Modern Otel İşletmelerinde Yönetim ve Organizasyon.
163. Ankara: Gazi Kitabevi.
164. Terzi, A. R. (2000). Örgüt Kültürü. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
165. Tozkoparan, G. ve Susmuş, T. (2001). Üretim ve Hizmet Sektörü
166. İşletmelerinde Örgüt Kültürüne İlişkin Karşılaştırmalı
167. Bir Uygulama, Ege Akademik Bakış, 1 (1): 202-223.
168. Uysal, G. (2003). Rol Farklılaşmasının İletişime Etkisi ve Johari
169. Modeli, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler
170. Dergisi, 4 (1): 137-148.
171. Uzun, D. (2007). Örgüt Kültürünün Bilgi Yönetim Sürecine ve
172. Örgütsel Performansa Etkisi: Beş Yıldızlı Otel İşletmelerinde
173. Bir Uygulama (Basılmamış Doktora Tezi). İzmir: Dokuz
174. Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
175. Veiga, J., Lubatkin, M., Calori, R., Tung, A. ve Very, P. (2000).
176. Measuring Organizational Culture Clashes: A Twonation
177. Post-Hoc Analysis of A Cultural Compatibility Index,
178. Human Relations, 53 (4): 539-558.
179. Yamane, T. (2001). Temel Örnekleme Yöntemleri. Çev.: Alptekin
180. Esin, M. Akif Bakır, Celal Aydın ve Esen Gürbüzsel, İstanbul:
181. Literatür Yayıncılık.
182. Yılmaz, A., Özler Ergun, D. ve Mercan, N. (2008). Mobbing ve
183. Örgüt İklimi ile İlişkisine Yönelik Ampirik Bir Araştırma,
184. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (26): 334-357.
185. Yüksel Engin, Ş. (2006). Kooperatiflerde Örgüt Kültürü (Basılmamış
186. Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Atılım Üniversitesi
187. Sosyal Bilimler Enstitüsü.