-

Öz

Hüseyin Orak who was one of the most important businessmen of Ankara, had sent his children for a country tour in 1936. At that time, Orak couldn’t find any guide book of Turkey for his children’s journey and the idea of creating a Guide of Turkey-as an opus-occurred. The project of Guide of Turkey was put into practice after the World War II, but it cost a great fortune. The project of Orak, unfortunately, had not aroused the expected interest; despite he had sent teams all over the country by giving the allowances and covering the expenses. Orak, who started out with the idea of a social responsibility, could publish only the first volume of Guide of Turkey with a great deal of effort, time and expenses. Fourteen cities of Turkey had been individually studied in this volume and there were miscellaneous information related to these cities. This book is a basic and an important resource for the researchers who work on city history, local culture and social structures. For example, 1940’s Afyonkarahisar, one of these cities, was introduced in the context of social, historical, economic, and cultural point of view in Guide of Turkey. In this paper, Guide of Turkey, which is a rare book nowadays and the section related to Afyonkarahisarin this book will be examined by the authors of this article in the scope of the story of finding the idea of Guide of Turkey. Additionally, this paper will reveal the formation of an opus as the first tourism and publicity guide of Turkey which actually could be seen as the first social responsibility project of Turkey

Anahtar Kelimeler

• Publicity and tourism guide book, Social responsibility project, City history, Social structure, Culture, Afyonkarahisar

Hüseyin Orak Adlı Bir Müteşebbis “Türkiye Kılavuzu” Adlı Bir Eser ve 1940’lı Yılların Afyonkarahisar’ı

Öz

Ankara’nın büyük sanayici işadamlarından birisi olan Hüseyin Orak’ın 1936 yılında çocuklarının yurt gezisi esnasında ihtiyaç duyduğu bir ülke kılavuzunu bulamayışı ile Türkiye Kılavuzu adlı çalışmanın fikrî planda doğumu gerçekleşmiştir. Ancak II. Dünya Savaşı’nı müteakip gerçekleştirilen Türkiye Kılavuzu adlı çalışma bir büyük servete mal olmuştur. Hüseyin Orak’ın, ülkenin her yanına harcırah ve masraflarını vererek gönderdiği ekiplerle gerçekleştirdiği bu eser umduğu ilgiyi bulmamıştır. Bir sosyal sorumluluk düşüncesiyle yola çıkılarak büyük emek, masraf ve zamana mal olan bu eserin ancak birinci cildini yayınlayabilmiş, diğer ciltleri ise yayınlayamamıştır. Birinci cilt içinde ondört il tek tek incelenmekte, bunlara ilişkin çeşitli veriler bulunmaktadır. Bu illerden biri de Afyonkarahisar’dır. Afyonkarahisar’ın 1940’lı yıllardaki sosyo-ekonomik, kültürel görünümü, tarihi ve turistik yerleri, folkloru üzerine önemli bilgilerin verildiği çalışma, özellikle şehir tarihi, kültürü ve sosyal yapı üzerine çalışanlar bakımından önemli bir kaynak olarak ele alınabilecek niteliktedir. Günümüzde neredeyse nüshasına rastlamak mümkün olmayan bu eserin ortaya çıkışının, bu satırların yazarlarının ulaşmasının öyküsü ile birlikte Afyonkarahisar bölümünün aktarıldığı bu makale, aslında sosyal sorumluluk projesi olarak ele alınması mümkün olan Türkiye’nin ilk turizm ve tanıtım kılavuzunun/rehberinin de nasıl oluşturulduğunu gözler önüne sermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tanıtım ve turizm rehberi,Sosyal sorumluluk projesi,Şehir tarihi, Sosyal yapı, Kültür, Afyonkarahisar

Kaynakça

1. Ahmad, F. (1999). Modern Türkiye’nin Oluşumu.(Çev. Yavuz Alogan),
2. İstanbul: Kaynak Yayınları.
3. Anderson, B. (1995). Hayali Cemaatler: Milliyetçiliğin Kökenleri ve
4. Yayılması.(Çev. İskender Savaşır), İstanbul: Metis Yayınları.
5. ATO (Ankara Ticaret Odası) (1936). 363 No.lu Hüseyin Orak’a
6. Ait Evrak ve Oda Kayıt Dosyası, Ankara.
7. Bauman, Z. (1996). Yasa Koyucular ve Yorumcular.(Çev. Kemal
8. Atakay), İstanbul: Metis Yayınları.

