Bireylerin Kanser Hastalığına İlişkin Algıları

Kronik hastalıklar arasında yer alan kanser, görülme sıklığı olarak dünyada kalp ve damar hastalıklarından sonra ikinci sırada yer almaktadır. Hücrelerin anormal çalışması ve çoğalmasının sonucu olarak ortaya çıkan kanser, bireyleri psikolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel açıdan etkilemektedir. Bu sebeple, kanser hastalığı incelenirken, tıbbi yönü ile birlikte, bireyi ve toplumu etkileyen yönleriyle ele almak hastalığın sürecinin anlaşılmasında daha kapsamlı bilgilere ulaşılması açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, bireylerin kanser hastalığı ile ilgili algılarının değerlendirilmesidir. Bu amaçla yapılan alan araştırması kapsamında Bursa il merkezinde kanser hastası ve yakını 502 birey, kanser hastası olmayan 508 birey olmak üzere toplam 1010 bireye ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan ‘Kanser Algısı Anketi’ uygulanmıştır. Anketin birinci bölümünde katılımcıların sosyo-demografik özeliklerine ilişkin 8 soru; ikinci bölümde kanser hastalığına ilişkin 8 soru ve üçüncü bölümde 5’li likert ölçeği üzerine yerleştirilen 30 ifade yer almıştır. Araştırma verileri faktör analizine tabi tutularak bireylerin kanser hastalığı ilişkin algıları ‘hekimlere güven duyma’, ‘umutsuzluk ve güvensizlik’, ‘kanser farkındalığı’, ‘hastalık bilinci’, ‘moral ve desteğin önemi’ ve ‘tedaviyi mümkün görme’ alt boyutları üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların, kanser algısı ölçeğinde yer alan 30 ifadeye ilişkin toplam Cronbach’s alfa katsayısının 0,744 olduğu görülmektedir. Bu alt boyutlar; ‘hekimlere güven duyma’ (0,799), ‘umutsuzluk ve güvensizlik’ (0,749), ‘kanser farkındalığı’ (0,732), ‘hastalık bilinci’ (0,782) ve ‘tedaviyi mümkün görme’ (0,728) olup; bu alt boyutlarda Cronbach’s alfa katsayısının değerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Kanser hastası ve yakınları ile kanser hastası olmayanların alt boyut puanları karşılaştırıldığında; kanser hastası ve yakınlarının ‘hekimlere güven duyma’, ‘umutsuzluk ve güvensizlik’, ‘kanser farkındalığı’, ‘hastalık bilinci’, ‘tedaviyi mümkün görme’ alt boyutlarında kanser hastası olmayanlara göre daha yüksek puan aldıkları tespit edilmiştir. Her iki grupta da ‘moral ve desteğin önemi’ (0,707) alt boyutunda farklılık bulunamamıştır. Araştırma sonucunda ayrıca cinsiyet, medeni durum, eğitim ve çalışma durumları demografik değişkenlere göre karşılaştırılmış ve bazı değişkenlerde anlamlı farklılıklar belirlenmiştir.