9. Belge, M. (2011). Militarist Modernleşme. İstanbul: İletişim Yayınları.
10. Erdoğan, İ. (2000). Kapitalizm Kalkınma Postmodernizm ve İletişim.
11. Ankara: Erk Yayınları.
12. Ergüder, Ü., Esmer, Y. ve Kalaycıoğlu E. (1991). Türk Toplumunun
13. Değerleri. İstanbul: TÜSİAD Yayınları.
14. Georgeon, F. (2006). Osmanlı-Türk Modernleşmesi (1900-1930). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
15. Giddens, A. (2004). Modernliğin Sonuçları.(Çev. Ersin Kuşdil), İstanbul:
16. Ayrıntı Yayınları.
17. Karpat, K. (2002). Osmanlı Modernleşmesi: Toplum, Kurumsal Değişim
18. ve Nüfus.(Çev. Akile Z. Durukan-Kaan Durukan), Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
19. Karpat, K. (2006). Osmanlı’da Değişim, Modernleşme ve Uluslaşma.
20. (Çev. Dilek Özdemir), Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
21. Karaveli, O. (2006). Görgü Tanığı-Bir Gazeteci’nin Sıradışı Anıları.
22. İstanbul: Pergamon Yayınları.
23. Kasaba, R. (1998). Eski ile Yeni Arasında Kemalizm ve Modernizm,
24. Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik.(Der. Sibel Bozdoğan-
25. Reşat Kasaba). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
26. Kıray, M. (1982). Toplumbilim Yazıları. Ankara: Gazi Üniversitesi
27. Yayınları. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Arşiv Müdürlüğü -MİY: 7940-4958-11/ Per. D. Arşiv Md. Belge Arş. İnc. Ks. 05 Ekim
28. ve Hüseyin Hilmi Orak Konulu Yazı.
29. Orak, H. (1946). Türkiye Kılavuzu. İstanbul: İbrahim Horoz Basımevi.
30. Pirenne, H. (1994). Ortaçağ Kentleri. (Çev. Şadan Karadeniz), İstanbul:
31. İletişim Yayınları.
32. Şarlak, Ö. (2004). Kışladan Kampüse. Dokuzuncu Baskı, İstanbul:
33. Alfa Yayınları.
34. Şengül, T. (2012). Türkiye’nin Kentleşme Deneyiminin Dönemlenmesi,
35. ’den Günümüze Türkiye’de Toplumsal Yapı ve Değişim.
36. (Der. Faruk Alpkaya ve Bülent Duru), Ankara: Phoenix
37. Yayınları.
38. Tekeli, İ. (1998). Bir Modernleşme Projesi Olarak Türkiye’de Kent
39. Planlaması, Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik.(Der.
40. Sibel Bozdoğan-Reşat Kasaba), İstanbul: Tarih Vakfı Yurt
41. Yayınları.
42. Türkiye Kılavuzu Hakkında Broşür 1.(1946). Ankara. (TK Broşür
43. -
44. Ünsal, A. (1998). Yurttaşlık Zor Zanaat, 75 Yılda Tebaa’dan Yurttaş’a
45. Doğru. İstanbul: Tarih Vakfı-Türkiye İş Bankası Yayınları.
46. Yüksel, M. (2004). Modernite Postmodernite ve Hukuk. Ankara: Siyasal
47. Kitabevi Yayını.
48. Gazeteler
49. Aygün, Pazar Gazetesi, (01.04.1946),
50. Başkentin Kılavuzu, Ankara Gazetesi, (30.03.1946).
51. Baykal, C., Türk Yolu Gazetesi, (12.04.1946).
52. Cahit, B.,Sonposta, (03.04.1946).
53. Çok Faydalı Bir Eser, Ulus Gazetesi, (20.03.1946).
54. Daver, A., Cumhuriyet, (2.04.1946).
55. Evinç, V., Mühim Bir Eser,Türk Dili Gazetesi, (28. 03.1946).
56. Gezgin, H. S., Vakit Gazetesi, (30.04.1946).
57. Gündüz, A., Ülkü Dergisi, (16.04.1946).
58. İmset, İ. H, Sonposta, (31.03.1946).
59. Kuntay, M. C., Sonposta, (03.03.1946).
60. Nurettin, V. (Va-Nu), Akşam Gazetesi, (31.03.1946).
61. Orhon, O. S.,Yeniçağ Mecmuası, (06.04.1946).
62. Türkiye Kılavuzu, Aydın Gazetesi, (30.06.1946).
63. Yüzüncü, R. F., Son Telgraf Gazetesi, (27.03.1946).
64. İnternet Adresleri
65. Afyon Belediyesi web sayfası, http://www.afyon-bld.gov.tr/tr/icerikdetay/
66. /4/konumu.aspx,, Erişim tarihi: 17.12.2012.
67. h t t p : / / w w w . i l e t i s i m . c o m . t r / k i % C 5 % 9 F i / m u s t a f a - n i h a t -%C3%B6z%C3%B6n-565.aspx, Erişim tarihi: 25.02. 2012.
68. http://www.turkuler.com/tgv/ferruh.asp, Erişim tarihi: 25.02.2012.
69. http://www.kenthaber.com/ic-anadolu/eskisehir/Kimdir/iz-birakan/yavuz-abadan, Erişim tarihi: 25.02.2012.
70. http://zehirlenme.blogspot.com/2010/10/balneoloji-ve-balneoterapinedir.
71. html, Erişim tarihi: 24.02.2012.
72. http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?kim=hasanaliyucel,
73. Erişim tarihi: 24.02.2012.
74. Yüzyüze Görüşmeler
75. Ayşe Sahavet Özbay (Hüseyin Orak’ın kızı) Görüşme günü ve
76. yeri: 24.06.2011, Ankara.
77. Orhan Karaveli (Gazeteci-Yazar ) Görüşme günü ve yeri:
78. 06.2011, İstanbul.